De man die zegt dat we in 2045 één worden met machines — en waarom ik hem niet meteen afserveer

Er zit iets in mijn hoofd gekropen sinds ik voor het eerst over deze voorspelling las. Ray Kurzweil — de kerel die regelmatig de "profeet van de singulariteit" wordt genoemd — beweert dat tegen 2045 mensen en kunstmatige intelligentie eigenlijk één worden. En ik moet je wat vertellen: volgens mij is hij niet zo gek als hij klinkt.

WAT IS DIE "SINGULARITEIT" EIGENLIJK?

Laten we eerst zorgen dat we allemaal hetzelfde bedoelen. Het woord "singulariteit" wordt nogal eens rondgesmeten, en afhankelijk van wie je spreekt kan het net even wat anders betekenen.

Het oorspronkelijke idee kwam van wiskundige John von Neumann in 1958. Het draaide om technologie die zo snel accelererde dat de toekomst volledig onvoorspelbaar werd. Geen machines die de macht grijpen — gewoon het idee dat verandering zo snel zou gaan dat we simpelweg niet meer konden volgen.

In 1993 gaf wiskundige en sci-fi-schrijver Vernor Vinge er die bekende AI-draai aan: wat gebeurt er als machines slimmer worden dan wij en zichzelf sneller verbeteren dan wij kunnen begrijpen?

Kurzweil pakte dit concept en ging er vol mee in zijn boek uit 2005, De Singulariteit is Nabij. Zijn versie draait niet alleen om AI die superintelligent wordt — het draait om mensen die fuseren met die intelligentie. En dan bedoel ik niet metaforisch. Onze biologische hersenen gekoppeld aan niet-biologische systemen. Rondlopen in robotlichamen. Misschien ooit wel je bewustzijn uploaden naar de cloud.

GEBEURT DIT EIGENLIJK WEL?

Hier wordt het spannend. Toen Kurzweil deze voorspellingen in 2005 deed, vonden veel mensen hem knettergek. Maar spoel door naar vandaag, en een deel van wat hij beschrijft klinkt een stuk minder vergezocht.

Denk maar eens aan wat er nu al bestaat: cochleaire implantaten waarmee dove mensen kunnen horen. Hersenchip-interfaces waarmee verlamde mensen computers met hun gedachten kunnen besturen. En ja, Neuralink — het bedrijf van Elon Musk dat op dit moment chips in menselijke hersenen implanteert.

Deze technologieën zijn nog primitief vergeleken met wat Kurzweil voor ogen staat, maar ze zijn er. Ze werken. En ze worden snel beter.

DE "JIJ 2.0" VRAGE

Nu wordt het echt vreemd — en eerlijk gezegd best filosofisch.

Kurzweil praat over iets dat hij "You 2" noemt. Stel je een digitale kopie van jezelf voor die zo perfect is dat het net zo goed jijzelf zou kunnen zijn. Dezelfde herinneringen, dezelfde persoonlijkheid, dezelfde genen, levend in een robotlichaam. Is dat nog jij? Is het een kopie? Een voortzetting? Dit zijn geen retorische vragen — dit zijn echte, lastige filosofische problemen waar Kurzweil in zijn bijgewerkte boek uit 2024 — nu getiteld De Singulariteit is Nog Nabijer — mee worstelt.

Hij wijst erop dat we eigenlijk al halverwege zijn, op een bepaalde manier. Elke keer dat je iets post op sociale media, elke zoekopdracht die je doet, elke voice memo die je verstuurt — je creëert digitale archieven van hoe je denkt en voelt. Uiteindelijk, zo stelt hij, kunnen we die data laten bewegen in overtuigende versies van onszelf. Je digitale tweeling, zeg maar.

Een deel hiervan klinkt als de deepfake-nachtmerrie waar iedereen voor waarschuwt. Maar Kurzweil, altijd de optimist, ziet het anders. Hij ziet het als de eerste stap richting een vorm van digitale onsterfelijkheid.

WAT DENK IK ERVAN?

Kijk, ik ben echt niet de eerste die sceptisch is tegenover techno-utopische voorspellingen. We horen al sinds de jaren vijftig over vliegende auto's, en ik kan nog steeds geen zelfrijdende auto kopen die echt betrouwbaar werkt.

Maar iets aan Kurzweils tijdlijn voelt anders. Niet omdat ik overtuigd ben dat we in 2045 allemaal in de Matrix zitten — dat geloof ik echt niet. Maar omdat de richting duidelijk is. We vergroten ons menselijk lichaam nu al met technologie. We maken nu al digitale versies van onszelf. De enige echte vraag is hoe ver dit gaat.

Waar ik echt benieuwd naar ben is de bewustzijnsvraag. Als je je hele brein kopieert — elke herinnering, elke eigenaardigheid, elke neuron — naar een computer of robot... is dat dan een doorlopende ervaring met je oorspronkelijke zelf? Of sterft de "originele jij" gewoon, en blijft een heel overtuigende imitatie achter?

Ik weet het niet. En eerlijk gezegd weet niemand dat.

WAT DENK JIJ?

Hier denk ik steeds aan: we zijn misschien wel de laatste generatie die het leven puur als biologische wezens ervaart. Dat hoeft niet eng te zijn — het zou geweldig kunnen zijn. Of angstaanjagend. Misschien wel allebei.

Het punt is: dit is geen sciencefiction meer. De bouwstenen worden nu, stukje bij beetje, in onderzoekslabs over de hele wereld in elkaar gezet.

De vraag is niet of technologie blijft doorontwikkelen — dat gebeurt. De vraag is of we klaar zijn om serieus na te denken over wat het betekent om mens te zijn wanneer de grens tussen mens en machine begint te vervagen.

Wat denk jij? Is fuseren met AI de volgende grote evolutie van de mensheid, of een dystopische nachtmerrie die op ons afkomt? Ik hoor graag wat je denkt.