Τι κοινό έχουν οι θαλάσσιες ανεμώνες με εμάς;

Πρέπει να σας πω κάτι που με έκανε να κοιτάξω την οθόνη μου πολύ περισσότερο απ' όσο έπρεπε. Ξέρετε τις θαλάσσιες ανεμώνες; Αυτά τα περίεργα, όμορφα πλάσματα που μοιάζουν με λουλούδια και κολλάνε στους βράχους του βυθού χωρίς να έχουν ούτε έναν εγκέφαλο; Αποδεικνύεται ότι ίσως κρατάνε το κλειδί για το πώς φτιάξαμε τους εαυτούς μας.

Ναι, ξέρω. Είναι πολλά για να τα χωνέψεις.

Η Οικογενειακή Δέντρο Περιπλέκεται

Ας πάρω τα πράγματα από την αρχή. Όταν οι επιστήμονες χωρίζουν τα ζώα σε κατηγορίες, συνήθως τα μοιράζουν σε δύο μεγάλες ομάδες ανάλογα με το πώς είναι φτιαγμένο το σώμα τους. Έχουμε τους Κνιδόζωα — θαλάσσιες ανεμώνες, μέδουσες, κοράλλια — και μετά έχουμε τους Βιλατήριους, που είναι ουσιαστικά όλα τα υπόλοιπα με μπροστά και πίσω, αριστερά και δεξιά. Ψάρια, πουλιά, σκύλοι, και ναι, εμείς οι άνθρωποι.

Για καιρό, οι επιστήμονες νόμιζαν ότι αυτές οι δύο ομάδες έφτιαχναν τα σώματά τους με εντελώς διαφορετικούς τρόπους. Άλλωστε, μια θαλάσσια ανεμώνη μεγαλώνει προς τα έξω από ένα κεντρικό σημείο, σαν λουλούδι που ανθίζει. Εμείς οι βιλατήριοι, από την άλλη, χτίζουμε τους εαυτούς μας από πάνω ως κάτω, πάνω σε έναν ξεκάθαρο άξονα.

Αλλά εδώ είναι που γίνεται ενδιαφέρον.

Τα «Σχέδια» Ίσως Είναι Παλιότερα Απ' Ό,τι Πιστεύαμε

Μια ομάδα ερευνητών στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης έκανε μια ανακάλυψη που αναποδογυρίζει την εξελικτική βιολογία. Ανακάλυψαν ότι οι θαλάσσιες ανεμώνες χρησιμοποιούν μια τεχνική που ονομάζεται BMP shuttling για να διαμορφώσουν τα σώματά τους — και αυτή είναι ακριβώς η ίδια τεχνική που χρησιμοποιούμε εμείς.

Τι είναι όμως αυτό το BMP shuttling; Θα προσπαθήσω να το εξηγήσω απλά. Το σώμα μας έχει αυτούς τους μοριακούς αγγελιαφόρους που λέγονται οστικές μορφογενετικές πρωτεΐνες (BMPs). Κατά την ανάπτυξη, αυτά τα μικρά πλάσματα λένε στα εμβρυϊκά κύτταρα πού βρίσκονται στο σώμα και τι είδους ιστό πρέπει να γίνουν. Χαμηλά επίπεδα BMP; Τα κύτταρα ξέρουν ότι πρέπει να σχηματίσουν το νευρικό μας σύστημα. Μέτρια επίπεδα σημαίνουν «φτιάξε νεφρό». Υψηλά επίπεδα λένε στα κύτταρα να γίνουν δέρμα της κοιλιάς.

Είναι σαν τα κύτταρά μας να παίζουν ένα εξελιγμένο παιχνίδι κρυμμένου θησαυρού, καθοδηγούμενα από αυτά τα πρωτεϊνικά σήματα. Και εδώ είναι το τρελό — οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι οι θαλάσσιες ανεμώνες χρησιμοποιούν ακριβώς το ίδιο σύστημα σηματοδότησης, μαζί με κάτι που ονομάζεται Chordin και λειτουργεί ως μεταφορέας για τα BMPs.

Γιατί Έχει Σημασία

Οι επιπτώσεις είναι τεράστιες. Αν οι θαλάσσιες ανεμώνες και εμείς χρησιμοποιούμε και οι δύο το BMP shuttling για να χτίσουμε σώματα, αυτό σημαίνει ότι αυτός ο μηχανισμός είναι απίστευτα αρχαίος. Αυτές οι δύο ζωικές ομάδες χωρίστηκαν κάπου μεταξύ 600 και 700 εκατομμυρίων χρόνια πριν — πολύ πριν υπάρξει οτιδήποτε που να μοιάζει με πολύπλοκο οργανισμό.

Όπως είπε ο ερευνητής David Mörsdorf, αυτός ο μηχανισμός «εμφανίζεται ξανά και ξανά σε πολύ μακρινά συγγενικά ζώα», καθιστώντας τον ισχυρό υποψήφιο για κάτι που οι πρώιμοι πρόγονοί μας ήξεραν ήδη να κάνουν.

Βέβαια, η επιστήμη πάντα αφήνει χώρο για αμφιβολία. Οι ερευνητές αναγνωρίζουν ότι είναι πιθανό — αν και απίθανο — και οι δύο ομάδες να εξέλιξαν αυτή την τεχνική εντελώς ανεξάρτητα. Αλλά αν μοιραζόμαστε αυτό το γενετικό εργαλείο, η πιο συναρπαστική εξήγηση είναι ότι ο τελευταίος μας κοινός πρόγονος, βαθιά μέσα στην αρχέγονη σούπα, είχε ήδη αυτή την οδηγία χτίσματος σώματος.

Τι Σημαίνει Αυτό Για Εμάς;

Εδώ γίνομαι λίγο φιλόσοφος. Μιλάμε για ένα πλάσμα χωρίς εγκέφαλο, χωρίς καρδιά, χωρίς τίποτα που να μοιάζει καν με την πολύπλοκη ανατομία μας. Κι όμως, σε μοριακό επίπεδο, διαβάζουμε από το ίδιο εγχειρίδιο οδηγιών.

Σε κάνει να αναρωτιέσαι τι άλλα αρχαία μυστικά κρύβονται σε πλάσματα που δεν τους δίνουμε καμία προσοχή. Η θαλάσσια ανεμώνη χωρίς εγκέφαλο μοιάζει με ένα από τα απλούστερα ζώα στη Γη, αλλά ίσως το «απλό» ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόταν ο κοινός μας πρόγονος. Ίσως το σχέδιο για όλα όσα ακολούθησαν — ψάρια, δεινόσαυρους, σκύλους, ανθρώπους — γράφτηκε σε εκείνα τα αρχαία νερά, περιμένοντας να ανακαλύψουμε ότι ήμασταν πάντα οικογένεια.

Δεν ξέρω για εσάς, αλλά την επόμενη φορά που θα δω μια θαλάσσια ανεμώνη στο ενυδρείο, νομίζω ότι θα την κοιτάξω λίγο διαφορετικά. Δεν είναι απλά διακοσμητικά του ωκεανού — κουβαλάνε ένα κομμάτι από το αρχαιότερο βιολογικό μας κληρονομιό, κρυμμένο στα ακτινωτά τους, χωρίς εγκέφαλο, εντελώς εξωγήινα μικρά σώματα.

Αρκετά δροσερό, έτσι;

Πηγή: Popular Mechanics