De man die de dood wil verslaan

Hier is een verhaal dat me deed stoppen met doelloos scrollen en even echt na ging denken.

Er is deze wetenschapper, Bill Andrews, en hij is 74 jaar oud. Maar luister: hij bestudeert niet zomaar veroudering. Hij wil het genezen. Helemaal uitbannen. En volgens hem zijn we misschien nog maar een decennium verwijderd van die doorbraak.

Krankzinnig, toch? Maar voordat je dit afdoet als weer een of andere wellness-oplichterij: blijf even hangen. De wetenschap achter wat Andrews doet, is best fascinerend.

Het begon met de droom van een vader

Toen Andrews amper 10 jaar oud was, zei zijn vader iets wat hem voor altijd is bijgebleven. Hij zei: "Leven is het mooiste wat ons ooit is overkomen. Als je groot bent, word je arts en vind een kuur tegen veroudering. Ik snap niet waarom niemand dit ooit heeft geprobeerd."

Vanaf dat moment had Andrews één missie in zijn leven. Geen druk, pa.

Het raadsel dat hem niet losliet

Dit is wat Andrews uiteindelijk aantrok aan verouderingsonderzoek. Toen hij op de middelbare school en universiteit zat, viel hem iets op dat niet helemaal klopte:

• Mensen op de evenaar verouderen ongeveer even snel als mensen bij de Noord- en Zuidpool — terwijl hun omgeving totaal verschillend is.
• Honden en katten verouderen totaal anders dan mensen — zelfs wanneer ze in hetzelfde huis wonen!

Dit bleef hem bezighouden. Als veroudering puur om omgeving of leefstijl zou gaan, zouden die dingen toch moeten meewerken? Maar dat deden ze duidelijk niet. Er moest iets anders aan de hand zijn.

De "Eureka"-moment

De doorbraak kwam in 1993 op een wetenschappelijke conferentie. Andrews had een metafoor die hij graag gebruikte: hij dacht dat onze cellen leken op kaartjes voor een attractiepark. Elke keer dat een cel zich deelt, verlies je een kaartje. En wanneer je kaartjes op zijn — stopt de attractie. Dan sterf je.

Toen begon een spreker over iets dat telomeren heet, en plotseling viel alles op zijn plek.

Telomeren: de beschermdopjes van je DNA

Laat me dit uitleggen op een manier die echt te begrijpen is.

Weet je nog die kleine plastic dopjes aan het einde van je veters? Die heten aglets. Ze beschermen de veter tegen uitrafelen.

Telomeren zijn eigenlijk de aglets van je chromosomen — die opgerolde pakketjes DNA in vrijwel elke cel van je lichaam. Deze minuscuul kleine beschermdopjes zitten aan het einde van je chromosomen, waardoor ze veilig en intact blijven.

Maar hier is het probleem: elke keer dat een cel zich deelt (wat constant gebeurt in je lichaam), worden die telomeren een beetje korter. Uiteindelijk, na genoeg delingen, zijn de telomeren zo kort dat de cel zich niet meer kan delen. Hij veroudert. Hij stopt met werken. Hij sterft.

Het is alsof die veterschoen-dopjes langzaam slijten door jaren van gebruik totdat, op een gegeven moment, de veter begint uit te rafelen en uit elkaar valt.

Het enzym dat alles kan veranderen

Andrews besefte dat telomeren het ontbrekende puzzelstukje waren. Ze verklaarden waarom we verouderen. Ze verklaarden waarom verschillende diersoorten op verschillende snelheden verouderen. (Verschillende dieren hebben verschillende telomeerlengtes en -gedragingen — het zit in onze biologie.)

Maar toen dacht hij: wat als we de telomeren zouden kunnen stoppen met inkorten?

Zie je, er is een enzym genaamd telomerase dat telomeren daadwerkelijk kan herbouwen. Het is alsof je een klein reparatieteam hebt dat je veterschoen-dopjes vers en functioneel houdt.

Het probleem? Telomerase is niet van nature actief in de meeste van onze cellen. Je vindt het consistent in voortplantingscellen (zodat baby's met verse telomeren worden geboren), stamcellen, en — helaas — kankercellen. De meeste gewone cellen hebben het gen voor telomerase, maar het is uitgeschakeld.

Andrews dacht: als we nou gewoon een manier zouden kunnen vinden om dat gen aan te zetten in gewone cellen, dan zouden we theoretisch veroudering op cellulair niveau kunnen vertragen of zelfs omkeren.

De Nobelprijs-verbinding

Dit is overigens geen randwetenschap. In 2009 wonnen drie wetenschappers (Carol Greider, Elizabeth Blackburn en Jack Szontak) de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde voor de ontdekking van telomerase. Hun werk legde de basis voor precies het soort onderzoek dat Andrews doet.

Andrews leidde zelf het team bij Geron Corporation dat het menselijke telomerase-enzym ontdekte. Deze vent is geen zomaar een vent met een supplementenbedrijf. Hij is een legitieme wetenschapper die al decennia in de frontlinies van de moleculaire biologie werkt.

Te mooi om waar te zijn?

Nu ga ik hier niet zitten en beweren dat Andrews veroudering de komende tien jaar echt gaat genezen. Wetenschap is moeilijk. Heel, heel moeilijk. En er zijn redenen om voorzichtig te zijn.

Om te beginnen: telomerase in kankercellen is precies wat tumoren zo gevaarlijk maakt — ze vernieuwen zichzelf eindeloos. Als we ontdekken hoe we telomerase kunnen activeren in gezonde cellen, kunnen we dan per ongeluk kanker veroorzaken? Andrews denkt dat hij de activatie gericht genoeg kan aanpakken om dit te voorkomen, maar het is een legitieme zorg.

Er zijn ook vragen over funding. Andrews zegt dat hij meer investeringen nodig heeft om zijn onderzoek op te schalen en daadwerkelijk een product op de markt te brengen. In de biotechwereld is dat altijd een lastige weg.

Maar hierom ben ik toch optimistisch

Zelfs als Andrews persoonlijk de verouderingscode niet kraakt in het volgende decennium, is het feit dat dit onderzoek plaatsvindt belangrijk. We leren meer over de fundamentele mechanismen van veroudering dan ooit tevoren.

En eerlijk? Deze man jaagt al 60 jaar achter zijn droom aan. Hij begon toen hij 10 was, en hij gaat nog steeds door op 74-jarige leeftijd. Dat soort toewijding is het soort ding dat de wereld verandert.

Of er nu binnenkort een anti-verouderingspil op de markt komt of niet, de wetenschap van telomeren en cellulaire veroudering duwt ons in de richting van begrijpen wat ons eigenlijk laat verouderen — en misschien, ooit, wat dat kan vertragen.

We zien wel wat er gebeurt. Maar persoonlijk? Ik cheer voor Bill.

Wat denk jij? Is het genezen van veroudering een realistisch doel voor de nabije toekomst, of zijn we er nog ver van af? Laat je gedachten achter in de reacties — ik hoor graag wat je ervan vindt!

Bron: Popular Mechanics