Τι συμβαίνει όταν τα σωματίδια «πεθαίνουν» με τρόπο που δεν περιμένουμε;

Υπάρχει κάτι που συμβαίνει στον κόσμο της σωματιδιακής φυσικής και οι επιστήμονες δεν μπορούν να το εξηγήσουν. Και είναι πιο συναρπαστικό απ' ό,τι ακούγεται.

Τα κομμάτια που κρύβονται από κάτω

Ξέρεις ότι όλα γύρω μας αποτελούνται από άτομα. Και τα άτομα έχουν πρωτόνια, νετρόνια, ηλεκτρόνια. Αλλά εκεί δεν τελειώνει η ιστορία. Τα πρωτόνια και τα νετρόνια φτιάχνονται από κάτι ακόμα πιο μικρό: τα κουάρκ.

Οι φυσικοί ταξινομούν αυτά τα σωματίδια σε οικογένειες. Μία από αυτές ονομάζεται ** αδρόνια. Μέσα στα αδρόνια υπάρχουν τα **μεσόνια — σωματίδια που αποτελούνται από ένα κουάρκ και ένα αντι-κουάρκ (δηλαδή το αντίθετο του κουάρκ).

Ένα συγκεκριμένο μεσόνιο είναι το καόνιο. Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον.

Η στιγμή που τίποτα δεν πήγε όπως τα λέγανε

Όταν τα καόνια διασπώνται (αυτό κάνουν τα σωματίδια: μετατρέπονται σε άλλα με τον καιρό), οι επιστήμονες έχουν καταγράψει τι περιμένουν να δουν. Οι περισσότερες διασπάσεις είναι γνωστές και ταιριάζουν απόλυτα με τη φυσική που ξέρουμε.

Αλλά πρόσφατα, κάτι δεν πήγε σύμφωνα με το σχέδιο. Υπήρχε ένα συγκεκριμένο είδος διάσπασης καονίου που τα μοντέλα τους έλεγαν ότι θα έπρεπε να συμβεί λιγότερο από μία φορά στα τέσσερα — ολόκληρο το πείραμα. Δηλαδή, αν είχαν τεράστια τύχη, ίσως να έβλεπαν ένα κλάσμα αυτού του γεγονότος.

Αντί γι' αυτό; Είδαν τέσσερα.

Τέσσερα μοιάζει λίγο, σαν να βρήκες τέσσερα χρυσαφικά μέσα σε ένα σωρό χώμα. Αλλά στη σωματιδιακή φυσική, αυτό είναι τεράστιο νέο.

Τι μπορεί να συμβαίνει;

Οι επιστήμονες έχουν μερικές ιδέες:

Πρώτη: Τύχη. Μερικές φορές τα στατιστικά παίζουν περίεργα παιχνίδια. Όπως όταν ρίχνεις ζαριά και πετυχαίνεις εξάρες στη σειρά.

Δεύτερη: Θόρυβος μέτρησης. Τα υποαтомικά σωματίδια δεν τα βλέπεις απευθείας. Δουλεύεις με σκιές και αντανακλάσεις. Τα όργανα δεν είναι τέλεια. Ίσως αυτό που βλέπουν είναι απλά λάθος.

Τρίτη (η συναρπαστική): Κάτι καινούργιο.

Αν αυτό επιβεβαιωθεί, μπορεί να σημαίνει:

• Υπάρχει κάποιο νέο σωματίδιο που δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμα
• Ή κάποια νέα δύναμη στη φύση που δεν ξέραμε ότι υπάρχει
• Ή κάτι που θα μας αναγκάσει να ξαναγράψουμε κομμάτια του βιβλίου της φυσικής

Ένας από τους ερευνητές, ο Kohsaku Tobioka, είπε ότι το αναμενόμενο υπόβαθρο θορύβου είναι τόσο χαμηλό που ακόμα και ένα γεγονός θα ήταν εντυπωσιακό. Τέσσερα; Αυτό σε κάνει να αναρωτιέσαι αν βρήκαμε κάτι μεγάλο.

Γιατί να σε νοιάζει;

Ξέρω τι σκέφτεσαι: «Ωραία, αλλά τι σημαίνει αυτό για μένα;»

Η αλήθεια είναι ότι ζούμε σε μια εποχή όπου τα εργαλεία μας για να παρατηρούμε τον κβαντικό κόσμο βελτιώνονται συνεχώς. Κάθε λίγα χρόνια ανακαλύπτουμε κάτι που είτε επιβεβαιώνει αυτά που ξέραμε είτε τα αναποδογυρίζει.

Αυτή η διάσπαση καονίου μπορεί να μην είναι τίποτα. Μπορεί να είναι στατιστική απάτη. Αλλά μπορεί να είναι και το πρώτο σημάδι κάτιου επαναστατικού — ένα νέο σωματίδιο, μια νέα δύναμη, ένα νέο κομμάτι του παζλ.

Και αυτό είναι αρκετά συναρπαστικό.

Τι ακολουθεί;

Η ομάδα δεν βιάζεται να βγάλει συμπεράσματα (και αυτό είναι σωστό). Το επόμενο βήμα είναι να αποκλείσουν την πιθανότητα θορύβου — να διαπιστώσουν αν αυτό που βλέπουν είναι αληθινό ή απλά λάθος του οργάνου.

Θα περιμένουμε να δούμε τι θα βγει. Εν τω μεταξύ, δεν είναι υπέροχο που το σύμπαν είναι γεμάτο από μυστήρια που έξυπνοι άνθρωποι προσπαθούν να λύσουν;

Κάθε φορά που νομίζουμε ότι καταλάβαμε τη φυσική, κάτι έρχεται και μας υπενθυμίζει πόσα ακόμα δεν ξέρουμε.

Προσωπικά; Ελπίζω να είναι κάτι καινούργιο. Το σύμπαν είναι πιο παράξενο και πιο ενδιαφέρον απ' ό,τι μπορούμε να φανταστούμε. Και μου αρέσει που συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε πράγματα για το πώς λειτουργεί.