Νέα ανακάλυψη στην Αίγυπτο: Βρέθηκαν οι πρόδρομοι των πυραμίδων
Πρέπει να σου πω την αλήθεια. Όταν διάβασα για αυτή την ανακάλυψη, χρειάστηκε να διαβάσω δύο φορές το ίδιο κείμενο. Γιατί ομολογώ πως δεν είχα σκεφτεί ποτέ ότι οι πυραμίδες... είχαν αρχή. Ξέρεις τι εννοώ;
Μεγαλώνουμε βλέποντας αυτά τα τεράστια τριγωνικά μνημεία σε καρτ ποστάλ και σουβενίρ μουσείων. Είναι τόσο χαραγμένα στο μυαλό μας ως το απόλυτο επίτευγμα της αρχαιότητας, που ξεχνάμε εύκολα πως δεν γεννήθηκαν από το πουθενά, έτοιμα και περήφανα σαν κάποια αρχιτεκτονική Αθηνά.
Λοιπόν, αρχαιολόγοι έσκαβαν στην περιοχή Τζαμπάλ αλ-Ταΐρ (στην επαρχία Μίνια της Αιγύπτου, για τους λάτρεις της γεωγραφίας) και ανακάλυψαν δύο τάφους που μας δείχνουν, ουσιαστικά, τα πρώτα σκαριφήματα αυτού που θα γινόταν αργότερα οι πιο διάσημοι τάφοι στην ανθρώπινη ιστορία.
Τι ακριβώς βρήκαν;
Φαντάσου δύο τάφους, περίπου 5.000 ετών, που έμεναν θαμμένοι στο υπέδαφος περιμένοντας κάποιον να τους ξαναβρεί. Δεν είναι τα εντυπωσιακά τριγωνικά μνημεία που φωτογραφίζεις για το Instagram στην Γκίζα. Είναι περισσότερο... δοκιμαστικές εκδόσεις; Σκέψου τα σαν σημειώσεις σε ένα τετράδιο πριν ζωγραφίσεις το αριστούργημα.
Το πιο ενδιαφέρον είναι πόσο μοιάζουν με τον βασιλικό τάφο του βασιλιά Χορ-Ντεν στην Αμπύδο. Ο Χορ-Ντεν ήταν σημαντική φιγούρα της Πρώτης Δυναστείας — είχε 133 θαλάμους στον τάφο του, που είναι ειλικρινά περισσότερα δωμάτια από τα περισσότερα σύγχρονα διαμερίσματα. Οι νέοι τάφοι στο Τζαμπάλ αλ-Ταΐρ μοιράζονται χαρακτηριστικά με τον τάφο του, και αυτό έχει κάνει τους αρχαιολόγους να ενθουσιάζονται με αυτό που σημαίνει για την κατανόηση του πρώιμου αιγυπτιακού πολιτισμού.
Αυτό που με εντυπωσίασε περισσότερο
Ένας από τους τάφους είχε τοίχους που ήταν σκόπιμα χτισμένοι πιο χοντροί στη βάση και πιο λεπτοί στην κορυφή. Σου θυμίζει κάτι; Βήχει πυραμίδες βήχει. Αυτό υποδηλώνει ότι ακόμα και 5.000 χρόνια πριν, αυτοί οι αρχαίοι κατασκευαστές είχαν καταλάβει κάτι αρκετά εξελιγμένο για την κατανομή του βάρους. Δεν έστηναν τυχαία πέτρες — σκέφτονταν δομικά, πώς να αποτρέψουν την κατάρρευση.
Και να μια ακόμα λεπτομέρεια που με έκανε να εκτιμήσω την τεχνική: κάποια μπλοκ πέτρας έδειχναν ίχνη οξειδίων από σημεία όπου οι εργάτες τα είχαν κόψει και διαμορφώσει. Και οι τοίχοι είχαν ενισχυθεί με ξύλινα υποστηρίγματα. Δεν ξέρω για σένα, αλλά εγώ δυσκολεύομαι να συναρμολογήσω έπιπλο ΙΚΕΑ χωρίς να πετάξω τις οδηγίες στον τοίχο, και αυτοί οι άνθρωποι σχεδίαζαν ταφικούς θαλάμους με υπολογισμούς φορτίου.
Γίνεται ακόμα πιο ενδιαφέρον
Η τοποθεσία στο Τζαμπάλ αλ-Ταΐρ δεν είναι μόνο για μια εποχή. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν στοιχεία ταφών που εκτείνονται από την Προδυναστική περίοδο (πολύ πριν η Αίγυπτος γίνει επίσημα... «Αίγυπτος») μέχρι την Ύστερη Περίοδο, όταν οι τελευταίοι ντόπιοι φαραώ κυβερνούσαν. Οπότε δεν ήταν απλά ένα τυχαίο σημείο όπου κάποιος αποφάσισε να θάψει τη γιαγιά του — ήταν συνεχόμενο νεκροταφείο για πάνω από 2.000 χρόνια.
Βρήκαν προδυναστικές ταφές με σώματα τυλιγμένα σε φυτικές ψάθες και πήλινα αγγεία δίπλα τους, και αργότερους τάφους με ξύλινα φέρετρα από την Ύστερη Περίοδο. Είναι σαν ένα στρωματοποιημένο μάθημα ιστορίας θαμμένο στην άμμο.
Γιατί πρέπει να σε νοιάζει;
Αυτή είναι η άποψή μου: Συχνά κοιτάμε τις πυραμίδες και σκεφτόμαστε «Θεέ μου, οι αρχαίοι ήταν τόσο εντυπωσιακοί». Αλλά αυτή η οπτική υποτιμά λίγο την πραγματικότητα. Αυτοί δεν ήταν υπεράνθρωποι — ήταν μηχανικοί, αρχιτέκτονες και εργάτες που έμαθαν μέσα από αιώνες δοκιμών και λαθών. Οι πυραμίδες δεν εμφανίστηκαν έτοιμες περισσότερο από ό,τι η αγαπημένη σου εφαρμογή εμφανίστηκε ξαφνικά στο App Store χωρίς updates και εκδόσεις πριν.
Αυτοί οι τάφοι στο Τζαμπάλ αλ-Ταΐρ; Είναι ουσιαστικά η έκδοση 1.0. Μας δείχνουν τη σκέψη πίσω από τη μνημειακή ταφική αρχιτεκτονική πριν καν επιχειρηθεί κάτι τόσο τολμηρό όσο η Μεγάλη Πυραμίδα. Και ειλικρινά, αυτό κάνει τα μετέπειτα επιτεύγματα πιο εντυπωσιακά για μένα, όχι λιγότερο. Σημαίνει ότι υπήρχε καινοτομία, πειραματισμός και σταδιακή βελτίωση μέσα σε γενιές.
Οι ανασκαφές συνεχίζονται, και ποος ξέρει τι άλλο κρύβεται κάτω από εκείνη την άμμο. Αλλά αν αυτοί οι τάφοι μας διδάσκουν κάτι, είναι ότι κάθε μνημειώδες επίτευγμα έχει ταπεινές αρχές — και μερικές φορές αυτές οι ταπεινές αρχές είναι κιόλας αρκετά μεγαλειώδεις.