Waarom we zo gek zijn op onze rechterhand
Stel je voor: je pakt je telefoon op met je rechterhand. Dat doen de meeste mensen om je heen ook. Toch is het best raar als je er even over nadenkt. Onze naaste familieleden in de dierenwereld, zoals chimpansees, gebruiken beide handen even graag. Wij niet. Wij hebben een voorkeur. En die voorkeur is extreem.
Waarom?
Twee grote veranderingen
Volgens een nieuwe studie van de Universiteit van Oxford ligt het antwoord in twee stappen die ons heel lang geleden hebben gevormd. Eén: we gingen rechtop lopen. Twee: onze hersenen werden groter.
Toen onze voorouders hun handen niet meer nodig hadden om te lopen, kregen ze een nieuwe taak. Ze konden dingen vastpakken, stenen bewerken en gereedschap maken. En als je je handen voor verschillende dingen gebruikt, is het handig als één hand daar echt goed in wordt. Preciesheid aan de ene kant, kracht aan de andere. Dat scheelt.
Tegelijkertijd werd ons brein groter. Meer hersencellen, meer coördinatie, meer complexe handelingen. Dat versterkte de neiging om één hand als hoofdhand te kiezen. Zo ontstond de situatie die we nu kennen: ongeveer 90 procent van de mensen gebruikt vooral de rechterhand.
Wat de studie laat zien
De onderzoekers keken naar meer dan 2000 apen en mensapen uit 41 soorten. Ze probeerden terug te gaan in de tijd en te zien wat onze voorouders waarschijnlijk deden. Hun conclusie: de voorkeur voor de rechterhand begon al te groeien wanneer we begonnen met het genus Homo. Bij Homo erectus en de Neanderthalers werd het al sterker. Bij ons, de Homo sapiens, was het echt sterk geworden.
Maar er is een uitzondering. De kleine mensen van het eiland Flores, ook wel hobbits genoemd, bleven kleinere brains houden en konden nog veel met een klimbeweging doen. Volgens de studie had die groep waarschijnlijk geen zo’n duidelijke voorkeur. Dat past bij de rest van de theorie: als je minder rechtop loopt en je brein minder groot is, heb je ook minder een handvoorkeur.
Nog onopgelost
De studie beantwoordt een vraag, but geeft meteen nieuwe aan. Waarom bestaat er nog steeds 10 procent left-handedheid? Als de rechterhand zo’n voordeel had, waarom verdween de linkse variant dan niet helemaal? En hoe zit het met de cultuur? Hebben we die voorkeur door de jaren heen extra benadrukt, of was het al helemaal vastgelegd in onze biologie?
Waarom dit meer zegt dan je denkt
Je handvoorkeur is geen klein dingetje. Het hangt samen met hoe ons brein is opgebouwd, hoe we taal ontwikkelen en hoe we gereedschap maken. Het is een voorbeeld van hoe twee simpele veranderingen – rechtop lopen en een groter brein – samen iets groots hebben gemaakt.
En misschien is het nog interessanter als we kijken naar andere dieren. Sommige vogels hebben een voorkeur voor een poot. Sommige kangoeroes gebruiken één kant van hun staart meer. Is het zo dat evolutionaire veranderingen altijd een vorm van asymmetrie creëren?
Een klein stukje evolutiegeschiedenis
Je favoriete hand blijkt dus te horen bij de kenmerken die ons menselijk maken. Het is een detail dat laat zien hoe kleinere stappen in de evolutie uiteindelijk de vorm hebben gemaakt van wie we nu zijn.