Wat voelt awe eigenlijk?
Stel je voor: je staat op een enorme klif, uitkijkend over de oceaan die zich eindeloos voor je uitstrekt. Voor even voel je je piepklein. Je adem stokt. Misschien krijg je kippenvel. De tijd lijkt anders — alsof hij even stil blijft staan voor jou.
Dat is awe. En als je eenmaal weet hoe het voelt, ga je het overal opmerken.
Misschien was het toen je kind zijn eerste stapjes zette. Of toen je naar een hemel keek vol sterren tijdens het kamperen. Of die keer dat je je favoriete band live zag en niet goed kon bevatten wat er gebeurde. Dit zijn niet zomaar "leuke momenten" — dit zijn momenten van échte verwondering, en ze doen veel meer voor je dan je waarschijnlijk doorhebt.
De wetenschap erachter
Wetenschappers hebben dit daadwerkelijk onderzocht. In 2003 kwamen ze tot de conclusie dat awe twee belangrijke ingrediënten heeft: het gevoel dat iets immens is — fysiek of in betekenis — en het vermogen om het niet te kunnen bevatten in dat moment.
Ze ontdekten ook wat awe oproept: schoonheid, bedreigingen (op een goede manier — zoals bij een natuurdocumentaire), uitzonderlijk talent, deugd, zelfs het bovennatuurlijke. Kortom, alles wat je een oprechte "wow" ontlokt.
Hier wordt het spannend
Iets dat mijn fantasie te boven gaat: onderzoek toont aan dat mensen gemiddeld zo'n twee keer per week awe ervaren zonder er moeite voor te doen. Twee keer per week! We lopen rond met deze diepgaande emotionele belevenissen en merken ze amper op.
En de voordelen? Die zijn aanzienlijk.
Mensen die regelmatig awe ervaren hebben lagere cytokinewaarden — die eiwitten in je lichaam die ontstekingen veroorzaken. Ze voelen zich ook minder gestrest, minder eenzaam, en hier komt het: minder materialistisch. Alsof je letterlijk geld kunt besparen en je beter kunt voelen door simpelweg meer schoonheid om je heen op te merken.
Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, of niet?
Het onderzoek dat alles veranderde
In 2022 besloten onderzoekers van UCSF awe op de proef te stellen op een praktische manier. Ze namen gezonde ouderen en lieten de helft wekelijks 15 minuten wandelen gedurende acht weken — maar met een twist. De "awe-wandelaars" moesten specifiek letten op verwondering: patronen in bladeren, het gevoel van zonlicht, de geur van bloemen, de manier waarop licht op gebouwen valt.
De andere groep wandelde gewoon. Zelfde tijd, zelfde frequentie, maar zonder specifieke focus op awe.
De resultaten? De awe-wandelaars rapporteerden meer vreugde, meer medeleven, meer dankbaarheid en minder dagelijkse spanning. De gewone wandelaars? Geen significante veranderingen.
Hoofdonderzoeker Dr. Virginia Sturm zei dat de voordelen een "volledige verrassing" waren voor het team. En hier is het mooiste: ze denkt dat deze resultaten voor iedereen zouden gelden, niet alleen voor ouderen.
Het "kleine zelf"-effect
Dit gebeurt er in je hersenen tijdens deze momenten. Wanneer je awe ervaart, treedt het "kleine zelf"-fenomeen op — je gaat je letterlijk kleiner voelen ten opzichte van de wereld om je heen. In het onderzoek moesten deelnemers selfies maken tijdens hun wandelingen. De awe-groep? Hun glimlachen werden elke week groter, en ze begonnen zichzelf kleiner te maken in de foto's, meer gericht op hun omgeving.
De controlegroep daarentegen had meer op zichzelf gerichte gedachten in hun dagboeken — de gebruikelijke zorgen over reizen, gedachten over zichzelf.
Awe lijkt het deel van je hersenen uit te schakelen dat piekert en je zorgen maakt, en het activeert je parasympathische zenuwstelsel — je lichaam in "ontspan en voel je goed"-modus.
Je kunt dit overal doen. Echt.
Het mooie aan dit concept is dat je geen vlucht hoeft te boeken naar de Grand Canyon om awe te ervaren. Dr. Sturm zegt het treffend: "Het hoeft geen wandeling te zijn. Je kunt awe vinden terwijl je aan je bureau zit of je hond aait."
Serieus. Je hond aait.
Je hoeft alleen maar je aandacht naar buiten te richten. Gebruik je zintuigen. Let op de details in je omgeving die je normaal over het hoofd ziet. Dat vreemde patroon op je plafond. De manier waarop licht je koffiekopje raakt. Het geluid van regen op het raam.
En hier is het wonderlijke: hoe meer je oefent, hoe gemakkelijker het wordt. De awe-wandelaars in het onderzoek rapporteerden elke week meer awe te voelen. Het is niet een van die "afnemende meeropbrengsten"-situaties waar de magie vervaagt. Het is het tegenovergestelde.
Hoe meer je zoekt naar wonder, des te meer wonder vind je.
Ik weet niet hoe het met jou zit, maar ik ga voortaan beter opletten. Dit is gratis, simpel, en blijkbaar wetenschaps best bewaarde geheim voor je beter voelen.
Waarom probeer je het niet vandaag? Wat is het meest verbazingwekkende dat je kunt zien van waar je nu zit?