Όταν οι Ευσεβείς Πόθοι Συναντούν την Κακή Δημοσιογραφία

Θέλεις να σου πω μία από τις πιο θεαματικές δημοσιογραφικές αποτυχίες της ιστορίας; Και το καλύτερο; Δεν έπρεπε να συμβεί καθόλου.

Φαντάσου: 1983, το γερμανικό περιοδικό Stern ανακοινώνει ότι βρήκε 60 τόμους με τα προσωπικά ημερολόγια του Αδόλφου Χίτλερ. Εξήντα τόμοι! Γραμμένοι από το 1932 ως το 1945. Ο κόσμος τρελαίνεται. Οι Sunday Times του Λονδίνου πληρώνουν αμέσως πάνω από ένα εκατομμύριο δολάρια για τα δικαιώματα.

Γίνεται συνέντευξη Τύπου. Οι ειδικοί κουνάνε σοφά το κεφάλι. Η διαδικασία πιστοποίησης... ε, ας πούμε ότι υπήρξε μία.

Και εδώ αρχίζει το ενδιαφέρον. Μέσα σε δύο εβδομάδες, όλο το κατασκεύασμα καταρρέει. Τα ημερολόγια είναι ψεύτικα. Τελείως, απόλυτα, χτυπάς το κεφάλι σου ψεύτικα.

Το Χαρτί που Έπρεπε να τους Πει την Αλήθεια

Θα περίμενες ότι πριν δώσουν 3,7 εκατομμύρια δολάρια (περίπου 11 εκατομμύρια σημερινά δολάρια, για να έχεις μέτρο), κάποιος θα μπορούσε να ελέγξει αν το χαρτί ήταν έστω από την σωστή εποχή;

Spoiler: Δεν το έκανε κανείς.

Αποδείχθηκε ότι τα ημερολόγια ήταν γραμμένα σε χαρτί που κατασκευάστηκε μετά το 1945. Μετά δηλαδή που ο Χίτλερ ήταν ήδη νεκρός. Οι εξώφυλλες είχαν παλιώσει με... τσάι. Τσάι! Όπως έκανε η γιαγιά μου με τα παλιά της γράμματα για να φαίνονται vintage.

Και η υπογραφή; Καταστροφή. Ο Κουγιάου—ο πραγματικός πλαστογράφος, που χρησιμοποιούσε το ψευδώνυμο "Κόνραντ Φίσερ"—έγραψε κατά λάθος "FH" αντί για "AH" στα εξώφυλλα. Δηλαδή "Φρίντριχ Χίτλερ" αντί για "Αδόλφος Χίτλερ". Δεν είμαι καν σίγουρος ότι υπάρχει άνθρωπος που να λέγεται έτσι.

Η Ιστορία που θα Ζήλευε το Χόλιγουντ

Η ιστορία πίσω από αυτά τα "ανακαλυφθέντα" ημερολόγια ήταν καθαρή φαντασία. Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς, είχαν χαθεί όταν ένα αεροπλάνο συντρίφτηκε κοντά στο τέλος του Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου και μετά παρέμειναν κρυμμένα σε ένα στάβλο για δεκαετίες. Ο Γκερντ Χάιντεμαν, ο δημοσιογράφος που έφερε αυτή την "χρυσή ευκαιρία" στο Stern, ξέχασε βολικά να αναφέρει ότι έκλεβε χρήματα από την συμφωνία.

Για να χειροτερέψουν τα πράγματα, το περιεχόμενο ήταν... ας πούμε, εξαιρετικά κολακευτικό για τον Χίτλερ. Σύμφωνα με αυτά τα ημερολόγια, ο Χίτλερ δεν είχε καμία σχέση με το Ολοκαύτωμα και θεωρούσε ότι η ναζιστική Γερμανία ήταν λίγο υπερβολική στην δίωξη των Εβραίων.

Σοβαρά; Ο άνθρωπος που οργάνωσε το Ολοκαύτωμα θεωρούσε ότι πήγαν πολύ μακριά;

Ακόμα και στην ίδια την συνέντευξη Τύπου, ο κόσμος ήταν δύσπιστος. Αλλά μέχρι τότε, είχαν αλλάξει τόσα λεφτά χέρια που όλοι έμοιαζαν αποφασισμένοι να κάνουν πως δεν καταλαβαίνουν.

Η "Πιστοποίηση" που Έγινε Εφιάλτης

Εδώ είναι η στιγμή που χάνω κάθε σεβασμό για τους "ενήλικες" της υπόθεσης.

Ζήτησαν από τον Χιου Τρέβορ-Ρόπερ, έναν διακεκριμένο Βρετανό ιστορικό, να πιστοποιήσει τα ημερολόγια. Εκείνος τα υποστήριξε δημόσια. Η καριέρα του ουσιαστικά τελείωσε μετά από αυτό.

Γιατί τα πίστεψε; Σύμφωνα με τα δικά του λόγια, κυρίως επειδή υπήρχαν τόσες σελίδες. Ξέρεις, επειδή φυσικά ο Χίτλερ κρατούσε λεπτομερές προσωπικό ημερολόγιο παρότι δεν είχε κρατήσει ποτέ σε όλη του την ενήλικη ζωή.

Εν τω μεταξύ, το Stern είπε στον Τρέβορ-Ρόπερ ότι είχαν κάνει χημική ανάλυση στο χαρτί. Δεν είχαν κάνει τίποτα. Απλά το είπαν; Και εκείνος το πίστεψε;

Τι Απέγινε ο Πλαστογράφος

Ο Κόνραντ Κουγιάου (το πραγματικό του όνομα, θυμάσαι) ομολόγησε και πέρασε περίπου τρία χρόνια στην φυλακή. Ο Γκερντ Χάιντεμαν πήρε πάνω από τέσσερα χρόνια για τον ρόλο του στην απάτη, συμπεριλαμβανομένης της καταδικαστέας διαχείρισης χρημάτων.

Αλλά εδώ έρχεται η λεπτομέρεια που με κάνει να γελάω κάθε φορά: όταν βγήκε από την φυλακή, ο Κουγιάου ξεκίνησε νέα καριέρα πουλώντας "αυθεντικά πλαστά" διάσημων πινάκων. Ο άνθρωπος έγραψε κυριολεκτικά ένα βιβλίο με τίτλο Τα Πραγματικά Ημερολόγια του Χίτλερ και έδινε διαλέξεις για το πώς να πλαστογραφείς έγγραφα.

Δεν είναι ούτε λίγο μετανιωμένος.

Το Μάθημα Εδώ (Γιατί Υπάρχει Ένα)

Τι μπορούμε λοιπόν να μάθουμε από όλη αυτή την ιστορία;

Πρώτον, ίσως να ελέγχεις αν το προϊόν είναι αληθινό πριν δώσεις εκατομμύρια. Δεύτερον, να είσαι ύποπτος όταν κάτι φαίνεται υπερβολικά καλό για να είναι αληθινό—ή υπερβολικά βολικό. Και τρίτον, το ότι κάτι είναι ακριβό και συνοδεύεται από ειδικούς που λένε ότι είναι αυθεντικό δεν σημαίνει ότι πρέπει να παραλείψεις να κάνεις την δική σου έρευνα.

Η απάτη των ημερολογίων του Χίτλερ είναι μια ιστορία για την απληστία, την αλαζονεία και την απελπισμένη ανθρώπινη επιθυμία να πιστέψεις σε κάτι συνταρακτικό. Μας υπενθυμίζει ότι ακόμα και οι "ειδικοί" μπορούν να αποτύχουν τραγικά όταν θέλουν τόσο πολύ κάτι να είναι αληθινό.

Μερικές φορές η βαρετή απάντηση—είναι πιθανότατα ψεύτικο—είναι η σωστή.