Η ιστορία που δεν πίστευε κανείς: Πώς βρέθηκε ο χρυσός του Στάλιν στον πάτο της θάλασσας

Υπάρχουν ιστορίες που ακούς και νομίζεις ότι είναι από ταινία. Κι όμως, αυτή εδώ συνέβησε πραγματικά.

Φαντάσου τον Απρίλιο του 1942. Βαθιά μέσα στον πόλεμο. Ένα βρετανικό καταδρομικό, το HMS Edinburgh, διασχίζει τη Θάλασσα Μπάρεντς. Μέσα στο πλοίο; 465 ράβδοι χρυσού που έστελνε ο ίδιος ο Στάλιν. Τα λεφτά για όπλα και προμήθειες από την Αμερική. Τίποτα περισσότερο, τίποτα λιγότερο.

Και μετά, χτύπησε η μοίρα.

Γερμανικό υποβρύχιο εντόπισε τη ντροπή. Δύο τορπίλες βρήκαν το πλοίο. Πενήντα οκτώ ναύτες χάθηκαν. Η ζημιά ήταν τεράστια. Το πλήρωμα προσπάθησε να κρατήσει το πλοίο στην επιφάνεια, αλλά μια δεύτερη επίθεση τους ανάγκασε σε μια σκληρή απόφαση: βύθισαν το Edinburgh στα 240 μέτρα βάθος, στα παγωμένα νερά του βορρά.

Κι εκεί έμεινε. Σχεδόν σαράντα ολόκληρα χρόνια.

Το αστείο με τον χρυσό είναι ότι δεν εξαφανίστηκε. Υπήρχε καταγεγραμμένος, ασφαλισμένος, ιδιοκτησία κάποιου. Αλλά με τον Ψυχρό Πόλεμο να καραδοκεί; Κανείς δεν ήθελε να πει "ας πάμε να πάρουμε τον χρυσό του Στάλιν από τον πυθμένα".

Πέρασαν χρόνια. Δεκαετίες. Μέχρι που κάποιος είπε "γιατί όχι;"

Αυτός ο κάποιος ήταν ο Keith Jessop.

Ο Jessop ήταν διευθυντής εραλδατικών εργασιών. Κοίταξε το πρόβλημα και είπε "μπορώ να το κάνω". Μάζεψε μια ομάδα, έπεισε επενδυτές με συμβόλαιο τύπου "αν δεν βρεις, δεν παίρνεις τίποτα" — δηλαδή αν αποτύγχανε, θα έχανε τα πάντα — και ξεκίνησε να ψάχνει ένα πλοίο που κοιμόταν στον βυθό σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Φαντάζεσαι την πίεση; Όχι μόνο την ατμοσφαιρική πίεση των 240 μέτρων, αλλά το βάρος να έχεις επενδυτές να περιμένουν θησαυρό που μπορεί να μην υπάρχει πια.

Η αναζήτηση ακούγεται εξαντλητική. Ομάδα του Jessop μάLECTURe σε μαρτυρίες επιζώντων, έσκαψε σε παλιά αρχεία, μίλησε ακόμα και με Νορβηγούς ψαράδες που είχαν παρατηρήσει τα δίχτυα τους να μπερδεύονται σε περίεργο σημείο. Τελικά, με τη βοήθεια sonar, εντόπισαν το ναυάγιο τον Απρίλιο του 1981.

Όταν επιβεβαίωσαν ότι ήταν το Edinburgh; Θα ήθελα να ήμουν εκεί για να δω τις αντιδράσεις. Το πλοίο ξαπλωνε στο πλάι του στον πυθμένα, αλλά είχε διατηρηθεί εντυπωσιακά καλά.

Και μετά άρχισαν τα δύσκολα.

Οι δύτες δεν μπορούσαν απλά να μπουν από μια πόρτα. Έπρεπε να ζήσουν μέσα σε ελεγχόμενο περιβάλλον πίεσης για έως και 30 μέρες, για να αποφύγουν τη νόσο της αποσυμπίεσης. Ανέπνεαν μείγμα ηλίου και οξυγόνου — κάτι που τους προστάτευε από τη νάρκωση αζώτου, που αλλιώς θα τους έκανε να νιώθουν σαν να βλέπουν παραισθήσεις κάτω από το νερό. Όχι και η καλύτερη στιγμή για τέτοιο πράγμα.

Ξέρεις τις τορπίλες που χτύπησαν το πλοίο; Σχεδίαζαν να μπουν από εκεί. Μόνο που τα συντρίμμια είχαν φράξει την πρόσβαση. Οπότε; Έκοψαν τμήμα του κύτους και χρειάστηκε μια ολόκληρη εβδομάδα για να ανοίξουν δρόμο προς την αποθήκη πυρομαχικών — που, ωραία ιδέα, είχε ακόμα ενεργές βόμβες.

Εγώ εκείνη τη στιγμή θα είχα φύγει τρέχοντας.

Αλλά συνέχισαν. Και τότε, στις 16 Σεπτεμβρίου 1981, ο 27χρονος Jon Rossier έκανε την κλήση που μάλλον ακούστηκε σε κάθε ραδιόφωνο του πλοίου: "Βρήκα τον χρυσό! Βρήκα τον χρυσό!"

Τον ανέβασαν σε κλουβιά, 40 ράβδους τη φορά. Κάθε ράβδος ζύγιζε 10,5 κιλά. Οπότε φαντάσου να σηκώνεις σχεδόν 420 κιλά χρυσού από 240 μέτρα βάθος. Κάθε φορά.

Στο τέλος; 431 από τις αρχικές 465 ράβδους. Δηλαδή το 93%. Με δεδομένα τα πάντα, αυτό μοιάζει με θαύμα.

Ο χρυσός μοιράστηκε μεταξύ της ομάδας διάσωσης, της Σοβιετικής Ένωσης και της βρετανικής κυβέρνησης. Κάποιες ράβδοι πήγαν στην Τράπεζα της Αγγλίας και λιώθηκαν. Αλλά αυτές που επέστρεψαν στους Σοβιετικούς; Σύμφωνα με μαρτυρίες, κάποιος τις χαρακτήρισε "τον καλύτερο σοβιετικό χρυσό". Όπως να 'χει, κάτι λέει αυτό.

Ένας από τους δύτες περιέγραψε την επιχείρηση ως "τη ναυτική εκδοχή της βόλτας στο φεγγάρι". Και νομίζω ταιριάζει απόλυτα. Πρωτοποριακό, επικίνδυνο, και το είδος του πράγματος που κανείς δεν πίστευε ότι μπορούσε να γίνει — μέχρι που κάποιος το έκανε.

Αυτό που με συγκινεί περισσότερο δεν είναι ο χρυσός καθαυτός. Είναι η επιμονή. Τα χρόνια αναμονής, οι διπλωματικές κόντρες, οι τεχνικές προκλήσεις που θα έκαναν τους περισσότερους να τα παρατήσουν. Και μέσα σε όλα αυτά, κάποιος πίστεψε ότι ήταν εφικτό.

Ζούμε σε εποχές που θέλουμε τα πάντα εδώ και τώρα. Αυτή η ιστορία μας υπενθυμίζει ότι μερικές φορές, τα πραγματικά αξιοσημείωτα πράγματα χρειάζονται χρόνο.

Οπότε, την επόμενη φορά που κάποιος σου πει ότι κάτι είναι "αδύνατο", θύμισέ του εκείνους τους πεισματάρηδες Βρετανούς που έβγαλαν τον χρυσό του Στάλιν από τον πάτο της Αρκτικής.

Αυτό, φίλε μου, είναι η επιτυχία.