Informatie die je telefoon zwaarder maakt
Stel je voor dat elk verwijderd mailtje of weggegooide foto je toestel letterlijk lichter maakt. Niet metaforisch, maar echt. Dat klinkt als een flauwe grap, maar fysicus Melvin Vopson denkt dat het klopt. Hij beweert dat informatie massa heeft.
Elke bit weegt iets
Volgens Vopson is een bit niet alleen een abstracte eenheid. Het heeft een meetbare massa van ongeveer drie keer tien tot de min achtendertigste kilogram. Dat getal is zo klein dat het bijna geen zin heeft. Toch telt het op als je het over het hele universum hebt.
Neem alle informatie in alle deeltjes bij elkaar en je krijgt een verborgen massa. Die massa zou precies kunnen verklaren wat we nu nog 'donkere materie' noemen. Niemand weet wat donkere materie precies is, maar het zorgt ervoor dat sterrenstelsels bij elkaar blijven.
Donkere materie als vergeten data
Sterrenkundigen meten al jaren dat sterrenstelsels sneller draaien dan zichtbaar materiaal toelaat. Er mist iets. Vopson zegt: dat 'iets' is geen onbekend deeltje, maar de informatie die elk bestaand deeltje al bij zich draagt. Ruwe berekeningen wijzen naar een getal van tien tot de drieënnegentigste macht bits. Een absurd groot getal, maar het past bij de schaal van het universum.
Zwaartekracht als software
Als informatie echt een vijfde vorm van materie is, rijst meteen een volgende vraag: wie of wat beheert die informatie? Vopson denkt dat zwaartekracht zelf de rol van programmeur speelt. Ze ordent de data, zet wanorde om in structuur. Daarmee krijgt het idee dat we in een simulatie leven ineens een fysiek mechanisme. Geen sciencefiction meer, maar een meetbare hypothese.
Het experiment dat het moet bewijzen
Vopson heeft een concrete proef bedacht. Hij wil positronen en elektronen op een metalen plaat laten botsen. Bij die botsing verdwijnen beide deeltjes en ontstaan fotonen. Door die fotonen extreem precies te meten, hoopt hij te zien of er massa verdwijnt of verschijnt. Dat zou aantonen dat informatie zelf gewicht draagt.
Wat het betekent als het klopt
Als Vopson gelijk heeft, verandert ons beeld van de werkelijkheid. Wiskunde is dan niet langer alleen een taal om de natuur te beschrijven. Ze ís de natuur op het diepste niveau. En als informatie donkere materie verklaart, praten we over een Nobelprijs.
Of de theorie overleeft of niet: het idee alleen al laat zien hoe wetenschap vooruitgaat. Door rare vragen te stellen en ze dan serieus te testen. Wie weet leidt dit tot iets nog vreemders dan donkere materie. En de volgende keer dat je een bestand weggooit, kun je je voorstellen dat je telefoon een fractie lichter wordt.