Waar is de smaak gebleven? Het mysterie van de 'smaakmist' is opgelost

Je kent het wel. Je neemt een hap van een heerlijke chocoladetaart of een dampende kom ramen, maar... niets. Geen zoetheid, geen hartigheid, geen explosie van smaken. Alleen de textuur van het eten tussen je tanden.

Voor de meesten was het verlies van smaak tijdens de coronapandemie een tijdelijke irritatie die na een paar weken weer verdween. Maar voor een specifieke groep mensen bleef die 'smaakmist' hangen. Het was een enorme puzzel voor wetenschappers, totdat een nieuwe studie eindelijk een doorbraak bracht.

Het ligt niet aan je hersenen, maar aan je 'versterker'

Lange tijd was de grote vraag: ligt het aan de hersenen (die het signaal niet goed verwerken) of aan de tong (die het signaal niet goed doorgeeft)? Onderzoekers van de University of Colorado Anschutz en diverse Zweedse universiteiten hebben de knoop doorgehakt: het probleem zit in de cellen zelf.

Laten we even in de biologie duiken (geen zorgen, het is simpel uit te leggen): in je smaakpapillen zit een specifiek eiwit genaamd PLCβ2.

Zie PLCβ2 als een moleculaire versterker. Wanneer je iets zoets, bitters of hartigs (umami) eet, vangen je smaakcellen dat signaal op. Maar die signalen zijn ontzettend zwak. Je hebt de PLCβ2-versterker nodig om het signaal hard genoeg te maken, zodat je hersenen het daadwerkelijk kunnen 'horen'.

Uit het onderzoek bleek dat mensen met aanhoudende smaakproblemen veel minder van dit eiwit hebben. Zonder die versterker is het signaal van het eten zo zacht dat je hersenen het simpelweg als stilte interpreteren.

Waarom smaak je zout en zuur nog wel?

Deze ontdekking verklaart ook een vreemd fenomeen dat onderzoekers opvielen: mensen konden zout en zuur nog prima proeven, maar de smaken zoet, bitter en umami waren volledig verdwenen.

Hoe kan dat? Omdat zout en zuur een heel ander 'bedradingssysteem' gebruiken dat niet afhankelijk is van die PLCβ2-versterker. Het is alsof je een stereo hebt waarbij de bas en de hoge tonen perfect werken, maar het middengebied volledig gedempt is. Je hoort de beat wel, maar de melodie is weg.

Niet alleen een softwarefout, maar ook hardwareproblemen

De onderzoekers stopten niet bij de moleculen. Toen ze onder de microscoop naar het weefsel keken, kwamen ze iets nog vreemders tegen: structurele chaos.

Bij sommige deelnemers was de fysieke opbouw van de smaakcellen een rommeltje. Het was dus niet alleen een kwestie van een haperend signaal (de 'software'); de architectuur van de smaakpapil zelf (de 'hardware') was ook misvormd.

Is de schade blijvend?

Dit is het meest intrigerende deel: smaakcellen vernieuwen zichzelf normaal gesproken elke twee tot vier weken. In theorie zouden de 'defecte' cellen dus al maanden geleden vervangen moeten zijn door nieuwe, gezonde cellen.

Dat de smaakproblemen toch blijven bestaan, suggereert dat het virus een diepe impact heeft gehad op de manier waarop deze cellen worden geprogrammeerd of georganiseerd.

Is er hoop? Absoluut! Nu we precies weten wat er kapot is — de moleculaire versterker en de celstructuur — kunnen wetenschappers gericht gaan zoeken naar een oplossing. De vraag is niet langer "Waarom gebeurt dit?", maar "Hoe krijgen we dat signaal weer op het juiste niveau?".

Dus, mocht je favoriete maaltijd momenteel een beetje flauw smaken: houd vol. De wetenschap is hard aan het werk om je smaakpapillen weer online te krijgen!