Dus hier is een leuk verhaaltje dat velen van jullie vast bekend in de oren zal klinken.
Onlangs probeerde ik een artikel op te zoeken in Science Advances (die briljante mensen achter een van mijn favoriete open-access tijdschriften). Het artikel had een pakkende titel, verwees naar fascinerend onderzoek en ik was echt enthousiast om de details in te duiken.
Toen gebeurde dit: een pagina die mij vroeg te bewijzen dat ik geen robot ben. Oké, prima, die heb ik eerder gezien. Maar toen ging het gewoon... door. Cloudflare-verificatie. Beveiligingscontroles. Een CAPTCHA waardoor ik het gevoel had dat ik een diploma informatica nodig had om te bewijzen dat ik een mens was.
En eerlijk? Dat maakte me een beetje verdrietig.
De ironie van gesloten wetenschap
Het punt is — we leven in een tijdperk waarin wetenschappers ongelooflijke doorbraken realiseren. Klimaatonderzoek, medische ontdekkingen, ruimtevaart — noem maar op, iemand bestudeert het. Maar ergens tussen het verrichte onderzoek en het publieke begrip ervan, stuiten we steeds op deze belachelijke barrières.
Het artikel dat ik probeerde te lezen? Het heeft een DOI, wat betekent dat het een echt, gepubliceerd wetenschappelijk werk is. Het is geen geheime informatie of militair geheim. Het is onderzoek dat vermoedelijk geschreven is om gelezen te worden.
Maar blijkbaar vereist het lezen ervan het volgende:
- Een institutionele login hebben (dus werken aan of studeren aan een universiteit)
- Een fors bedrag betalen voor toegang tot een enkel artikel
- Of op een of andere magische manier de verificatie doorstaan die de website je oplegt
Geen van deze opties voelt voor mij bijzonder 'open' aan.
Wat dit betekent voor nieuwsgierige geesten
Ik praat met veel mensen die meer over wetenschap willen leren. Leraren, studenten, journalisten, hobbyisten en gewoon oprecht nieuwsgierige mensen. En de grootste klacht die ik hoor, is niet dat wetenschap te ingewikkeld is — het is dat ze er geen toegang toe hebben.
Denk daar even over na. De grootste barrière voor wetenschappelijke geletterdheid is niet dat de concepten moeilijk zijn. Het is dat de poortwachters het bewust moeilijk hebben gemaakt om zelfs maar te beginnen met leren.
Nu begrijp ik waarom sommige van deze systemen bestaan. Tijdschriften hebben operationele kosten. Servers moeten betaald worden. Peer review is niet gratis. Ik stel niet voor om alles zonder infrastructuur open te gooien.
Maar surely kunnen we beter doen dan 'bewijs dat je een mens bent door op alle brandkranen te klikken'.
Het goede nieuws (ja, er is wat)
De wetenschappelijke gemeenschap is zich steeds meer bewust van dit probleem. Open-access tijdschriften zoals Science Advances zijn eigenlijk onderdeel van de oplossing — ze maken onderzoek gratis beschikbaar, wat ik oprecht waardeer.
Het probleem zijn de verificatiesystemen die soms nog steeds in de weg zitten, zelfs voor legitieme open-access content.
Sommige alternatieven die wel werken:
- arXiv.org — preprint-papers in natuurkunde, wiskunde, informatica en meer, volledig gratis
- PubMed Central — biomedisch en levenswetenschappelijk onderzoek met volledige teksttoegang
- Institutionele repositories — veel universiteiten laten het publiek toegang krijgen tot het werk van hun onderzoekers
- Auteurs direct mailen — wetenschappers zijn vaak verheugd als iemand hun werk daadwerkelijk wil lezen
Een oproep voor betere systemen
Mijn hoop voor de toekomst is: wetenschap moet voor iedereen zijn. Niet alleen voor degenen met universiteitscredentials of dikke portemonnees.
Ik snap dat beveiligingsmaatregelen een reden hebben. DDoS-aanvallen zijn reëel. Bots kunnen vervelend zijn. Maar er moet een middenweg zijn tussen 'volledig open' en 'bewijs je menselijkheid door zebrapaden te identificeren'.
Misschien is de oplossing betere authenticatiesystemen. Of misschien is het gewoon investeren in betere infrastructuur zodat verificatie niet vijf minuten duurt. Of misschien — en dit is radicaal — kunnen we er gewoon op vertrouwen dat als iemand wetenschappelijk onderzoek wil lezen, ze dat waarschijnlijk voor goede redenen doen.
Het artikel dat ik oorspronkelijk probeerde te lezen? Ik heb het nooit gehaald. De verificatiepagina bleef