Το Πλούτωνας ίσως έχει υγρό άζωτο που ρέει τώρα

Θα σου πω κάτι — λατρεύω τις ειδήσεις από το διάστημα που σε κάνουν να νιώθεις ότι το σύμπαν είναι πολύ πιο παράξενο απ' ό,τι νομίζουμε.

Και η τελευταία ανακάλυψη είναι ακριβώς αυτή η περίπτωση: επιστήμονες ανακοίνωσαν ότι ίσως ρέει κάτι υγρό στον Πλούτωνα. Όχι νερό — υγρό άζωτο. Αλλά και πάλι, υγρό. Σε έναν κόσμο που νομίζαμε ότι ήταν απλά μια τεράστια νεκρή μπάλα πάγου.

Τι βρήκαν

Τα στοιχεία έρχονται από το New Horizons, εκείνο το μικρό σκάφος που πέρασε από τον Πλούτωνα το 2015 και μας έδωσε τις πρώτες κοντινές εικόνες αυτού του μακρινού κόσμου. Οι ερευνητές μελετούσαν αυτές τις εικόνες για χρόνια — και πρόσφατα είδαν κάτι περίεργο στην Sputnik Planitia. Ξέρεις αυτό το τεράστιο παγοκοιλάδι σε σχήμα καρδιάς που καλύπτει μέρος της επιφάνειας του Πλούτωνα;

Στο βόρειο τμήμα αυτού του παγετώνα, υπάρχουν σκούρες γραμμές και κηλίδες. Οι επιστήμονες κοίταξαν πιο προσεκτικά και κατάλαβαν ότι μοιάζουν πολύ με αυτό που βλέπουμε στους παγετώνες της Γης όταν υπάρχει υγρό νερό. Σκέψου τη Γροιλανδία — οι σκούρες γραμμές εμφανίζονται ακριβώς εκεί όπου νερό έχει συγκεντρωθεί ή έχει κυλήσει.

Τι συμβαίνει λοιπόν;

Η ομάδα πιστεύει ότι υγρό άζωτο πιθανώς ανεβαίνει από βαθιά κάτω, περνάει μέσα από ρωγμές και κανάλια, και κάποιες φορές βγαίνει στην επιφάνεια αυτού του παγωμένου τοπίου.

Αυτό όμως που γίνεται πραγματικά ενδιαφέρον είναι το εξής: τα μοντέλα δείχνουν ότι πάγος αζώτου στον πυθμένα της Sputnik Planitia — πάγος πολλών χιλιομέτρων βάθος — μπορεί να λιώσει κάτω από τις σωστές συνθήκες. Η θερμότητα και η πίεση από κάτω μπορεί να δημιουργούν τσέπες υγρού αζώτου. Και όπως το μάγμα κινείται μέσα στο φλοιό της Γης ή το νερό αναβλύζει από γκέιζερ, έτσι και αυτό το υγρό σπρώχνεται προς τα πάνω.

Φτάνοντας στην επιφάνεια, δεν μένει για πάντα — ο Πλούτωνας είναι εξαιρετικά κρύος — αλλά μπορεί να κινηθεί πάνω στον παγετώνα για κάποια διάστημα, αφήνοντας αυτά τα χαρακτηριστικά σκούρα σημάδια.

Δεν έπρεπε να εκπλαγούμε

Ο Δρ Alan Stern, που ηγήθηκε της έρευνας, είπε κάτι που τα λέει όλα: «Ο Πλούτωνας δεν σταματά να μας εκπλήσσει.»

Και ξέρεις τι; Είχαμε μάθει αυτό το μάθημα καιρό πριν. Όταν το Voyager πέρασε από τον Τρίτωνα, το φεγγάρι του Ποσειδώνα, το 1989, είδε γκέιζερ να εκρήγνυνται από την επιφάνεια. Ο Τρίτωνας είναι ακόμα πιο κρύος από τον Πλούτωνα. Αν ο Τρίτωνας έχει ενεργή γεωλογία, γιατί όχι και ο Πλούτωνας;

Το πιο ταπεινωτικό; Έχουμε δει μόνο περίπου το μισό του Πλούτωνα σε υψηλή ανάλυση. Υπάρχει τόσο πολύ να εξερευνήσουμε. Το άλλο μισό ίσως κρύβει ακόμα περισσότερες εκπλήξεις.

Αυτό που με ενθουσιάζει περισσότερο

Είναι αυτό που μας λέει για το πόσο δυναμικό είναι το ηλιακό μας σύστημα. Συνεχώς βρίσκουμε υγρά σε απίθανα μέρη. Ο Άρης είχε αρχαία ποτάμια. Η Ευρώπη πιθανώς έχει ωκεανό κάτω από την επιφάνεια. Ο Τιτάνας έχει λίμνες και βροχή από μεθάνιο. Και τώρα, ίσως, παγετώνες από υγρό άζωτο στον Πλούτωνα.

Το σύμπαν δεν είναι τόσο ήσυχο και στατικό όσο νομίζαμε. Ακόμα και στις πιο σκοτεινές, πιο κρύες γωνιές της γειτονιάς μας, κάτι συμβαίνει. Πάγοι λιώνουν. Υγρά κινούνται. Και κάπου εκεί έξω, παράξενη χημεία εξελίσσεται με τρόπους που δεν περιμένναμε.

Σε κάνει να αναρωτιέσαι τι άλλο περιμένει να μας εκπλήξει, σωστά;