Το Μαγνητάκι που Νίκησε τη Γη
Θέλω να σου πω κάτι που θα σε κάνει να δεις τον μαγνήτη στο ψυγείο σου με άλλο μάτι.
Πάρε ένα από εκείνα τα μικρά μαγνητάκια που κρατάνε τις κάρτες σου ή τις λίστες της μαναβικής. Τώρα πιάσε ένα συνδετήρα. Τον ένιωσες; Ο μαγνήτης τον τραβάει προς τα πάνω σαν να μην υπάρχει καν η βαρύτητα. Σαν να μην τρέχει τίποτα το 6.000.000.000.000.000.000.000.000 τόννοι πλανήτης που λέγεται Γη.
Όταν το σκέφτεσαι έτσι, είναι τρελό. Η Γη είναι τεράστια. Τεράστια. Και όμως, αυτό το μικροσκοπικό κομματάκι μέταλλο πάνω στο ψυγείο σου κερδίζει τη μάχη χωρίς να ιδρώσει.
Τα Νούμερα Που Ντροπιάζουν
Ας το δούμε λίγο πιο αναλυτικά.
Σ ένα άτομο, η ηλεκτρομαγνητική δύναμη ανάμεσα σε ένα ηλεκτρόνιο και ένα πρωτόνιο είναι περίπου 1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 (1 και 39 μηδενικά) φορές ισχυρότερη από τη βαρυτική.
Βάλε το διαφορετικά: αν η ηλεκτρομαγνητική δύναμη ήταν το Empire State Building, η βαρύτητα θα ήταν σαν ένα μόνο ηλεκτρόνιο. Ναι, τόσο χάλια.
Και αυτό που δεν μας αφήνει να κοιμηθούμε το βράδυ είναι ότι κανείς δεν ξέρει γιατί.
Μια Τρελή Ιδέα
Εδώ είναι που αρχίζει το καλό.
Το 1998, τρεις φυσικοί—ο Nima Arkani-Hamed, ο Savas Dimopoulos και ο Gia Dvali—πρότειναν κάτι που ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Ίσως η βαρύτητα να μην είναι καθόλου αδύναμη. Ίσως απλά φαίνεται αδύναμη επειδή διαρρέει σε διαστάσεις που δεν μπορούμε να δούμε.
Σκέψου το έτσι: όταν ανάβεις ένα φως σε ένα μικρό δωμάτιο, η λάμψη είναι δυνατή. Σε μια τεράστια αποθήκη όμως; Ίδιο φως, αλλά πολύ πιο αχνό. Απλώνεται σε περισσότερο χώρο.
Οι τρεις αυτοί φυσικοί είπαν ότι κάτι ανάλογο μπορεί να συμβαίνει με τη βαρύτητα. Ενώ οι άλλες δυνάμεις είναι παγιδευμένες στις τρεις διαστάσεις που ξέρουμε, η βαρύτητα ίσως έχει πρόσβαση σε περισσότερες. Κρυφές διαστάσεις. Επιπλέον κατευθύνσεις που δεν μπορούμε να ανιχνεύσουμε.
Συνεπώς, η βαρύτητα δεν είναι αδύναμη—είναι αραιωμένη.
Γιατί Έχει Νόημα
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο ενδιαφέροντα. Η μαθηματική βάση στέκει.
Θυμάσαι από το σχολείο ότι η επιφάνεια μιας σφαίρας μεγαλώνει με το τετράγωνο της ακτίνας της; Διπλασίασε την απόσταση από μια πηγή φωτός, και η φωτεινότητα μοιράζεται σε τέσσερις φορές μεγαλύτερη επιφάνεια.
Αλλά αυτό ισχύει επειδή ζούμε σε τρεις διαστάσεις. Σε έναν δισδιάστατο κόσμο, οι σφαίρες θα ήταν κύκλοι, και η περίμετρός τους θα μεγάλωνε πολύ πιο αργά.
Αυτό σημαίνει ότι οι δυνάμεις συμπεριφέρονται διαφορετικά ανάλογα με το πόσες διαστάσεις έχουν να γεμίσουν. Και αν η βαρύτητα έχει επιπλέον διαστάσεις να απλωθεί, θα φαινόταν φυσικά πιο αδύναμη στο δικό μας τρισδιάστατο κόσμο.
Το Κυνήγι για Μικροσκοπικές Μαύρες Τρύπες
Πώς επιβεβαιώνεις όμως μια τέτοια θεωρία;
Εδώ μπαίνει η συναρπαστική ιδέα: αν υπάρχουν μικροσκοπικές κρυφές διαστάσεις, ίσως τις βρούμε μέσω μικροσκοπικών μαύρων τρυπών.
Κανονικά, οι μαύρες τρύπες δημιουργούνται μόνο όταν τεράστια αστέρια καταρρεύσουν κάτω από το ίδιο τους το βάρος. Αλλά αν η βαρύτητα γίνεται ισχυρότερη σε απίστευτα μικρές κλίμακες—μικρότερες από οτιδήποτε έχουμε εξετάσει—τότε ίσως μπορούμε να φτιάξουμε μαύρες τρύπες με πολύ λιγότερη ύλη.
Οι φυσικοί ψάχνουν ήδη για αυτές τις μικροσκοπικές μαύρες τρύπες χρησιμοποιώντας επιταχυντές σωματιδίων, όπως ο Μεγάλος Επιταχυντής Αδρονίων (LHC). Αν τις βρουν, θα είναι η απόδειξη που χρειαζόμαστε.
Τι Θα Σήμαινε
Φαντάσου για μια στιγμή ότι αυτή η θεωρία είναι σωστή.
Αυτή τη στιγμή, καθώς διαβάζεις αυτές τις γραμμές, η βαρύτητα του σώματός σου τραβάει αντικείμενα σε διαστάσεις που δεν μπορείς να δεις. Η έλξη της μάζας σου εκτείνεται σε αόρατες κατευθύνσεις, απλώνεται πιο αραιά από ό,τι είχαμε φανταστεί.
Παράξενη σκέψη, έτσι;
Η δύναμη που κρατάει τα πόδια σου στη γη, που κρατάει τους πλανήτες σε τροχιά, που διαμορφώνει την τύχη ολόκληρων γαλαξιών—ίσως να είναι απλά ένα ψίθυρος του αληθινού της εαυτού. Ένα κλάσμα που διαρρέει σε πραγματικότητες που δεν έχουμε ανακαλύψει ακόμα.
Ζούμε σε μια τρισδιάστατη φούσκα, ενώ η αληθινή φύση της βαρύτητας λειτουργεί με τρόπους που μόλις τώρα αρχίζουμε να φανταζόμαστε.
Εμένα πάντως, όταν κοιτάζω τώρα τον μαγνήτη στο ψυγείο μου, σκέφτομαι ότι αυτό που φαίνεται συνηθισμένο ίσως να είναι μια υπόνοια για κάτι βαθιά παράξενο στο σύμπαν που αποκαλούμε σπίτι μας.