Wat verbergt zich onder die stenen?

Goed, ik moet je iets vertellen wat me echt van mijn stoel blies toen ik erover las. Ken je die velden met losse stenen en puin die je overal op berghellingen ziet liggen? Het soort waar je vrolijk overheen wandelt zonder er ook maar één seconde over na te denken?

Blijkbaar verbergen sommige daarvan een enorm geheim.

Diep onder het oppervlak van deze rotsachtige landschappen schuilt vaak puur ijs. En ik bedoel heel veel ijs.

Geologen van de University of Utah hebben onlangs goed gekeken naar zo'n verborgen ijsvoorraad onder de Mount Timpanogos bij Salt Lake City. Wat ze ontdekten was nogal bijzonder.

De cijfers zijn krankzinnig

De Timpanogos Rock Glacier — wat klinkt als iets uit een fantasy-roman, eerlijk gezegd — bevat ongeveer 1,5 miljoen kubieke meter bevroren water. Laat me dat even in begrijpelijke termen uitleggen:

• Dat is zo'n 600 olympische zwembaden vol ijs
• Of ongeveer hetzelfde volume als de Grote Piramide van Giza
• En het mooiste: het is 83% ijs met maar 17% los gesteente

"Je wandelt over losse stenen of puin en je hebt geen idee dat er 36 meter ijs onder je voeten begraven kan liggen," aldus Leif Anderson, een glacioloog die aan het onderzoek meewerkte.

Zesendertig meter. Dat is alsof je een flatgebouw van twaalf verdiepingen verticaal in ijs legt, helemaal onzichtbaar tenzij je wist waar je moest kijken.

Hoe zagen wetenschappers door de rots heen?

Dit is het gave deel. Het onderzoeksteam gebruikte een instrument dat een gravimeter heet — in essentie een supersensitieve weegschaal die minuscule dichtheidsverschillen kan detecteren. Steen is dicht. Ijs niet. Dus wanneer je dit apparaat over een rotsgletsjer sleept, kun je letterlijk zien waar het lichtere ijs onder de zwaardere rotslaag zit.

Over zes veldwerkdagen nam onderzoeker Bronson Cvijanovich zwaartekrachtmetingen op 232 verschillende punten over de gletsjer, waardoor ze een soort zwaartekrachtkaart kregen. Na maanden computerverwerking en wat ingewikkelde wiskunde (Bayesiaanse statistiek, als je het precies wilt weten) reconstrueerden ze een 3D-beeld van het verborgen ijs.

Het is eigenlijk alsof je de berg een CT-scan geeft.

Deze gletsjers zijn moderner dan je denkt

Iets dat me echt verraste: deze rotsgletsjers zijn geen overblijfselen uit de IJstijd. Ze vormden zich nadat de grote gletsjers verdwenen, over duizenden jaren.

Het proces is fascinerend. In de Wasatch Mountains erodeert het gesteente langzaam. Steen en puin tuimelen van de hellingen en hopen zich op bovenop blijvende sneeuwvlakten. Die puinlaag werkt als een deken, die de sneeuw eronder beschermt tegen smelten in de zomer. Jaar na jaar, laag na laag, krijg je zo'n verborgen ijskern bedekt met brokstukken.

"In de Wasatch creëren de bergen zelf hun eigen sneeuw, en dát is waarom de rotsgletsjers bestaan," legde Anderson uit.

Niet mis, toch? De bergen maken letterlijk hun eigen ijsvoorraden aan.

Dit heeft grote gevolgen

En hier wordt het echt belangrijk. Het team bestudeerde één rotsgletsjer, maar Utah heeft er nog honderden. Op basis van wat ze bij Timpanogos leerden, berekenden ze dat de ongeveer 836 rotsgletsjers in Utah alleen al aanzienlijke hoeveelheden bevroren water kunnen bevatten.

En wereldwijd? Er zijn ongeveer 50.000 bekende rotsgletsjers. Samen zouden ze rond de 48 gigaton water kunnen vasthouden — genoeg om 400.000 olympische zwembaden te vullen.

Dat is een hoop verborgen ijs.

Nu klimaatverandering traditionele sneeuwvoorraden minder betrouwbaar maakt, kunnen deze ondergrondse ijsreserves steeds waardevoller worden. Het vertegenwoordigt een soort natuurlijk wateropslagsysteem dat er al die tijd heeft gelegen, rustig en geduldig, onder hopen ogenschijnlijk onbelangrijke stenen.

De conclusie

De volgende keer dat je door de bergen wandelt en een veld met losse keien en puin ziet, neem er dan misschien even de tijd voor. Dat rotsachtige oppervlak waar je op staat, verbergt misschien iets ouds en waardevols — tientallen meters ijs die eeuwen kostten om te ontstaan.

Het is een goede herinnering dat de natuur nog volop geheimen heeft, zelfs op plaatsen waar we al generatieslang rondwandelen. Soms zijn de belangrijkste dingen degene die we niet direct kunnen zien.