Η υπόθεση που έλυσε ένα παλαιοντολογικό μυστήριο

Πρέπει να το παραδεχτώ — όταν διάβασα για αυτή την ανακάλυψη, ενθουσιάστηκα για τα καλά. Και αυτό λέει πολλά, γιατί έχω καλύψει δεκάδες ειδήσεις για δεινόσαυρους όλα αυτά τα χρόνια. Αλλά αυτή εδώ έχει τα πάντα: ένα τετράφτερο φτερωτό αρπακτικό, στοιχεία αρχαίας σκηνής εγκλήματος, και ένα παλαιοντολογικό σημείο που μοιάζει με παράθυρο σε ένα προϊστορικό θρίλερ.

Ας στήσω τη σκηνή.

Τα περίεργα σωροσωρευμένα οστά

Στα βάθη της βορειοδυτικής Κίνας υπάρχει μια περιοχή που λέγεται Changma Basin. Οι παλαιοντολόγοι σκάβουν εκεί εδώ και χρόνια και έχουν βρει κάτι εξαιρετικό — εκατοντάδες αρχαία πουλιά σε απολιθωμένη μορφή. Μιλάμε για ένα νεκροταφείο πουλιών, με χιλιάδες μικροσκοπικά οστά απλωμένα εκεί.

Αλλά εδώ είναι το περίεργο. Τα οστά δεν είναι σκόρπια τυχαία. Είναι μαζεμένα σε μικρές, θρυμματισμένες μάζες που θυμίζουν επικίνδυνα τους πυκνούς σφαιρώδεις σχηματισμούς που φτύνουν οι κουκουβάγιες μετά το φαγητό. Ξέρεις, αυτές τις μπάλες από τρίχωμα και οστά που βγάζουν όταν δεν μπορούν να χωνέψουν κάτι.

Για χρόνια, οι επιστήμονες γκρίνιαζαν. Τι έτρωγε όλα αυτά τα αρχαία πουλιά; Ποιο αρπακτικό άφηνε πίσω του αυτές τις μικρές σωρούς από οστά; Είχαν στοιχεία για τα θύματα, αλλά κανένα για τον δολοφόνο.

Μέχρι τώρα.

Γνωρίστε τον Jian changmaensis: Ο ύποπτος

Ερευνητές μόλις δημοσίευσαν μελέτη που περιγράφει ένα ολοκαίνουργιο είδος δεινοσαύρου από την ίδια τοποθεσία, και ειλικρινά; Φαίνεται ότι βρήκαν τον ένοχο.

Ο Jian changmaensis (προσπάθησε να το πεις τρεις φορές γρήγορα) ήταν ένα μικροράπτορ — στενός συγγενής του διάσημου Βελοσιράπτορα. Αλλά σε αντίθεση με τα τρομακτικά υπερμεγέθη πλάσματα που μας έδειξε το Hollywood στο Jurassic Park, τα πραγματικά μικροράπτορ ήταν αρκετά μικρά. Ο Jian είχε περίπου το μέγεθος μιας αγριόγατας, με άνοιγμα φτερών γύρω στο ένα μέτρο.

Περίμενε, άνοιγμα φτερών; Είπα φτερά — στον πληθυντικό;

Ναι. Εκεί γίνεται το ενδιαφέρον.

Τέσσερα φτερά, μηδέν πτήση

Ο Jian changmaensis είχε μακριά φτερά τόσο στα μπροστινά όσο και στα πίσω άκρα. Φαντάσου ότι ένα ιπτάμενο σκίουρος αποφάσισε να γίνει δεινόσαυρος, και έχεις περίπου τη σωστή εικόνα.

Αυτά δεν ήταν φτερά σχεδιασμένα για πραγματική, ενεργητική πτήση όπως τα σύγχρονα πουλιά. Αντίθετα, οι επιστήμονες πιστεύουν ότι ο Jian και οι συγγενείς του ήταν αιωρηματικά. Μπορούσαν να απλώσουν και τα τέσσερα φτερωμένα άκρα τους και να γλιστρήσουν στον αέρα, σαν ένα φτερωτό αιωρόπτερο που ψάχνει για φαγητό.

Το οποίο μας φέρνει πίσω σε αυτά τα μυστηριώδη οστά πουλιών...

Γιατί ο Jian είναι πιθανότατα ο δολοφόνος

Ορίστε η λογική που έπεισε τους ερευνητές: Ο Jian είναι το μόνο μη-πτηνό σαρκοφάγο που βρέθηκε σε αυτό το σημείο. Είναι πολύ μεγαλύτερος από όλα τα υπόλοιπα εκεί. Και είναι αρπακτικό με τη σωστή ανατομία για να κυνηγάει αποτελεσματικά πουλιά.

«Βρήκαμε αυτούς τους περίεργους, θρυμματισμένους σχηματισμούς από οστά πουλιών σε αυτό το σημείο, και δεν ξέραμε τι τα δημιούργησε. Αυτός ο νέος μικροράπτορ, ο Jian changmaensis, είναι η καλύτερη εξήγησή μας», εξήγησε η Jingmai O'Connor από το Field Museum του Σικάγο.

Ουσιαστικά λέει: «Έχουμε τη σκηνή του εγκλήματος. Έχουμε τα θύματα. Τώρα επιτέλους έχουμε τον ύποπτό μας.»

Γιατί έχει σημασία;

Αυτό που με συγκινεί πραγματικά σε αυτή την ανακάλυψη είναι το εξής: Τα πουλιά σήμερα είναι οι μόνοι δεινόσαυροι που επιβίωσαν τη μαζική εξαφάνιση πριν από 66 εκατομμύρια χρόνια. Είναι τα τελευταία απομεινάρια μιας απίστευτα ποικιλόμορφης ομάδας που κυριαρχούσε στη Γη κατά τη διάρκεια της Ιουρασικής και της Κρητιδικής περιόδου.

Η κατανόηση του τι έκανε τα πουλιά διαφορετικά — τι τους έδωσε πλεονέκτημα έναντι των δεινοσαύρων συγγενών τους όπως ο Jian — είναι κρίσιμη για να καταλάβουμε γιατί είναι τόσο επιτυχημένα σήμερα. Τα πουλιά είναι, με διαφορά, τα πιο επιτυχημένα χερσαία σπονδυλωτά σε ολόκληρο τον πλανήτη.

«Δεν μπορούμε να κατανοήσουμε τη ζωή στον πλανήτη σήμερα χωρίς να δούμε τις ρίζες της», είπε η O'Connor. «Η μελέτη των πρώιμων πουλιών και των στενών μη-πτηνών δεινοσαύρων συγγενών τους μας δίνει καλύτερη κατανόηση για το τι έκανε την ομάδα των πουλιών που επιβίωσε τόσο ξεχωριστή.»

Το συμπέρασμα

Λοιπόν, την επόμενη φορά που θα δεις ένα γεράκι να κυκλώνει πάνω από το κεφάλι σου ή θα ακούσεις μια κουκουβάγια να καλεί στη νύχτα, θυμήσου: έχουμε απογόνους δεινοσαύρων που είναι ακόμα εδώ, ακόμα κυνηγούν, ακόμα είναι αποτελεσματικά αρπακτικά όπως ήταν οι πρόγονοί τους εκατομμύρια χρόνια πριν.

Μόνο που τώρα, αντί για τέσσερα φτερά, έχουν μόνο δύο. Και ειλικρινά; Νομίζω πως προφανώς ανακουφίστηκαν από αυτό. Τέσσερα φτερά φαίνεται να είναι αρκετά δύσκολο στη διαχείριση.