Η Μέρα που Ένα Υποβρύχιο Εξαφανίστηκε

Φαντάσου την εικόνα: τέλος Μαΐου 1968. Ο Ψυχρός Πόλεμος σε πλήρη εξέλιξη. Η ένταση ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Σοβιετική Ένωση σιγοβράζει — και κυριολεκτικά, κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.

Το USS Scorpion, ένα πυρηνικό επιθετικό υποβρύχιο της κλάσης Skipjack, βρίσκεται σε αποστολή περιπολίας. Δεν ήταν απλά ένα υποβρύχιο. Ήταν ένα από τα πιο γρήγορα και προηγμένα που είχε κατασκευάσει η Αμερική μέχρι τότε. Μπορούσε να κινείται υποβρύχια με 33 κόμβους, σχεδόν αόρατο, χάρη στο σταγονόσχημο σκάφος του που σχεδιάστηκε για κρυφή δράση.

Το πλήρωμα αριθμούσε περίπου 99 άτομα — νέοι ναύτες, έμπειροι αξιωματικοί, όλοι εθελοντές για μία από τις πιο απαιτητικές και επικίνδυνες θέσεις στο στρατιωτικό.

Η Τελευταία Επικοινωνία

Αυτά ξέρουμε με βεβαιότητα: Στις 21 Μαΐου 1968, το Scorpion μετέδωσε τη θέση του — περίπου 250 μίλια νοτιοδυτικά των Αζορών, ενός συμπλέγματος πορτογαλικών νησιών στην καρδιά του Ατλαντικού.

Το υποβρύχιο εκτελούσε μυστική αποστολή. Παρακολουθούσε σοβιετικό ναυτικό σχηματισμό που, κατά πάσα πιθανότητα, μετρούσε τα ακουστικά χαρακτηριστικά του ΝΑΤΟ. Σκέψου το σαν υποβρύχιο «φωτογράφισμα» στρατιωτικού ραντάρ.

Το Scorpion ανέφερε ότι αναμενόταν να επιστρέψει στις 27 Μαΐου.

Απλό, σωστά;

Εκτός κι αν το Scorpion δεν ακούστηκε ποτέ ξανά.

Το Κυνήγι αρχίζει — Αλλά Αργά

Στις 24 Μαΐου, η ηγεσία του Πολεμικού Ναυτικού κατάλαβε ότι κάτι πήγαινε σοβαρά στραβά. Το υποβρύχιο δεν απαντούσε σε κωδικοποιημένα μηνύματα — μηνύματα που τα υποβρύχια εκπαιδεύονται να επιβεβαιώνουν, ό,τι κι αν συμβεί.

Στις 27 του μήνα, κηρύχθηκε επίσημα αγνοούμενο.

Φαντάσου την αίσθηση στο στομάχι κάθε ναυάρχου του Ατλαντικού στόλου εκείνη την ημέρα.

Εδώ γίνεται τραγικό: το υποθαλάσσιο σύστημα ακρόασης του Ναυτικού, το γνωστό SOSUS, είχε καταγράψει τον ήχο του κελύφους του Scorpion που έσπαγε καθώς έπεφτε πέρα από το βάθος συντριβής. Αλλά κανείς δεν το αντιλήφθηκε εγκαίρως. Τα δεδομένα δεν επεξεργάστηκαν αρκετά γρήγορα.

Όταν κατάλαβαν τι είχαν ακούσει, το Scorpion και οι 99 ψυχές του βρίσκονταν ήδη στον πυθμένα.

Τα συντρίμμια βρέθηκαν τελικά τον Οκτώβριο του 1968, σε βάθος περίπου 3.350 μέτρων, 400 μίλια νοτιοδυτικά των Αζορών. Πάνω του είχε δύο πυρηνικές κεφαλές. Και τον πυρηνικό αντιδραστήρα. Τίποτα απ' όλα δεν ανασύρθηκε ποτέ.

Τι Συνέβη; Οι Θεωρίες

Εδώ τα πράγματα γίνονται απογοητευτικά — και συναρπαστικά. Το Ναυτικό διεξήγαγε έρευνα, αλλά δεν κατέληξε ποτέ σε οριστικό συμπέρασμα. Επισήμως, η απώλεια του Scorpion παραμένει «α unsolved».

Αλλά αυτό δεν σταμάτησε τους θεωρητικούς.

Η Θεωρία του Τορπιλικού

Η πιο διαδεδομένη εξήγηση αφορά ατύχημα με τορπίλη. Συγκεκριμένα, κάποιοι πιστεύουν ότι συνέβη ένα «hot run» — ένα από εκείνα τα εφιαλτικά σενάρια όπου η τορπίλη ενεργοποιείται ενώ βρίσκεται ακόμα μέσα στον σωλήνα της. Ο κινητήρας αρχίζει να λειτουργεί και ξαφνικά έχεις ένα ενεργό όπλο στραμμένο προς το ίδιο σου το κύτος.

Αν συνέβη κάτι τέτοιο, το πλήρωμα είχε δευτερόλεπτα να αντιδράσει. Μια τεκμηριωμένη απάντηση ήταν να στρίψει το υποβρύχιο, ψάχνοντας να ενεργοποιήσει τον ασφαλιστικό μηχανισμό της τορπίλης.

Εδώ ένα ενδιαφέρον στοιχείο: το Scorpion είχε αναφερθεί ότι στράφηκε μακριά από την αναμενόμενη πορεία του πριν εξαφανιστεί. Αυτή η λεπτομέρεια κρατά τους ερευνητές άγρυπνους.

Η Θεωρία της Μονάδας Αποβολής Απορριμμάτων

Μια άλλη δημοφιλής θεωρία εστιάζει στη μονάδα αποβολής απορριμμάτων — το TDU. Ξέρω, ακούγεται αστείο, αλλά σε ένα υποβρύχιο, ακόμα και τα πιο απλά συστήματα μπορεί να γίνουν κρίσιμα.

Το TDU επέτρεπε στο πλήρωμα να πετάει απόβλητα ενώ ήταν βυθισμένο. Το πρόβλημα; Κάποια υποβρύχια, συμπεριλαμβανομένου του Scorpion, είχαν αντιμετωπίσει προβλήματα πλημμύρας με αυτό το σύστημα.

Φτάνουμε στο ανατριχιαστικό σημείο: αν αρκετό θαλασσινό νερό εισερχόταν μέσω ενός χαλασμένου TDU, αυτό το νερό θα μπορούσε να φτάσει στις τεράστιες μπαταρίες μολύβδου-οξέος του υποβρυχίου. Μπαταρίες και θαλασσινό νερό δεν ταιριάζουν. Ένα βραχυκύκλωμα, ένας σπινθήρας, ίσως μια έκρηξη υδρογόνου από τις μπαταρίες που απελευθέρωναν αέρια... ξαφνικά μιλάμε για καταστροφικό εσωτερικό σ Vorfall.

Η Θεωρία του Χώρου Μπαταριών

Μιλώντας για υδρογόνο, υπάρχει μια ακόμα εξήγηση σχετική με τις μπαταρίες. Οι μπαταρίες υποβρυχίων παράγουν υδρογόνο κατά τη φόρτιση. Σε έναν κλειστό χώρο σαν υποβρύχιο, το αέριο μπορεί να συσσωρευτεί σε επικίνδυνα επίπεδα. Ένας σπινθήρας — ένας μικροσκοπικός, ασήμαντος σπινθήρας — και boom.

Μια εσωτερική έκρηξη θα ήταν καταστροφική σε εκείνον τον περιορισμένο χώρο.

Τα Κομμάτια που Λείπουν

Αυτό που ενοχλεί πραγματικά τους ιστορικούς και ερευνητές είναι ότι μπορεί να υπάρχει πληροφορία που το κοινό δεν γνωρίζει ακόμα. Τα τελευταία χρόνια, συγγραφείς όπως ο Ed Offley υποστηρίζουν ότι η επίσημη αφήγηση παραλείπει σημαντικές λεπτομέρειες. Ο Ψυχρός Πόλεμος ήταν σε πλήρη εξέλιξη, και οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση είχαν λόγους να κρατήσουν ορισμένες πληροφορίες ταξινομημένες.

Μπορεί οι Σοβιετικοί να εμπλέκονται; Συνέβη κάτι κατά τη διάρκεια εκείνης της αποστολής κατασκοπείας που αγνοούμε;

Αυτές οι ερωτήσεις παραμένουν σαν σκιές στον πυθμένα της θάλασσας.

Γιατί Αυτό το Μυστήριο Μας Στοιχειώνει

Πάντα με συγκινούσε η ιστορία του USS Scorpion γιατί αντιπροσωπεύει τόσα επίπεδα απώλειας και μυστηρίου.

Υπάρχουν οι 99 άνθρωποι που δεν επέστρεψαν ποτέ, αφήνοντας πίσω οικογένειες χωρίς κλείσιμο. Υπάρχει το τεχνολογικό μυστήριο — η απώλεια ενός από τα πιο προηγμένα ναυτικά περιουσιακά στοιχεία της Αμερικής, με το πυρηνικό του φορτίο, ποτέ πλήρως εξηγημένο. Και υπάρχει το ευρύτερο πλαίσιο του Ψυχρού Πολέμου, όταν η μυστικότητα υπερτιμόταν σχεδόν σε όλα.

Ζούμε σε εποχή που στέλνουμε ρόβερ στον Άρη και χαρτογραφούμε το ανθρώπινο γονιδίωμα, αλλά υπάρχουν ακόμα σημεία στους δικούς μας ωκεανούς που δεν μπορούμε να εξηγήσουμε.

Το Scorpion κάθεται στο αιώνιο σκοτάδι, ένα ατσάλινο μνημείο με μυστικά που ίσως δεν αποκαλυφθούν ποτέ.

Ίσως αυτό είναι το πιο αναστατωτικό. Όχι ότι χάσαμε ένα υποβρύχιο, αλλά ότι ακόμα δεν ξέρουμε γιατί. Και για τις οικογένειες των 99 μελών του πληρώματος, αυτή η αβεβαιότητα δεν επουλώνεται ποτέ.