Εντάξει, ώρα για εξομολόγηση: λατρεύω τις ιστορίες στις οποίες οι επιστήμονες ανακαλύπτουν ότι έχουν κάνει ένα μικρό λάθος. Όχι επειδή απολαμβάνω να βλέπω τους ειδικούς να σκοντάφτουν, αλλά επειδή αυτές οι στιγμές συνήθως οδηγούν σε κάτι πολύ πιο ενδιαφέρον από την αρχική απάντηση.
Αυτό είναι το πιο πρόσφατο παράδειγμα, και είναι πραγματικά εντυπωσιακό.
Κάτω από την μικρή πόλη Άμες της Οκλαχόμα, υπάρχει ένας τεράστιος κρατήρας μετεωρίτη θαμμένος βαθιά υπόγεια. Δεν πρόκειται για κάποια μικρή λακκούβα—μιλάμε για έναν κρατήρα που εκτείνεται σε αρκετά μίλια πλάτος και που έχει αναδειχθεί σε σημαντικό παραγωγό πετρελαίου και φυσικού αερίου τα τελευταία χρόνια. Για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι επιστήμονες πίστευαν ότι αυτός ο κρατήρας αποτελούσε μέρος ενός μεγάλου κοσμικού γεγονότος γνωστού ως το Γεγονός Μετεωρίτων της Ορδοβικτικής περιόδου, το οποίο συνέβη περίπου πριν από 467 εκατομμύρια χρόνια. Ξέρετε, όταν η Γη φαινομενικά διέθετε ένα δακτυλιοειδές σύστημα παρόμοιο με αυτό του Κρόνου, αποτελούμενο από συντρίμμια αστεροειδών. (Ναι, διαβάσατε σωστά. Η Γη. Με δακτυλίους. Τρελό, δεν είναι;)
Αλλά εδώ είναι που τα πράγματα γίνονται ενδιαφέροντα.
Μια ερευνητική ομάδα από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν δημοσίευσε πρόσφατα μια μελέτη που δείχνει ότι ο κρατήρας Άμες δεν ανήκει καθόλου σε εκείνο το αρχαίο γεγονός δημιουργίας δακτυλίων. Αντιθέτως, είναι σχεδόν 100 εκατομμύρια χρόνια νεότερος. Ο μετεωρίτης έπεσε στην πραγματικότητα περίπου πριν από 370 εκατομμύρια χρόνια, κατά τη διάρκεια της λεγόμενης Ύστερης Δεβονικής περιόδου.
Πώς οι επιστήμονες έκαναν τόσο μεγάλο λάθος πριν;
Η αρχική χρονολόγηση βασιζόταν σε απολιθώματα κονόδοντα—μικροσκοπικά «δόντια» από αρχαία πλάσματα που έμοιαζαν με χέλια, τα οποία βρέθηκαν στα πετρώματα του κρατήρα. Αυτά τα μικρά όντα ζούσαν κατά την Ορδοβική περίοδο, οπότε οι ερευνητές υπέθεσαν ότι και η πρόσπτωση του μετεωρίτη συνέβη την ίδια εποχή.
Αλλά να πώς έχουν τα πράγματα με τις προσπτώσεις μετεωριτών: είναι εξαιρετικά βίαιες. Όταν ο διαστημικός βράχος χτύπησε την Οκλαχόμα, αναστάτωσε τεράστιες ποσότητες παλαιότερων πετρωμάτων και υλικών. Έτσι, εκείνα τα απολιθώματα κονόδοντα ήταν πιθανότατα ήδη εκατομμύρια χρόνια παλιά όταν αναμείχθηκαν στον κρατήρα. Η πρόσπτωση τα διατήρησε, αλλά δεν τα δημιούργησε.
Πώς κατάφερε λοιπόν η ομάδα του UT να λύσει το μυστήριο; Εστράφησαν στους κρύσταλλους ζιρκονίου.
Αν δεν είστε εξοικειωμένοι με το ζιρκόνιο, φανταστείτε μικροσκοπικές κάψαλες του χρόνου φτιαγμένες από κρύσταλλο. Αυτά τα μικρά σωματίδια είναι απίστευτα ανθεκτικά και μπορούν να χρονολογηθούν ραδιομετρικά με εντυπωσιακή ακρίβεια. Οι ερευνητές χρονολόγησαν κρύσταλλους ζιρκονίου από γρανίτη που είχε αλλοιωθεί από τη θερμότητα της πρόσπτωσης, και κάθε μέθοδος που δοκίμασαν οδήγησε στην ίδια νεότερη ημερομηνία.
«