Η ρύπανση του αέρα μπορεί να πυροδοτεί τις εξάρσεις της ρευματοειδούς αρθρίτιδας
Πραγματικά με εξέπληξε αυτό που διάβασα πρόσφατα σε μια έρευνα. Εκείνες τις μέρες που η ρευματοειδής αρθρίτιδά σου αποφασίζει να φουντώσει χωρίς κανέναν προφανή λόγο; Λοιπόν, οι επιστήμονες ίσως βρήκαν έναν από τους κρυμμένους ενόχους — και είναι κάτι που οι περισσότεροι από εμάς αναπνέουμε κάθε μέρα χωρίς να το σκεφτόμαστε.
Μιλάω για την ατμοσφαιρική ρύπανση. Συγκεκριμένα, για εκείνες τις μικροσκοπικές, σχεδόν αόρατες σωματίδια που αιωρούνται στον αέρα που αναπνέουμε.
Τι είναι η ρευματοειδής αρθρίτιδα;
Ας ξεκαθαρίσουμε πρώτα τα βασικά. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα (ΡΑ) είναι μια αυτοάνοση πάθηση. Το ανοσοποιητικό σου σύστημα μπερδεύεται και επιτίθεται στον ιστό των αρθρώσεων. Δεν πρόκειται μόνο για πόνο στις αρθρώσεις — μπορεί να προκαλέσει κόπωση, πυρετό και διάχυτη φλεγμονή σε όλο το σώμα.
Περίπου 0,5% με 1% των ενηλίκων παγκοσμίως ζει με αυτή την πάθηση. Αυτό σημαίνει δεκάδες εκατομμύρια άνθρωποι. Και το πιο απογοητευτικό: κανείς δεν ξέρει ακριβώς γιατί κάποιοι την εμφανίζουν και άλλοι όχι. Η κληρονομικότητα παίζει ρόλο, αλλά υπάρχει σαφώς και κάποιο περιβαλλοντικό στοιχείο που οι ερευνητές προσπαθούν να εντοπίσουν εδώ και χρόνια.
Η έρευνα που τράβηξε την προσοχή μου
Μια ομάδα ερευνητών από τη Νότια Κορέα αποφάσισε να εξετάσει κάτι συγκεκριμένο: μπορεί η ατμοσφαιρική ρύπανση να επιδεινώνει τα συμπτώματα της ΡΑ σε ανθρώπους που ήδη την έχουν;
Ακολούθησαν πάνω από 1.000 ασθενείς με ρευματοειδή αρθρίτιδα σε ένα μεγάλο νοσοκομείο της Σεούλ. Παρακολουθούσαν τη δραστηριότητα της νόσου τους σε περισσότερες από 12.000 επισκέψεις επί τέσσερα χρόνια. Στη συνέχεια, σύγκριναν αυτές τις πληροφορίες με δεδομένα ποιότητας αέρα για τις ίδιες περιόδους, εξετάζοντας έξι διαφορετικούς ρύπους.
Αυτό που βρήκαν ήταν εντυπωσιακό.
Το PM2.5 — ο αόρατος εχθρός
Ο μεγάλος υπότροπος ήταν τα σωματίδια PM2.5. Πρόκειται για σωματίδια διαμέτρου 2,5 μικρομέτρων ή μικρότερα. Για να καταλάβεις πόσο μικρά είναι, είναι μικρότερα ακόμα και από τα ερυθρά αιμοσφαίρια. Μπαίνουν στους πνεύμονες, αλλά δεν σταματούν εκεί. Λόγω του μικροσκοπικού τους μεγέθους, γλιστρούν από τους πνεύμονες στην κυκλοφορία του αίματος και ταξιδεύουν κυριολεκτικά παντού στο σώμα.
Γιατί έχει σημασία;
Εδώ γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον από επιστημονικής άποψης. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όταν οι άνθρωποι εκτίθονταν σε υψηλότερα επίπεδα PM2.5 — ειδικά για παρατεταμένες περιόδους άνω των δύο εβδομάδων — η δραστηριότητα της νόσου τους αυξανόταν. Ήταν πιο πιθανό να εμφανίσουν επώδυνες εξάρσεις.
Ο μηχανισμός που προτείνουν οι επιστήμονες περιλαμβάνει αυτό που ονομάζουν «δραστικές μορφές οξυγόνου». Πρόκειται για επιβλαβή μόρια που καταπονούν τα κύτταρα — σκέψου τα σαν μικροσκοπικούς εκφοβιστές που προκαλούν χάος όπου κι αν πάνε. Η θεωρία είναι ότι τα σωματίδια της ρύπανσης πυροδοτούν υπερπαραγωγή αυτών των δραστικών μορφών οξυγόνου, γεγονός που συμβάλλει στη φλεγμονή και ενεργοποιεί τη ΡΑ.
Ο Δρ. Τζέφρι Σπαρκς από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, που έγραψε σχετικό άρθρο για την έρευνα, τη χαρακτήρισε «μία από τις μεγαλύτερες μελέτες που χρησιμοποιούν αξιόπιστες μεθόδους για να συνδέσουν τους ατμοσφαιρικούς ρύπους με τη δραστηριότητα της ΡΑ». Επισήμανε επίσης κάτι που με σκέφτηκε αρκετά: αυτό προστίθεται σε αυξανόμενα στοιχεία ότι «τα εισπνεόμενα σωματίδια μπορεί να έχουν ευρείες επιπτώσεις στον κίνδυνο και την εξέλιξη της ΡΑ και ίσως άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων».
Αυτό το «ίσως άλλων αυτοάνοσων νοσημάτων» είναι τεράστιο. Ίσως δεν πρόκειται μόνο για τη ρευματοειδή αρθρίτιδα. Ο ίδιος μηχανισμός μπορεί να ισχύει για τον λύκο, τη σκλήρυνση κατά πλάκας και άλλες παθήσεις όπου το ανοσοποιητικό σύστημα χάνει τον έλεγχο.
Τι σημαίνει αυτό για σένα;
Βρήκα αυτή την έρευνα ταυτόχρονα ανησυχητική και δυναμωτική. Ανησυχητική γιατί η ατμοσφαιρική ρύπανση είναι παντού — δεν μπορείς να κρατάς την ανάσα σου κάθε φορά που βγαίνεις έξω. Δυναμωτική όμως γιατί υπάρχουν πράγματα που μπορείς να κάνεις.
Πρώτον, ο έλεγχος των καθημερινών προβλέψεων ποιότητας αέρα δεν είναι απλώς κάτι για μετεωρολόγους — μπορεί πραγματικά να σε βοηθήσει να διαχειριστείς την κατάστασή σου. Τις μέρες με κακή ποιότητα αέρα, ίσως θελήσεις να μείνεις μέσα με καλό φιλτράρισμα αέρα ή να προγραμματίσεις εσωτερική άσκηση αντί για τρέξιμο σε εξωτερικούς χώρους.
Δεύτερον, αυτό δίνει στους ερευνητές νέους δρόμους να εξερευνήσουν. Αν η ρύπανση πυροδοτεί εξάρσεις, ίσως υπάρχουν τρόποι να προστατεύονται οι ασθενείς πιο άμεσα — μέσω καλύτερων συστημάτων καθαρισμού αέρα, φαρμάκων που στοχεύουν τις φλεγμονώδεις οδούς που ενεργοποιούν αυτά τα σωματίδια, ή πολιτικών δημόσιας υγείας που μειώνουν τη ρύπανση εξαρχής.
Η μεγαλύτερη εικόνα
Αυτό που με έκανε να σκεφτώ περισσότερο είναι πώς αυτή η έρευνα εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Όλο και περισσότερες μελέτες δείχνουν ότι ο αέρας που αναπνέουμε επηρεάζει πολύ περισσότερα από τους πνεύμονές μας. Τις αρθρώσεις μας, τον εγκέφαλό μας, το ανοσοποιητικό μας — όλα φαίνεται να συνδέονται με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουμε να κατανοούμε.
Ζούμε σε μια εποχή όπου τα αυτοάνοσα νοσήματα φαίνεται να αυξάνονται. Νομίζω ότι αυτό συμβαίνει επειδή επιτέλους αναπτύσσουμε τα εργαλεία για να μελετήσουμε πώς όλοι αυτοί οι περιβαλλοντικοί παράγοντες αλληλεπιδρούν με τη βιολογία μας.
Την επόμενη φορά λοιπόν που ελέγχεις τον καιρό και βλέπεις ειδοποίηση για την ποιότητα του αέρα, ίσως αξίζει να της δώσεις λίγη παραπάνω σημασία από το συνηθισμένο. Οι αρθρώσεις σου ίσως σε ευχαριστήσουν.
Και αν ζεις με ρευματοειδή αρθρίτιδα ή γνωρίζεις κάποιον που ζει, αυτή η έρευνα προσθέτει ένα ακόμα κομμάτι στο παζλ της κατανόησης αυτής της πάθησης. Είναι ένας ακόμα λόγος να παίρνεις στα σοβαρά την ποιότητα του αέρα — όχι μόνο για την υγεία των πνευμόνων σου, αλλά για ολόκληρο το σώμα σου.
Πηγή: ScienceDaily