Γιατί οι άνθρωποι (και οι χιμπατζήδες) λατρεύουν τα κρύσταλλα;
Έχετε ποτέ πιάσει έναν ωραίο βότσαλο, το σηκώσει στο φως και το βάλει στην τσέπη σας; Ε, λοιπόν, δεν είστε οι μόνοι. Και εννοώ τους προγόνους μας.
Αρχαιολόγοι έχουν βρει κρύσταλλα σε αρχαιολογικές θέσεις με κατάλοιπα του Homo, χρονολογημένα πριν από 780.000 χρόνια. Τα αντικείμενα αυτά δεν ήταν εργαλεία, όπλα ή κοσμήματα. Ήταν απλά... ωραία. Κανείς δεν μπορούσε να εξηγήσει γιατί οι πρόγονοί μας μάlectαν γυαλιστερά βράχια για σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια.
Ώσπου κάποιοι ερευνητές αποφάσισαν να μελετήσουν τους ξαδέρφους μας: τους χιμπατζήδες.
Τι Κάνει τα Κρύσταλλα Τόσο Γοητευτικά;
Η ομάδα, με επικεφαλής τον καθηγητή Juan Manuel García-Ruiz από το Donostia International Physics Center στην Ισπανία, ήθελε να καταλάβει τι μας τραβάει στα κρύσταλλα. Η μέθοδός τους; Να δοκιμάσουν χιμπατζήδες — τους πλησιέστερους ζωντανούς συγγενείς μας.
Τι έκαναν: Έδωσαν σε δύο ομάδες χιμπατζήδων πρόσβαση σε μεγάλους κρυστάλλους μαζί με απλές πέτρες ίδιου μεγέθους. Το αποτέλεσμα; Οι κρύσταλλοι κέρδισαν — με διαφορά.
Ένας χιμπατζής ονόματι Yvan πήρε μάλιστα έναν κρύσταλλο και τον κράτησε στην περιοχή ύπνου του. Όταν οι ερευνητές προσπάθησαν να τον πάρουν πίσω, έπρεπε να ανταλλάξουν μπανάνες και γιαούρτι. (Εντάξει, θα έκανα το ίδιο.)
Μπορούσαν να Εντοπίσουν Κρύσταλλα σε Δευτερόλεπτα
Εδώ γίνεται ενδιαφέρον. Οι ερευνητές έκρυψαν μικρά κρύσταλλα χαλαζία μέσα σε σωρούς από 20 απλά βότσαλα. Οι χιμπατζήδες τους βρήκαν μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα. Μάλιστα, όταν πρόσθεσαν διαφορετικά είδη κρυστάλλων με ποικίλα σχήματα, οι χιμπατζήδες συνέχισαν να τους ξεχωρίζουν.
Άρχισαν να εξετάζουν τη διαφάνεια των κρυστάλλων, σηκώνοντάς li ψηλά μπροστά στα μάτια τους. Μια χιμπατζήνα, η Sandy, μετέφερε βότσαλα και κρυστάλλους στο στόμα της σε μια ξύλινη πλατφόρμα και τα ταξινόμησε σε ξεχωριστές ομάδες.
Το περίεργο; Οι χιμπατζήδες συνήθως δεν μεταφέρουν αντικείμενα με το στόμα τους. Άρα η Sandy που αποθηκεύει αυτούς τους κρυστάλλους; Μάλλον τους θεωρούσε πολύτιμους. Ακριβώς όπως οι πρόγονοί μας πριν από 780.000 χρόνια.
Η Επιστήμη Πίσω από τη Λάμψη
Τι κάνει τους κρυστάλλους τόσο ακαταμάχητους; Σύμφωνα με τους ερευνητές, δύο χαρακτηριστικά ξεχωρίζουν: η διαφάνεια και το γεωμετρικό σχήμα.
Σκεφτείτε το. Τα περισσότερα πράγματα στη φύση — δέντρα, ποτάμια, σύννεφα, ζώα — είναι όλα καμπυλωτά και οργανικά. Αλλά οι κρύσταλλοι; Είναι τα μόνα φυσικά αντικείμενα με επίπεδες επιφάνειες και απόλυτα ευθείες ακμές. Είναι literally γεωμετρικές ανωμαλίες σε έναν κόσμο χάους.
Υπάρχει κάτι σχεδόν μαθηματικό στην ομορφιά τους. Ο τρόπος που περνά το φως, οι κοφτές γωνίες, η συμμετρία... όλα αυτά δημιουργούν μια αισθητηριακή εμπειρία που ο εγκέφαλός μας (και φαίνεται και ο εγκέφαλος των χιμπατζήδων) βρίσκει πραγματικά συναρπαστική.
Τι Σημαίνει Αυτό για την Κατανόηση της Ανθρώπινης Εξέλιξης
Κατά τη γνώμη μου, αυτή η έρευνα αποκαλύπτει κάτι όμορφο για την ανθρώπινη φύση. Συχνά φανταζόμαστε τους πρώτους ανθρώπους ως καθαρά πρακτικά όντα — επικεντρωμένους στην επιβίωση, το κυνήγι και την αναπαραγωγή. Αλλά το γεγονός ότι οι πρόγονοί μας συγκέντρωναν «άχρηστα» ωραία αντικείμενα για σχεδόν ένα εκατομμύριο χρόνια λέει κάτι βαθύ.
Πάντα ήμασταν περισσότερα από μηχανές επιβίωσης. Πάντα είχαμε περιέργεια. Πάντα βρίσκαμε νόημα στην ομορφιά — για την ίδια την ομορφιά.
Οι ερευνητές σημείωσαν ότι κάποιοι χιμπατζήδες έδειξαν μεγαλύτερο ενδιαφέρον για τους κρυστάλλους από άλλους, υποδηλώνοντας διαφορές προσωπικότητας. Υπάρχουν «Δόν Κιχώτες και Σάντσοι», όπως είπε ο García-Ruiz — ιδεαλιστές και πραγματιστές. Κάποιοι από εμάς απλά προσέχουμε αυτά τα πράγματα περισσότερο.
Τι Ακολουθεί;
Η μελέτη χρησιμοποίησε χιμπατζήδες που ζουν κοντά σε ανθρώπους, οπότε οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι πρέπει να δοκιμάσουν και άγριους πληθυσμούς. Αλλά ειλικρινά; Νομίζω ότι έχουμε ήδη μάθει κάτι αξιοσημείωτο.
Η έλξη μας προς τα κρύσταλλα δεν είναι κάποια αυθαίρετη πολιτισμική ιδιοτροπία. Φαίνεται να είναι βαθιά ριζωμένη — αρκετά βαθιά ώστε να είναι γραμμένη στο συμπεριφορικό μας ρεπερτόριο που μοιραζόμαστε με τους πλησιέστερους συγγενείς μας. Κάπου στο κοινό μας εξελικτικό παρελθόν, η παρατήρηση όμορφων, ασυνήθιστων αντικειμένων έγινε αρκετά πλεονεκτική ώστε να παραμείνει για εκατομμύρια χρόνια.
Οπότε την επόμενη φορά που κάποιος σας κοροϊδέψει γιατί μαlectετε κρυστάλλα ή ωραίες πέτρες, πείτε του: ασχολείστε με συμπεριφορά σχεδόν ενός εκατομμυρίου ετών. Δεν είναι περίεργο. Είναι προγονικό.
Και προσωπικά; Νομίζω ότι αυτό είναι αρκετά εντυπωσιακό.
Πηγή: ScienceDaily