Wie had dit verwacht? Een orakel van schapenbotten

Laat me jullie iets vertellen over een ontdekking die me deze week echt heeft verrast.

Stel je voor: het is 150 na Christus, in de stad Kibyra in wat nu Zuidwest-Turkije is. Je twijfelt over een belangrijke beslissing — moet je die zakelijke deal aangaan, durf je die leuke collega eindelijk aan te spreken, of is het slim om te verhuizen naar een andere stad?

Tegenwoordig zou je waarschijnlijk om twee uur 's nachts verdwalen in een Google-doolhof. Maar in de oudheid? Toen hadden mensen iets heel anders: een reusachtige stenen orakelzuil, aangedreven door schapenbotten.

Ja, echt: schapenbotten.

Onderzoekers graven een enorme kalkstenen pilaar uit die ooit op het centrale plein van de stad stond. Dit was geen gewone versiering — het was de voorloper van de Magic 8-Ball, ware het niet dat dit ding ruim een meter hoog was en dat je échte dierenbotten moest gooien om hem te laten "werken".

Zo ging het in zijn werk: je pakte vijf speelbotjes (de enkelbotjes van schapen of geiten — maak je geen zorgen, de dieren werden niet speciaal gedood hiervoor, het was een bijproduct van de vleesindustrie). Deze botjes hadden vier verschillende kanten waarop ze konden landen, elk met een eigen waarde: 1, 3, 4 of 6.

En hier wordt het wiskundig interessant. Of je nu één botje vijf keer gooide of alle vijf tegelijk — je kon altijd uitkomen op precies 56 verschillende combinaties. En het mooie? Bij elke combinatie stond een persoonlijke boodschap in de pilaar gebeiteld, klaar om je goddelijke wijshcid te verschaffen.

De onderzoekers hebben alle 56 boodschappen vertaald, en eerlijk? Sommige zijn verrassend herkenbaar.

Nieuwsgierig naar wat de goden vonden van je impulsieve plan? Probeer deze maar eens: "Waag het niet om te doen wat je nu van plan bent." Ouch. Precies op de man af.

Misschien had je juist wat aanmoediging nodig? Het orakel stond voor je klaar: "Vlucht voor vijandschap en kwaad, en je zult dan je beloning ontvangen. Je wens zal vervuld worden precies zoals je hart het wenst."

Sommige boodschappen waren een stuk cryptischer, zoals: "Handel nooit zoals een leeuwin die blindbaart." Ik ga niet doen alsof ik deze helemaal begrijp, maar vast had het voor iemand in 160 na Christus allemaal perfecte zin.

Wat ik het liefst aan dit hele systeem vind, is dat het eigenlijk een publiek dienstbetoon was. Een rijke weldoener schonk het orakel zodat gewone burgers en reizende kooplieden hun goddelijke vragen konden stellen zonder dure pelgrimstochten naar een ver afgelegen heiligdom. Blijkbaar was deze praktijk zo standaard dat vergelijkbare orakels in die tijd in de hele regio bestonden.

Het hele gedoe was gewijd aan Hermes, de boodschappergod — logisch, toch? Hij bracht letterlijk boodschappen van andere goden naar de mensen.

Archeologen vonden de pilaar hergebruikt in een kapelmuur (blijkbaar waren middeleeuwse christenen niet te beroerd om oude bouwmaterialen een tweede leven te geven), en dat is waarschijnlijk de enige reden dat hij überhaupt bewaard is gebleven. Vroeger stond hij trots in de stadsagora, toegankelijk voor iedereen die kosmisch advies nodig had.

Natuurlijk zeg ik niet dat ik mijn therapeut wil vervangen door speelbotjes, maar... oké, ik zou het best een keer willen uitproberen. Er zit iets geruststellends in het idee dat mensen altijd al hebben gezocht naar hulp bij grote beslissingen, en dat onze voorouders schapenbotten naar de hemel gooiden in de hoop op antwoorden.

Dat maakt mijn middernachtelijke WebMD-sessies toch een stuk respectabeler.