De kleine wezens die alles kunnen veranderen

Oké, ik moet iets toegeven: ik ben nooit een grote fan van vleermuizen geweest. Dat hele nachtelijke, ondersteboven hangende gedoe maakt me een beetje ongemakkelijk. Maar na het lezen van een aantal fascinerende nieuwe onderzoeken, begin ik te denken dat deze kleine vliegende zoogdieren misschien wel de onbekende helden van de wereld van de levensduur zijn.

Hier is het verbazingwekkende deel: sommige vleermuizen kunnen vijftig jaar oud worden. Laat dat even bezinken. Een klein schepsel ter grootte van je duim, met een hart dat tijdens het vliegen honderden keren per minuut klopt, weet op de een of andere manier een halve eeuw te overleven. Terwijl muizen van vergelijkbare grootte? Die hebben geluk als ze hun tweede verjaardag halen.

De wetenschapper die door vleermuizen werd gegrepen

Een onderzoeker genaamd Juan Manuel Vazquez raakte tijdens zijn promotieonderzoek volledig geobsedeerd door deze puzzel. Maar het probleem was dat er destijds niet veel genetische data over vleermuizen beschikbaar was om mee te werken. Wat deed hij dus? Hij deed wat elke vastberaden wetenschapper zou doen: hij ging de wild in en ving ze zelf.

Ik heb het over het spannen van fijne mistnetten boven beken en rivieren in het holst van de nacht, geduldig wachten tot vleermuizen erdoorheen vliegen, het verzamelen van kleine weefselmonsters en dan – cruciaal – ze weer vrijlaten. Er zijn geen vleermuizen geschaad bij het tot stand komen van deze wetenschap. Alleen een paar vleugelbiopsieën, zorgvuldig genomen.

Zijn team richtte zich op een groep die Myotis wordt genoemd, waaronder sommige soorten met absoluut ongelooflijke levensduur. Een kleine Brandt-myotis werd daadwerkelijk 50 jaar na het eerste ringen opnieuw gevangen. Vijftig jaar! Dat is alsof je ontdekt dat je goudvis uit de dood is teruggekomen en wil praten over zijn pensioenplannen.

Wat is het geheim?

Wat vonden Vazquez en zijn team van Berkeley toen ze de genomen van acht verschillende Myotis-soorten sequencen? De resultaten, gepubliceerd in Nature, onthulden iets fascinerends: de langstlevende vleermuizen hebben immuunsystemen die op volle toeren draaien.

Specifiek hadden deze Methuselahs van de vleermuizenwereld veel meer genen die geassocieerd zijn met kankerbestrijding. Dat is enorm, toch? Want kanker is in essentie wat er gebeurt wanneer beschadigde cellen losbreken. Hoe beter je lichaam in staat is om die cellen te repareren of ze te laten zelfvernietigen, hoe groter je kans om gezond te blijven naarmate je ouder wordt.

Maar hier wordt het echt interessant. De onderzoekers ontdekten dat genen die betrokken zijn bij veroudering en genen die betrokken zijn bij ziektebestrijding sterk overlappen. Dit betekent dat de dingen die vleermuizen zo goed maken in het overleven van infecties, misschien wel dezelfde dingen zijn die ze jong houden. Wetenschap geeft ons niet altijd zulke nette verbanden!

De verrassende wending: wanneer schade wint, geef je op

Nu, dit is het deel van het onderzoek dat me echt aan het denken zette. Vazquez kweekte vleermuiscellen in zijn lab en vergiftigde ze vervolgens opzettelijk met giftige chemicaliën om te zien hoe ze zouden reageren.

De langstlevende vleermuis in Noord-Amerika (de kleine bruine vleermuis) deed iets volkomen onverwachts. In plaats van zijn DNA-reparatiemechanisme op volle toeren te laten draaien, zoals je zou verwachten, deed het precies het tegenovergestelde – het startte programma’s die de beschadigde cellen doden.

Denk daar even over na. De interne filosofie van de vleermuis lijkt te zijn: "Als deze cel te ver beschadigd is, verspillen we geen middelen om hem te redden. Beter om de stekker eruit te trekken en door te gaan."

En luister – olifanten, een ander dier dat bekend staat om zijn lange levensduur en kankerresistentie, gebruiken exact dezelfde strategie. De natuur is twee keer onafhankelijk tot