Twee bultruggen die hun eigen route kozen
Stel je voor dat je ineens besluit: ik trek naar de andere kant van de wereld. Precies dat deden twee bultruggen. En onderzoekers kijken hun ogen uit.
Wetenschappers dachten altijd dat bultruggen trouw blijven aan hun eigen gebied. Australische walvissen blijven bij Australië. Braziliaanse exemplaren bij Brazilië. Ze volgen dezelfde trekroute die hun voorouders al namen. Maar af en toe gooit één walvis het roer om en zwemt naar de andere kant van de planeet.
Herkenning via staartpatronen
Elke bultrug heeft een uniek patroon op zijn staartvin. Net als een vingerafdruk. Door jarenlang foto’s te verzamelen en te vergelijken, kunnen wetenschappers individuele walvissen volgen over grote afstanden.
In dit onderzoek keken ze naar bijna twintigduizend foto’s, gemaakt sinds 1984. Twee walvissen vielen op. De ene werd in 2007 gefotografeerd bij Queensland in Australië. Twaalf jaar later dook hij op bij São Paulo in Brazilië. De afstand: zo’n 14.200 kilometer. De andere was al 22 jaar gevolgd. Hij werd in 2003 gezien in Brazilië en pas in 2025 in Australië. Dat was een afstand van 15.100 kilometer.
Burgers met camera’s maken het mogelijk
Het bijzondere aan dit onderzoek is dat veel foto’s afkomstig zijn van gewone mensen. Via de site Happywhale stuurden walvisspotters, toeristen en onderzoekers hun beelden in. Die foto’s, plus de professionele opnames, vormden samen een enorme database. Kunstmatige intelligentie vergeleek de staartpatronen, waarna mensen alles nog eens controleerden.
Zo zeldzaam is het
Van de bijna twintigduizend walvissen die werden gevolgd, deden er slechts twee zo’n extreme trek. Dat is 0,01 procent. Het is dus geen gewoonte, maar een uitzondering. Toch denken wetenschappers dat deze zeldzame verplaatsingen van belang zijn. Walvissen kunnen genen uitwisselen en nieuwe liedjes meenemen naar andere oceanen.
Klimaatverandering speelt mee
Misschien worden zulke tochten vaker. Door veranderingen in het ijs en de krillstand in de Zuidelijke Oceaan zoeken walvissen nieuwe routes. Het idee is dat ze elkaar ontmoeten in gedeelde voedingsgebieden en dan een andere weg terug nemen. Sommigen blijven misschien gewoon daar.
Wat we nog niet weten
Wat dit verhaal vooral laat zien: we weten nog lang niet alles over het leven in de oceaan. Zelfs bij dieren die we al decennia volgen, duiken onverwachte gedragingen op. Twee walvissen die gewoon even een andere kant op zwemmen. En dat zou wel eens precies kunnen zijn wat een soort nodig heeft om te overleven als de omstandigheden veranderen.