Γιατί η Ανταρκτική πάγωσε 30 εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα από την Αρκτική;
Θέλω να σου πω κάτι που με ενθουσίασε τελευταία, και ψάχνω χρόνια τέτοια θέματα.
Ορίστε το παζλ: η Ανταρκτική απέκτησε τεράστια στρώματα πάγου πριν από περίπου 34 εκατομμύρια χρόνια. Η Αρκτική; Εκεί ο μεγάλος πάγος ήρθε μόλις πριν από 5 εκατομμύρια χρόνια. Λογικό, σωστά;
Εκτός από κάτι.
Όταν η Ανταρκτική άρχισε να παγώνει, ο πλανήτης ήταν περίπου 5°C πιο ζεστός από σήμερα.
Περίμενε, τι;
Ναι, το διάβασες σωστά. Η Γη ήταν αρκετά ζεστή, αλλά η Ανταρκτική αποφάσισε να γίνει παγωμένη έρημος. Για χρόνια, οι επιστήμονες πίστευαν ότι φταίγαν τα επίπεδα διοξειδίου του άνθρακα. Λιγότερο CO2, πιο κρύος πλανήτης, πάγος στους πόλους. Απλό.
Αλλά αν αυτό ήταν όλη η αλήθεια, και οι δύο πόλοι θα έπρεπε να παγώσουν ταυτόχρονα. Δεν έγινε έτσι. Η Ανταρκτική πήρε τεράστιο προβάδισμα, και οι ερευνητές κατάλαβαν γιατί. Και η απάντηση είναι πολύ πιο ενδιαφέρουσα απ' ό,τι περίμενα.
Η Γη κάτω από την Ανταρκτική... ανέβαινε
Φαντάσου το εξής: πριν από περίπου 150 εκατομμύρια χρόνια, η Ανταρκτική και η Αφρική άρχισαν να απομακρύνονται. Κανονική τεκτονική κίνηση, συμβαίνει συνέχεια. Αλλά εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.
Βαθιά μέσα στη Γη — μιλάμε για μανδύα, χιλιόμετρα κάτω — κάτι περίεργο άρχισε να συμβαίνει. Αργές "κυματισμοί" στον μανδύα περνούσαν κάτω από αυτό που θα γινόταν η Ανατολική Ανταρκτική. Καθώς ταξίδευαν, σπρώχναν σιγά-σιγά τη γη προς τα πάνω. Όχι ξαφνικά και θεαματικά. Περισσότερο σαν... απίστευτα αργά, υπομονετικά, σε κλίμακες δεκάδων εκατομμυρίων ετών.
Λατρεύω να το σκέφτομαι αυτό. Είναι σαν η Γη να κρατούσε την ανάσα της και μετά να σήκωνε αργά-αργά τους ώμους της σε χρονικές κλίμακες που το μυαλό μας δεν μπορεί καν να συλλάβει.
Αυτή η σταδιακή ανύψωση δημιούργησε τα βουνά Gamburtsev και μια τεράστια οροσειρά στην Ανατολική Ανταρκτική. Γύρω στα 45 εκατομμύρια χρόνια πριν, μεγάλα τμήματα της περιοχής είχαν ανέβει πάνω από 2 χιλιόμετρα υψόμετρο.
Και αυτό άλλαξε τα πάντα.
Υψόμετρο σημαίνει κατάψυξη
Σκέψου το έτσι: ξέρεις πώς κάνει πιο κρύο όσο ανεβαίνεις βουνό; Δεν είναι μύθος — είναι φυσική. Για κάθε 100 μέτρα πάνω, η θερμοκρασία πέφτει περίπου 1°C.
Όταν τα βουνά Gamburtsev ήταν κάτω από 1,5 χιλιόμετρο, το καλοκαίρι λιώνει τον χιόνι πριν προλάβει να στρωθεί. Ενοχλητικό για κάθε φιλόδοξο πάγο που ήθελε να μείνει μόνιμα.
Αλλά όταν τα βουνά ανέβηκαν πάνω από 2 χιλιόμετρα; Τότε άλλαξαν τα πράγματα. Σε τέτοιο υψόμετρο, ακόμα και με σχετικά ήπιες παγκόσμιες θερμοκρασίες, οι συνθήκες γίνονταν αρκετά κρύες για χιόνι και πάγο όλο τον χρόνο. Μπορούσε επιτέλους να συσσωρευτεί, χρόνο με τον χρόνο, αιώνα με τον αιώνα.
Ο καθηγητής Thomas Gernon, που ηγήθηκε της έρευνας στο Πανεπιστήμιο του Σαουθάμπτον, το είπε ωραία: "Η επιφάνεια της Ανταρκτικής ανυψώθηκε σταδιακά σε σημείο που ο πάγος μπόρεσε να αποκτήσει μόνιμο έδαφος, ενώ οι ωκεανοί γύρω της και οι παγκόσμιες θερμοκρασίες παρέμεναν εκπληκτικά ζεστοί."
Η γεωλογία έδωσε ουσιαστικά στην Ανταρκτική ένα προβάδισμα πριν τα επίπεδα CO2 πέσουν αρκετά για να παγώσουν και οι δύο πόλοι μαζί.
Ο μηχανισμός πάγου-ανακλαστικότητας — η Γη αγαπά τις ενισχύσεις
Μόλις άρχισε να συσσωρεύεται πάγος, τα πράγματα επιταχύνθηκαν γρήγορα. Ο πάγος είναι φωτεινός και ανακλαστικός (οι επιστήμονες το λένε "υψηλό αλμπέντο"). Το ηλιακό φως αντανακλάται αντί να απορροφάται.
Έτσι, όσο περισσότερος πάγος σχηματιζόταν, τόσο περισσότερο φως γυρνούσε πίσω στο διάστημα, κάτι που ψύχανε ακόμα περισσότερο την περιοχή, που επέτρεπε ακόμα περισσότερο πάγο. Είναι ένα κλασικό feedback loop, και τέτοια φαινόμενα στη φύση τείνουν να παίρνουν μια κατεύθυνση μόλις ξεκινήσουν.
Ο Δρ Philip Goodwin, συν-συγγραφέας της μελέτης, σημείωσε αυτό το αποτέλεσμα: μόλις το στρώμα πάγου επεκτάθηκε, η λαμπερή του επιφάνεια λειτούργησε σαν έναν τεράστιο καθρέφτη, στέλνοντας την ηλιακή ενέργεια πίσω και ψύχοντας ακόμα περισσότερο την περιοχή.
Το Ανατολικό Ανταρκτικό Στρώμα Πάγου που σχηματίστηκε τελικά είναι το μεγαλύτερο στη Γη σήμερα. Περιέχει τόσο παγωμένο νερό που θα μπορούσε να ανεβάσει την παγκόσμια στάθμη της θάλασσας κατά περίπου 52 μέτρα αν έλιωνε όλο. Πενήντα δύο μέτρα. Άφησε το να καθίσει για μια στιγμή.
Τι μας λέει αυτό για το κλιματικό σύστημα της Γης
Αυτή η έρευνα με συναρπάζει γιατί μας υπενθυμίζει ότι το κλίμα της Γης δεν αντιδρά σε ένα πράγμα τη φορά. Δεν είναι μόνο το CO2. Δεν είναι μόνο η θερμοκρασία. Είναι όλο το σύστημα — συμπεριλαμβανομένης της αργής αναταραχής χιλιόμετρα κάτω από τα πόδια μας.
Είμαστε συνηθισμένοι να σκεφτόμαστε το κλίμα σε όρους ατμόσφαιρας και ωκεανών. Αλλά και η συμπαγής Γη είναι μέρος της εξίσωσης, αναδιατάσσοντας αργά τον εαυτό της και επηρεάζοντας αυτό που συμβαίνει στην επιφάνεια με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε.
Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν υπολογιστικά μοντέλα για να ανακατασκευάσουν 100 εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης του τοπίου της Ανταρκτικής, και οι προσομοιώσεις ταίριαξαν με αυτό που βλέπουμε στο γεωλογικό αρχείο. Αυτό δίνει στους επιστήμονες εμπιστοσύνη ότι τα κύματα του μανδύα — αυτό το σχετικά πρόσφατα ανακαλυφθέν φαινόμενο — πραγματικά έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην παγωμένη μοίρα της Ανταρκτικής.
Οπότε την επόμενη φορά που κάποιος σου πει ότι τα στρώματα πάγου της Ανταρκτικής είναι "φυσικά" και άρα δεν υπάρχει λόγος να ανησυχούμε, μπορείς να συμφωνήσεις — ναι, είναι αποτέλεσμα γεωλογικών διαδικασιών δεκάδων εκατομμυρίων ετών. Διαδικασιών που δημιούργησαν ένα παγωμένο continent μοναδικό στον κόσμο.
Απλά μην το χρησιμοποιήσεις ως δικαιολογία για να αγνοήσεις αυτό που συμβαίνει σε αυτά τα στρώματα τώρα. Οι χρονικές κλίμακες είναι εντελώς διαφορετικές. Αυτό που χρειάστηκε εκατομμύρια χρόνια για να χτιστεί θα μπορούσε να χαθεί σε λίγους αιώνες αν συνεχίσουμε να προσθέτουμε αέρια του θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα.
Anyway, νομίζω ότι αυτά είναι αρκετά για ένα post. Η Γη είναι περίεργη και υπέροχη, και ειλικρινά; Δεν θα την ήθελα διαφορετική.
Πηγή: ScienceDaily