Το πλανητικό σύστημα που γύρισε τους κανόνες ανάποδα

Όλοι θυμόμαστε τις σειρές που μαθαίναμε στο σχολείο για να θυμόμαστε τη σειρά των πλανητών. Πέτρινοι κοντά στον Ήλιο, αέριοι πιο μακριά. Αυτό θεωρούσαμε δεδομένο για κάθε σύστημα στον γαλαξία.

Μια νέα ανακάλυψη όμως έρχεται και τα αλλάζει όλα.

Το μοντέλο που έπρεπε να δουλεύει παντού

Για χρόνια οι αστρονόμοι πίστευαν πως η διάταξη είναι πάντα η ίδια. Κοντά στο άστρο κάνει ζέστη και τα αέρια δεν μένουν. Πιο έξω, όπου το κρύο είναι μεγαλύτερο, τα αέρια σχηματίζουν γιγάντιους πλανήτες.

Το μοντέλο αυτό φαινόταν λογικό. Μέχρι που κάτι πήγε στραβά.

Το αστέρι LHS 1903 και οι τέσσερις πλανήτες του

Μια ομάδα από το Πανεπιστήριο του Γουόργουικ μελέτησε το μικρό κόκκινο άστρο LHS 1903. Στην αρχή φαινόταν κανονικό: ένας πέτρινος πλανήτης κοντά και δύο αέριοι πιο έξω.

Όμως τα δεδομένα από τον δορυφόρο Cheops έδειξαν και έναν τέταρτο πλανήτη. Και αυτός ήταν πέτρινος.

Η σειρά λοιπόν είναι: πέτρινος, αέριος, αέριος, πέτρινος. Μια διάταξη που δεν είχε ξαναδεί κανείς.

«Είναι σαν σύστημα μέσα-έξω», λέει ο Thomas Wilson που ηγείται της έρευνας. «Οι πέτρινοι πλανήτες δεν σχηματίζονται συνήθως τόσο μακριά από το άστρο τους.»

Τι συνέβη εδώ;

Οι ερευνητές δοκίμασαν διάφορες εξηγήσεις. Σύγκρουση με αστεροειδή; Δεν βγήκε. Μετακίνηση πλανητών; Και αυτή δεν κολλούς.

Τελικά κατέληξαν στο πιο απλό: οι πλανήτες δεν σχηματίστηκαν όλοι μαζί.

Μια νέα ιδέα για το πώς φτιάνονται πλανήτες

Συνήθως λέμε ότι όλα ξεκινάνε από ένα δίσκο αερίου και σκόνης που περιστρέφεται γύρω από ένα άστρο. Όμως στην περίπτωση του LHS 1903 φαίνεται πως πλανήτες σχηματίστηκαν ο ένας μετά τον άλλο. Κάτι που οι επιστήμονες το λένε «σχηματισμός πλανήτων από μέσα προς τα έξω».

Η ιδέα δεν είναι νέα,但 δεν είχαν πειστεί ακόμα γιατί δεν υπήρχε στήριξη.

Τι λένε τα δεδομένα

Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο τελευταίος πέτρινος πλανήτης σχηματίστηκε όταν το σύστημα είχε σχεδόν εξαντλήσει το αέριο. Και ακόμα σχηματίστηκε.

Στο σημείο αυτό το μοντέλο δεν βγάζει απλά αδύνατο — κάνει το αδύνατο πραγματικό.

Τι μας δείχνει αυτό

Μέχρη τώρα βασιζόμαστε σε ένα μόνο παράδειγμα: το δικό μας ηλιακό σύστημα. Κάθε φορά που βλέπουν άλλα συστήματα, οι αστρονόμοι βλέπουν κάτι διαφορετικό. Και η θεωρία τους αλλάztα.

«Αν δούμε περισσότερα διαφορετικά συστήματα, θα ξανασκεφτούμε τις θεωρίες μας», σημειώνει η Isabel Rebollido από τον ESA.

Τι σημαίνει για εμάς

Το σύστημα του LHS 1903 μπορεί να είναι μια εξαίρεση. Ή μπορεί να είναι η αρχή μιας νέας κατανόησης. Καιρός να δεχτούμε πως το σύμπαν έχει περισσότερους τρόπους να φτιάχνει πλανήτες απ’ ό,τι νομίζαμε.

Και αυτό είναι το πιο συναρπαστικό κομμάτι της έρευνας.