Hoe een klein schip een reus trotseerde

Stel je voor: je bent kapitein op een Amerikaanse torpedobootjager. Je zit klem tussen monsterschepen met kanonnen die jouw vuurkracht verpletteren. Je opdracht? Tijd winnen zodat je kameraden kunnen vluchten. Je weet: dit wordt je laatste rit.

Zo zat commandant Ernest Evans van de USS Johnston in de tang op 25 oktober 1944.

De slag bij Leyte Gulf

In de Filipijnen botste een klein Amerikaans groepje, Taffy 3, op een Japans monsterleger. Drie torpedobootjagers en vier escortejagers bewaken zes lichte vliegdekschepen. Tegenover hen: vier slagschepen, zes zware kruisers, twee lichte kruisers en elf torpedobootjagers.

En daartussen de Yamato, het grootste oorlogsschip ooit gebouwd. Kanonnen van 46 centimeter doorsnee. De Johnston? Slechts 13 centimeter. Een platte pistool tegen een kanon.

De onwaarschijnlijke charge

Evans koos niet voor vluchten of opgeven. Hij stormde recht op de vijand af. Zijn schip en de anderen wierpen zich voor de vliegdekschepen. Doel: tijd rekken voor de ontsnapping.

Het lukte. De Johnston ramde de zware kruiser Kumano zo hard dat die uitviel. Maar de prijs was hoog. Na 2,5 uur vol treffers zonk de Johnston. Van 327 bemanningsleden overleefden er 141.

Evans kreeg postuum de Medal of Honor. Duizenden levens gered door een man met klein geschut die niet wijken wilde.

Zevenenzeventig jaar diep verborgen

Jarenlang bleef de locatie onbekend. De Filipijnse Trog is een van de diepste oceanen. Zoeken? Bijna onmogelijk.

In 2019 vond een team een wrak van een Fletcher-klasse op 6.460 meter diepte. Vier mijl omlaag. Was het de Johnston of de Hoel, ook gezonken in die slag?

In 2021 dook Caladan Oceanic, met ex-marineofficieren, twee keer met de bemande duikboot Limiting Factor. Acht uur per duik, de diepste wrakduiken ooit.

Bewijs overduidelijk: rompnummer 557 op de boeg, na bijna 80 jaar nog zichtbaar. Plus foto's van brug, torpedobuizen en die dappere 13 centimeter kanonnen.

Heldenrust in de diepte

Ze haalden niks boven. Geen souvenirs, geen berging. Het wrak bleef liggen.

Want de USS Johnston is een graf. De Amerikaanse wet uit 2004 beschermt zulke wrakken tegen plunderaars. Hier rusten 186 zeelieden in vrede.

Dat raakt me. In een tijd van opgraven en showen, is niets doen soms het mooiste eerbetoon. Een stil monument.

De Johnston leert: moed hangt niet af van grootte of kans. Het is kiezen voor het juiste, tegen beter weten in. Acht decennia later: we hebben je gevonden. We vergeten je niet.