Wat hebben zeeanemonen en mensen gemeen?

Goed, ik moet jullie iets vertellen wat me serieus stil heeft laten staan. Ken je zeeanemonen? Die vreemde, prachtige bloemachtige wezentjes die zich vastklampen aan rotsen in de oceaan en niet één hersencel hebben? Blijkbaar kunnen ze ons iets vertellen over hoe onszelf in elkaar zitten.

Ja, ik weet het. Veel om te verwerken.

De Familiestamboom Wordt Ingewikkeld

Laat me even uitleggen waarom dit zo'n grote deal is. Als wetenschappers dieren indelen, splitsen ze ze meestal in twee grote groepen op basis van hoe hun lichaam is georganiseerd. Je hebt de Cnidaria — dat zijn zeeanemonen, kwallen en koralen — en dan heb je de Bilateria, oftewel alles met een voor- en achterkant, een linker- en rechterkant. Vissen, vogels, honden, en ja, mensen zoals jij en ik.

Lange tijd gingen wetenschappers ervan uit dat deze twee groepen hun lichamen op totaal verschillende manieren bouwden. Een zeeanemoon groeit tenslotte uit vanuit een centraal punt, zoals een bloem die opent. Wij bilateria bouwen onszelf van kop tot teen langs een duidelijke as — denk aan buik naar rug, of voor naar achter.

Maar hier wordt het spannend.

De "Blauwdrukken" Zijn Ouder Dan We Dachten

Een team onderzoekers van de Universiteit van Wenen ontdekte iets dat de evolutiebiologie op z'n kop zet. Ze ontdekten dat zeeanemonen een techniek gebruiken die BMP-shuttling heet om hun lichaam te vormen — en dat is exact dezelfde techniek die mensen gebruiken.

Dus wat is BMP-shuttling? Laat me het simpel proberen uit te leggen. Je lichaam heeft moleculaire boodschappers die bot morfogenetische eiwitten heten, oftewel BMP's. Tijdens de ontwikkeling vertellen deze kleine helpers je embryonale cellen waar ze zich in het lichaam bevinden en wat voor weefsel ze moeten worden. Bij lage BMP-niveaus weten cellen dat ze je centrale zenuwstelsel moeten vormen. Gemiddelde niveaus zeggen "maak een nier." Hoge niveaus instrueren cellen om buikhuid te worden.

Het is alsof je cellen een geavanceerd spelletje warm en koud spelen, geleid door deze eiwitsignalen. En hier komt het gekke deel — wetenschappers ontdekten dat zeeanemonen exact hetzelfde signalsysteem gebruiken, inclusief iets genaamd Chordin dat als shuttle fungeert om BMP's door het lichaam te verplaatsen.

Waarom Dit Zo Belangrijk Is

De implicaties zijn nogal verbijsterend. Als zeeanemonen en mensen allebei BMP-shuttling gebruiken om lichamen te bouwen, betekent dat dat dit mechanisme ongelooflijk oud is. Deze twee diergroepen splitsten zich ergens tussen de 600 en 700 miljoen jaar geleden af — lang voordat er ook maar iets was dat leek op een complex organisme.

Zoals onderzoeker David Mörsdorf het verwoordde: dit mechanisme "duikt keer op keer op in heel ver verwante dieren," waardoor het een sterke kandidaat is voor iets dat onze allereerste voorouders al konden.

Natuurlijk laat wetenschap altijd ruimte voor twijfel. De onderzoekers geven toe dat het mogelijk is — maar onwaarschijnlijk — dat beide groepen deze techniek volledig onafhankelijk ontwikkelden. Maar als ze dit genetische gereedschap delen, is de opwindendere verklaring dat onze laatste gemeenschappelijke voorouder, ver weg in de oeroude soep, deze bouwinstructie al in z'n repertoire had.

Wat Betekent Dit Voor Ons?

Hier wordt het een beetje filosofisch. We hebben het over een zeediertje zonder hersenen, zonder hart, zonder ook maar iets wat op onze complexe anatomie lijkt. Toch lezen we op moleculair niveau uit dezelfde handleiding.

Het vraagt je af welke andere oude geheimen er schuilgaan in wezens waar we nauwelijks aandacht aan besteden. De hersenloze zeeanemoon lijkt misschien een van de simpelste dieren op aarde, maar misschien was "eenvoudig" precies wat onze gedeelde voorouder nodig had. Misschien werd de blauwdruk voor alles wat volgde — vissen, dinosauriërs, honden, mensen — geschreven in die oude wateren, wachtend tot we zouden ontdekken dat we altijd al familie waren.

Ik weet niet hoe het met jullie zit, maar ik denk dat ik de volgende keer dat ik een zeeanemoon zie in het aquarium anders zal kijken. Het zijn niet zomaar mooie oceaandecoraties — ze dragen een stukje van ons oudste biologische erfgoed met zich mee, verborgen in hun stralingssymmetrische, hersenloze, totaal vreemde kleine lijfjes.

Best cool, toch?

Bron: Popular Mechanics