Oké, ik moet toegeven—I had nooit gedacht dat ik een blogpost zou schrijven die mij enthousiast maakt over de evolutie van vleermuizen, maar hier zijn we dan. En eerlijk? Jullie zouden ook enthousiast moeten zijn, want dit nieuwe onderzoek is werkelijk verbluffend.
De onverwachte wending
Al decennia lang discussiëren wetenschappers over waar vleermuizen voor het eerst zijn opgedoken. Sommigen dachten aan Afrika. Anderen wezen naar Azië of Noord-Amerika. Iedereen had zijn favoriete theorie, compleet met ondersteunend bewijs en gepassioneerde argumenten.
Maar hier is het punt: een groot internationaal team van 137 onderzoekers uit 64 landen heeft onlangs een studie gepubliceerd in Nature die suggereert dat al die debatten voorbij kunnen zijn. Volgens hun onderzoek zijn vleermuizen waarschijnlijk in Europa ontstaan tijdens het late Paleoceen—ruwweg 65 tot 60 miljoen jaar geleden.
Europa! Van alle plekken!
Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik vind dit volkomen charmant. Als ik aan vleermuizen denk, stel ik me tropische grotten of maanverlichte zomers in het zuiden van de Verenigde Staten voor. Europa schreeuwt niet bepaald "vleermuisparadijs". Maar blijkbaar zijn onze kleine gevleugelde vrienden daar begonnen aan hun ongelooflijke evolutionaire reis, lang voordat er zelfs maar mensen bestonden.
Hoe hebben ze dit ontdekt?
De onderzoekers hebben iets behoorlijk buitengewoons gedaan. Ze hebben genomische gegevens van elke levende vleermuisfamilie gecombineerd met bewijs uit oude fossielen. Specifiek hebben ze 103 vleermuisgenomen onderzocht—including 42 gloednieuwe chromosoomniveau-assemblages—die alle 21 erkende vleermuisfamilies omvatten. Ook hebben ze 44 fossiele vleermuizen in hun analyse verwerkt.
Dat is VEEL data.
Het team gebruikte computationele methoden om in feite de evolutionaire stamboom van vleermuizen te reconstrueren, en hun oorsprong terug te volgen naar die Europese voorouder. Daarna volgden ze hoe vleermuizen zich over de planeet verspreidden: vanuit Europa bewogen hun nakomelingen zich naar Afrika, en vervolgens afzonderlijk naar de Amerika's, Azië en Australië. In de loop van miljoenen jaren hebben deze migraties de verbazingwekkende diversiteit aan vleermuissoorten voortgebracht die we vandaag de dag over de hele wereld zien.
Waarom zou ons dat interesseren?
Hier wordt het echt interessant. Vleermuizen zijn, zonder overdrijving, enkele van de meest ongebruikelijke dieren op aarde.
Ten eerste zijn ze de enige zoogdieren die tot echte aangedreven vlucht in staat zijn. Dat is enorm! We hebben het over een hele klasse dieren (zoogdieren), en vleermuizen zijn de enigen die erin geslaagd zijn om echt te vliegen. Niet glijden zoals vliegende eekhoorns of kolugo's—maar daadwerkelijk vliegen, met flappende vleugels en al het andere.
Ten tweede kunnen de meeste vleermuissoorten in volledige duisternis navigeren en jagen door echolocatie. Ze zenden geluid uit en luisteren naar de echo's om een mentaal kaartje van hun omgeving te maken. Het is als biologische sonar, en het is ongelooflijk geavanceerd.
Ten derde vertegenwoordigen vleermuizen ongeveer een vijfde van alle levende zoogdiersoorten. Denk daar even over na. Eén van de vijf zoogdieren op aarde is een vleermuis. Dat is buitengewone diversiteit.
En hier is iets dat mij verbaast: veel vleermuissoorten zijn ongebruikelijk resistent tegen ziekten en kunnen veel langer leven dan andere zoogdieren van vergelijkbare grootte. Een muis van vergelijkbaar gewicht leeft misschien 2-3 jaar. Sommige vleermuizen kunnen ouder worden dan 30 jaar! Wetenschappers hebben geprobeerd te begrijpen waarom, en dit nieuwe onderzoek zou ons eindelijk enkele antwoorden kunnen geven.
Vlucht en echolocatie: de grote vragen
Een van de meest opwindende bevindingen heeft betrekking op hoe vleermuizen hun kenmerkende vaardigheden hebben ontwikkeld. Het