Een nieuwe teekvirus? Daar word ik niet vrolijk van

Ik moet eerlijk zijn: verhalen over nieuwe virussen die in teken zijn ontdekt, staan niet bovenaan mijn lijstje voor een rustige avond. Maar dit onderzoek uit de wereld van infectieziekten is wel de moeite waard om te delen. En eerlijk? Best een beetje ongemakkelijk.

Wetenschappers in China zijn op iets gestuit dat gewoon in het zicht lag te wachten: een splinternieuw door teken overgedragen virus dat mensen ziek maakte zonder dat iemand doorhad wat er aan de hand was. Officiële naam: het Asian longhorned tick nairovirus, afgekort ALTNV. (Wetenschappers zijn niet altijd de meest creatieve naamgevers, hè?)

Waarom gingen ze eigenlijk zoeken?

Hier wordt het spannend. Deze onderzoekers waren niet zomaar lukraak teken aan het testen. Ze probeerden een medisch raadsel op te lossen.

Er bestaat namelijk een andere door teken verspreide ziekte: SFTS (severe fever with thrombocytopenia syndrome), veroorzaakt door het Dabie bandavirus. Nare boel — de sterfte ligt ergens tussen 10% en 30%. Geen pretje dus.

Maar hier wordt het puzzelachtig: ongeveer 30% van de patiënten met duidelijke SFTS-achtige symptomen bleef keer op keer negatief testen voor het virus. Wat maakte hen dan ziek?

Het onderzoeksteam, werkzaam bij het State Key Laboratory of Pathogen and Biosecurity in Peking, besloot dieper te graven. Ze verzamelden monsters van mensen die door teken waren gebeten en in ziekenhuizen waren behandeld in gebieden waar tekenziektes normaal rondwaren. Met geavanceerde genetische sequentietechnieken vonden ze hun antwoord.

Een compleet nieuw virus. Dat onopgemerkt was gebleven.

Wat doet dit virus met je?

Goede vraag. De symptomen klinken akelig bekend — koorts, uitputting, maagproblemen. Zo'n beetje hoe je je zou voelen bij een flinke griep, maar dan zonder de luchtwegklachten (meestal).

De meest voorkomende kwaal? Vermoeidheid. Een dikke 84% van de patiënten met alleen ALTNV meldde dat ze zich compleet uitgewrongen voelden. Maag-darmproblemen kwamen op de tweede plek, met zo'n 80% van de gevallen. Sommige patiënten kregen een laag aantal bloedplaatjes, en anderen toonden tekenen van leverontsteking.

Het goede nieuws? Iedereen herstelde volledig. Geen sterfgevallen bij mensen die alleen ALTNV hadden.

Maar hier wordt het verhaal een stuk grimmiger: wanneer ALTNV samengaat met zijn neef SFTS, wordt de combinatie een stuk gevaarlijker.

Het dubbele-probleem

De onderzoekers vonden 38 patiënten die met beide virussen besmet waren. Voor die mensen verliep het een stuk zwaarder.

Ademhalingsklachten kwamen vaker voor (61% versus 38% bij alleen SFTS-patiënten). Ook nierproblemen namen toe. En misschien nog het meest verontrustend: 7 van die 38 patiënten overleden — dat is 18,4% sterfte in die groep.

Dit is een nuchtere herinnering dat meerdere infecties tegelijk een behandelbare ziekte een stuk ernstiger kunnen maken. Je immuunsysteem voert al slag aan één front, en dan moet het plotseling twee indringers aan.

De tekenproblematiek

Nu het deel dat je na het lezen waarschijnlijk direct jezelf gaat controleren op teken: ALTNV is gevonden in teken in maar liefst 15 verschillende provincies in China. De onderzoekers testten bijna 50.000 teken, en ongeveer 1,3% droeg het virus.

De hoofdverdachte? De Aziatische langhoornteek (wetenschappelijke naam: Haemaphysalis longicornis). Dit kleine bloedzuigertje had de hoogste infectiegraad met 1,8%, en de onderzoekers konden in labexperimenten bevestigen dat hij het virus inderdaad kan overdragen op zoogdieren.

Bijzonder is dat dezelfde teek ook SFTS bij zich draagt. In bepaalde gebieden loop je dus potentieel twee gevaarlijke virussen op van dezelfde enge kruiper.

Waarom zou jij je hier druk om maken?

Luister, ik probeer niet van je een paranoia-kluizenaar te maken die nooit meer naar buiten gaat. Maar hier is wat je mee moet nemen: door teken verspreide ziektes komen vaker voor en zijn diverser dan we soms denken.

Deze ontdekking wijst erop dat er in gebieden waar SFTS voorkomt, mogelijk een andere ziekte rondwaart die verkeerd is gediagnosticeerd of simpelweg is gemist. Betere diagnostische hulpmiddelen worden cruciaal — artsen moeten deze infecties kunnen onderscheiden om ze goed te behandelen.

En persoonlijk? Dit laat me nadenken over alle andere ziekteverwekkers die in de natuur zouden kunnen schuilen, wachtend om ontdekt te worden. Wetenschappers doen het belangrijke (zij het ietwat onthutsende) werk om deze dingen te vinden voordat ze ons overvallen.

De conclusie

Een recent geïdentificeerd virus veroorzaakt griepachtige symptomen in delen van Azië, overgedragen door teken die ook andere gevaarlijke ziektes bij zich dragen. Onderzoekers hebben het gevonden omdat ze zich afvroegen waarom sommige patiënten niet in het verwachte patroon pasten — een goede reminder dat in de geneeskunde geldt: wat je niet weet, kan je flink deren.

Dus de volgende keer dat je gaat wandelen of tijd doorbrengt in grasrijke gebieden waar teken graag verblijven: check jezelf even op teken als je thuiskomt. Het is zo'n kleine gewoonte die weinig tijd kost maar je misschien bewaart voor iets vervelends.

Soms draait wetenschap om grote, dramatische doorbraken. En soms gaat het om zorgvuldig puzzelen in details die er al die tijd al lagen.

Bron: ScienceDaily, september 2026