Όταν το Αυτόματο Γίνεται Πιλότος

Φαντάσου ότι είσαι ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας και ξαφνικά ένα αεροπλάνο σταματάει να σου απαντάει. Δεν απαντάει στις κλήσεις σου. Δεν δέχεται οδηγίες. Μόνο σιωπή. Αυτό ακριβώς έγινε στις 4 Ιουνίου 2023, όταν ένα Cessna Citation απογειώθηκε από το Τενεσί με προορισμό το Λονγκ Άιλαντ και χάθηκε από κάθε ανθρώπινο έλεγχο.

Στην αρχή όλα κυλούσαν κανονικά. Το αεροπλάνο ανέβαινε, ταξίδευε, όλα φαίνονταν εντάξει. Μετά από περίπου δεκαπέντε λεπτά, η καμπίνα έμεινε σιωπηλή. Ο πιλότος δεν απάντησε σε οδηγίες για το ύψος, δεν έστειλε μήνυμα, δεν μίλησε καθόλου. Όταν οι στρατιωτικές F-16 απογειώθηκαν για να το αναχαιτίσουν κοντά στην Ουάσινγκτον, όλοι στο έδαφος είχαν ήδη τρομάξει.

Το περίεργο κομμάτι

Το αεροπλάνο πετούσε τέλεια.
Όχι απότομες βουτιές. Όχι παράξενες κινήσεις. Απλώς σταθερή πορεία στα 34.000 πόδια. Σχεδόν υπερβολικά ομαλή, σαν να είχε πάρει κάποιος άλλος τα χειριστήρια.

Και αυτός ο «κάποιος» ήταν το αυτόματο σύστημα πτήσης.

Τι είναι τελικά το αυτόματο σύστημα

Το αυτόματο δεν είναι έξυπνο. Δεν σκέφτεται. Δεν προλαβαίνει προβληματα. Απλώς ακολουθεί οδηγίες: «Κράτα αυτό το ύψος. Μείνε σε αυτή τη διαδρομή.»

Σαν το cruise control στο αυτοκίνητο – κρατάει σταθερή ταχύτητα αλλά δεν βλέπει αν έρχεται εμπόδιο ή αν πρέπει να φρενάρεις. Είναι πολύ χρήσιμο για τις καθημερινές πτήσεις. Όμως αν κάτι πάει άσχηλα στη καμπίνα, το αυτόματο συνεχίζει να κάνει το ίδιο.

Η σιωπηλή απειλή στα 34.000 πόδια

Η έρευνα έδειξε ότι το σύστημα συμπίεσης της καμπίνας χάλασε κατά τη διάρκة ανέβασμα στο ύψος των 34.000 ποδιών. Σοβαρές ικανοποιητικές κλήσεις της πίεσης του αέρα. Η πίεση έπεσε απότομα και ο πιλότος δεν είχε φορέσει μάσκα οξυγόνου πριν την πτήση.

Σε τέτοια υψόμετρα η έλλειψη οξυγόνου προκαλεί υποξία – το μυαλό χάνει οξυγόνο και ο πιλότος δεν καταλαβαίνει ότι χάνει τον έλεγχο. Η υποξία δεν προκαλεί πανικό. Μόνο αίσθημα κούρασης και σύγχυσης. Κρύβεται σιωπηλά και ο πιλότος δεν είχε οξυγόνο για να αντιδράσει. Το αυτόματο συνέχισε να πετάει κανονικά ενώ ο πιλότος είχε ήδη χάσει τις αισθήσεις του.

Στη θέση της Ουάσινγκτον

Το αεροπλάνο μπήκε χωρίς απαντήσεις στην απαγορευμένη ζώνη πάνω από την Ουάσινγκτον. Οι στρατιάτες έστειλαν αεροπλάνα για να το αναχαιτίσουν. Δεν υπήρχε καμιά απαντήσεις από την καμπίνα. Το αεροπλάνο πετούσε σαν να ήταν η τέλεια πτήση – από έξω. Από μέσα όμως ήταν μόνο το αυτόματο που διατηρούσε την πορεία.

Το αεροπλάνο έκανε ακόμα και μια απότομη στροφή όταν έφτασε στο Λονγκ Άιλαντ, πιθανώς για να επιστρέψει στο Τενεσί. Σαν να προσπάθησε να «πετάξει» μόνο του.

Το τέλος της πτήσης

Όταν το καύσιμο τελείωσε και το σύστημα δεν μπορούσε να διατηρηθεί, το αεροπλάνο έπεσε σε απότομη στρόβιλο και κατέπεσε σε δάσος κοντά στο Μοντεμπέλο της Βιρτζίνια περίπου στις 3:23 το απόγευμα.

Όχι κανείς δεν σώθηκε.

Τα ίδια συμβάντα έχουν συμβεί και πριν

Το ίνα σε 1999, ο παίκτης του γκολφ Payne Stewart περδέχθηκε σε Learjet που είχε χάσει συμπίεση. Το αεροπλάνο πετάει για ώρες με το αυτόματο ενώ η crew ήταν incapacitated και τελικά έπεσε στη Νότια Ντακότα.

Η αεροπορία γνωρίζει το πρόβλημα εδώ και δεκαετίες, αλλά το συμβάν συμβαίνει ακόμα.

Τι μας δείχνει αυτό

Το αυτόματο είναι χρήσιμο εργαλείο. Όχι έξυπνο. Όντα δεν αντιδρά σε προβληματα. Όταν μυασκών ο πιλότος δεν έχει οξυγόνο, το σύστημα συνεχίζει να πετάει τέλεια.

Σαν να φέρνει μια συναρμολογηση του συsystems με ένα μοναδικό κουμπάκι. Μόλιν ένας πιλότος χωρίς μάσκα οξυγόνου ή ένας προσεκτικός έλεγχος προ της πτήσης, μπορεί να αλλάξει τα πάντα. Όταν συμπιέζεται ένα σύστημα με ένα μοναδικό κουμπάκι, το αεροπλάνο μπορεί να γίνει «ghost ship» – πετάει στεθερά ενώ το πρόβλημα είναι μέσα στην καμπίνα.

Στην αεροπορία κάθε μικρή λεπτομέρεια έχει σημασία.