Βρέθηκαν δύο χαμένα κηρύγματα του Αυγουστίνου — και αφορούν μάγισσες

Πρέπει να το παραδεχτώ — όταν το άκουσα, γέλασα. Ο Αυγουστίνος. Αυτός που έγραψε τις Εξομολογήσεις. Ένας από τους πατέρες της Εκκλησίας που διαμόρφωσε τον δυτικό χριστιανισμό. Αποδεικνύεται ότι είχε απόψεις και για τις μάγισσες.

Και τώρα, 16 αιώνες μετά, τα διαβάζουμε για πρώτη φορά.

Τι βρήκαν σε ένα μοναστήρι

Ερευνητές στο Πανεπιστήμιο του Würzburg στη Γερμανία μελετούσαν ένα λατινικό χειρόγραφο σε μια μονή στο Pelplin της Πολωνίας. Το χειρόγραφο περιείχε έξι ομιλίες του Αυγουστίνου — τίποτα το ασυνήθιστο για τέτοιες συλλογές. Αλλά όταν ο λατινιστής Christian Tornau το κοίταξε πιο προσεκτικά, δύο από αυτές τις ομιλίες ήταν εντελώς άγνωστες στη σύγχρονη επιστήμη.

Φαντάσου το. Ένα έγγραφο κρυμμένο σε plain sight για αιώνες, και κανείς δεν κατάλαβε τι είχε μπροστά του.

Το πρόβλημα με τη Μάγισσα του Εντόρ

Τι αφορούσαν αυτές οι νεοανακαλυφθείσες ομιλίες; Τη Μάγισσα του Εντόρ — μια ιστορία από την Παλαιά Διαθήκη που απασχολεί τους θεολόγους εδώ και χιλιετίες.

Σύντομη περίληψη: Ο βασιλιάς Σαούλ είναι σε δύσκολη θέση. Οι εχθροί του μαζεύονται. Ζητά καθοδήγηση από τον Θεό και... τίποτα. Ούτε όνειρα, ούτε προφήτες, τίποτα. Οπότε κάνει κάτι απαγορευμένο — πηγαίνει σε μια γυναίκα που ασκεί νεκρομαντεία (επικοινωνία με τους νεκρούς) και της ζητά να αναστήσει το πνεύμα του προφήτη Σαμουήλ.

Και λειτουργεί. Εμφανίζεται το πνεύμα και του λέει ότι είναι καταδικασμένος.

Το θεολογικό πρόβλημα; Γιατί ο Θεός να επιτρέψει σε μια μάγισσα να αναστήσει έναν προφήτη; Είτε ο Θεός δεν είναι παντοδύναμος (γιατί δεν μπόρεσε να το σταματήσει), είτε το επέτρεψε σκόπιμα (που δημιουργεί άλλα ερωτήματα).

Ο Αυγουστίνος αντιμετώπισε αυτό ακριβώς το παζλ στις δύο ομιλίες του.

Οι δύο απαντήσεις του Αυγουστίνου

Σύμφωνα με την έρευνα, ο Αυγουστίνος παρουσίασε δύο πιθανότητες:

Πρώτη επιλογή: Το πνεύμα του Σαμουήλ δεν ήταν καθόλου αληθινό. Η μάγισσα απλά ξεγέλασε τον Σαούλ, δημιουργώντας κάποια ψευδαίσθηση.

Δεύτερη επιλογή: Ήταν πράγματι το πνεύμα του Σαμουήλ, αλλά ο Θεός το επέτρεψε ως μια εφάπαξ εξαίρεση — για να αντιμετωπίσει τον Σαούλ με τις αμαρτίες του.

Το ωραίο είναι ότι ο Αυγουστίνος δεν διάλεξε νικητή. Παρουσίασε και τις δύο εκδοχές και άφησε το ακροατήριο να ζήσει με το μυστήριο. Αυτό ακούγεται αρκετά σύγχρονο, δεν νομίζεις; Αντί να δώσει οριστική απάντηση, ενθάρρυνε τους ανθρώπους να παλέψουν сами με τα ερωτήματα.

Ο Tornau λέει ότι αυτό το ανοιχτό στυλ επιβεβαιώνει ότι πρόκειται για αυθεντικό Αυγουστίνο. Είναι χαρακτηριστικό της ρητορικής του.

Το ταξίδι μέσα στους αιώνες

Εδώ τα πράγματα γίνονται λίγο θλιβερά. Το χειρόγραφο που έχουμε σήμερα χρονολογείται στον 12ο αιώνα — ασυνήθιστο, αφού τα περισσότερα αντίγραφα του έργου του Αυγουστίνου έγιναν νωρίτερα, τον 8ο ή 9ο αιώνα.

Οι ειδικοί πιστεύουν ότι η αρχική εκδοχή μπορεί να προερχόταν από την Αβαεία του Amelungsborn στη Γερμανία. Αλλά αυτή η βιβλιοθήκη καταστράφηκε κατά τον Τριακονταετή Πόλεμο τον 17ο αιώνα.

Άρα αυτό που έχουμε είναι αντίγραφο αντιγράφου κάτι που ενδεχομένως χάθηκε πριν σχεδόν 400 χρόνια. Μας υπενθυμίζει πόσο εύθραυστα είναι αυτά τα αρχεία — και πόσα μπορεί ακόμα να λείπουν.

Γιατί έχει σημασία

Καταλαβαίνω τι σκέφτεσαι. «Ωραία ιστορία, αλλά γιατί να με νοιάζει ένα κήρυγμα 1.600 ετών για μάγισσες;»

Δίκαιη ερώτηση. Η γνώμη μου: Ο Αυγουστίνος δεν είναι απλά ένα ιστορικό πρόσωπο. Οι ιδέες του για την πίστη, τη λογική, την ανθρώπινη φύση και τον Θεό εξακολουθούν να διαμορφώνουν το πώς δισεκατομμύρια άνθρωποι σκέφτονται για τη θρησκεία σήμερα. Οι Εξομολογήσεις του είναι κυριολεκτικά η πρώτη πνευματική αυτοβιογραφία που γράφτηκε ποτέ.

Αυτό που βρίσκω πραγματικά συναρπαστικό: μετά από τόσο καιρό, συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε πράγματα. Βρίσκουμε ακόμα χαμένα κομμάτια του παζλ. Η ιστορία δεν είναι ένα κλειστό βιβλίο — είναι περισσότερο σαν μια βιβλιοθήκη όπου κάποιος βρίσκει συνεχώς χειρόγραφα στο πίσω δωμάτιο.

Και ας είμαστε ειλικρινείς, είναι απλά μια υπέροχη ιστορία. Ένα μεσαιωνικό χειρόγραφο, μια μονή στην Πολωνία, μια μάγισσα από την Παλαιά Διαθήκη, και ένας από τους μεγαλύτερους στοχαστές του χριστιανισμού να παλεύει με το αδύνατο.

Νομίζω ότι κάπου εκεί ο Αυγουστίνος θα εκτιμούσε την ειρωνεία. Πέρασε όλη του τη ζωή προσπαθώντας να κατανοήσει μυστήρια πέρα από την ανθρώπινη κατανόηση. Και τώρα, 1.600 χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να μας εκπλήσσει.

Πηγή: Popular Mechanics