Το Ατύχημα που Κανείς δεν Ήθελε να Συζητήσει
Θα ξεκινήσω λέγοντας ότι οι επίσημες λεπτομέρειες για το τι συνέβη στη Darya Shipilova είναι τουλάχιστον ανησυχητικά αόριστες. Αυτό που γνωρίζουμε είναι ότι στις 2 Οκτωβρίου, αυτή η 28χρονη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αντι-Πανώλης της Σιβηρίας στο Irkutsk, φέρεται να πέθανε μετά από λάθος χειρισμό δοκιμαστικού σωλήνα που περιείχε βακτήρια πανώλης.
Αυτό μόνο του είναι αρκετό για να σε κάνει να αναρωτιέσαι, σωστά; Ένα σχετικά απλό ατύχημα σε εργαστήριο, ένας νεκρός, και ξαφνικά όλοι αναρωτιόμαστε πόσο ασφαλή είναι αυτά τα μέρη.
Αλλά εδώ τα πράγματα γίνονται ενδιαφέροντα — και με το "ενδιαφέρον" εννοώ τρομακτικά.
Δεν Είναι η Πανώλη της Γιαγιάς σου
Ο τύπος πανώλης στον οποίο εκτέθηκε η Shipilova δεν είναι η βουβωνική πανώλη από το μάθημα ιστορίας. Εκείνη που σκότωσε το μισό της Ευρώπης τον 14ο αιώνα, με εκείνες τις ανατριχιαστικές μεσαιωνικές εικόνες από κάρα που μάζευαν πτώματα.
Όχι, αυτή είναι πνευμονική πανώλη, και είναι ακόμα χειρότερη.
Η πνευμονική πανώλη χτυπάει τους πνεύμονες αντί να προκαλεί εκείνους τους διαβόητους πρησμένους λεμφαδένες (που ονομάζονται "βουβώνες" — εκεί που βγαίνει και ο όρος "βουβωνική"). Το πραγματικά ανησυχητικό; Μεταδίδεται μέσω του αέρα όταν μολυσμένα άτομα βήχουν. Δηλαδή η μετάδοση από άνθρωπο σε άνθρωπο είναι τρομακτικά εύκολη.
Αλλά αυτό που κάνει την ιστορία αληθινά ανατριχιαστική είναι ότι σοβιετικοί επιστήμονες πειραματίζονταν με την ιδέα να κάνουν την Yersinia pestis — το βακτήριο που προκαλεί την πανώλη — πολύ, πολύ πιο θανατηφόρα. Ουσιαστικά έπαιζαν τον ρόλο γενετιστών με μία από τις πιο φοβισμένες ασθένειες της ιστορίας.
Το Μυστικό Πρόγραμμα Βιολογικών Όπλων της Σοβιετικής Ένωσης
Άφησε αυτό να σου καθίσει για μια στιγμή: υπήρχε ολόκληρος σοβιετικός οργανισμός αφιερωμένος στη μετατροπή ασθενειών σε όπλα. Το όνομά του ήταν Biopreparat, και λειτουργούσε κυρίως κρυφά μέχρι τη δεκαετία του 1990.
Σύμφωνα με αναφορές, Σοβιετικοί επιστήμονες δημιούργησαν αυτό που αποκαλούσαν "χίμαιρες" — γενετικά τροποποιημένες εκδοχές της πανώλης που συνδύαζαν χαρακτηριστικά από διαφορετικούς οργανισμούς. Μια ιδιαίτερα τρομακτική εκδοχή αναμείγνυε γονίδια πανώλης με τοξίνες μυελίνης. Το αποτέλεσμα; Όταν τα θύματα αντιμετωπίζονταν με αντιβιοτικά — η συνηθισμένη απάντηση σε βακτηριακές λοιμώξεις — η ίδια η θεραπεία προκαλούσε απελευθέρωση των τοξινών, οδηγώντας σε παράλυση.
Δεν ξέρω για σένα, αλλά η ιδέα να φτιάχνεις μια ασθένεια που γίνεται πιο θανατηφόρα όταν προσπαθείς να τη θεραπεύσεις μοιάζει με κάτι από εφιάλτη. Και να φανταστείς — δημιούργησαν παρόμοιες εκδοχές χρησιμοποιώντας και άλλα παθογόνα, όπως την Αιμορραγική Εγκεφαλίτιδα της Βενεζουέλας.
Το τρομακτικό; Αυτές οι τροποποιημένες μορφές δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ πραγματικά. Η Σοβιετική Ένωση κατέρρευσε πριν συμβεί αυτό. Αλλά η έρευνα δεν εξαφανίστηκε.
Γιατί Με Ανησυχεί Αυτό το Περιστατικό
Ας γυρίσουμε λοιπόν σε εκείνο το ρωσικό εργαστήριο στο Irkutsk. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ανήκει στην κατηγορία BSL-3 — το δεύτερο υψηλότερο επίπεδο περιορισμού. Αυτά τα εργαστήρια είναι σχεδιασμένα να χειρίζονται σοβαρά επικίνδυνα παθογόνα με αυστηρά πρωτόκολλα ασφαλείας.
Και όμως, με κάποιον τρόπο, μια νέα επιστήμονας εκτέθηκε.
Δεν προσπαθώ να σπείρω πανικό. Τέτοια ατυχήματα συμβαίνουν, και ένας θάνατος από πιθανή έκθεση δεν σημαίνει ότι είμαστε στα πρόθυρα παγκόσμιας επιδημίας. Αλλά το πλαίσιο έχει τεράστια σημασία.
Βλέπεις, υπάρχει μια άλλη εγκατάσταση που αναφέρεται: το VECTOR. Πρόκειται για εργαστήριο BSL-4 — το υψηλότερο επίπεδο ασφαλείας που υπάρχει — επίσης στη Σιβηρία, όπου μελετώνται ακόμα πιο επικίνδυνα παθογόνα. Το βιβλίο που αναφέρεται, "Biological War: A Scenario" της Annie Jacobsen, διερευνά τι θα μπορούσε να συμβεί αν κάτι διέφευγε από αυτή την εγκατάσταση.
Και ειλικρινά; Τα σενάρια που περιγράφονται είναι το είδος των πραγμάτων που σε κάνουν να θέλεις να μάθεις περισσότερα για την ετοιμότητα έκτακτης ανάγκης, είτε το θέλεις είτε όχι.
Η Μεγαλύτερη Εικόνα
Αυτό που με χτυπάει σε όλη αυτή την υπόθεση είναι ότι ζούμε σε μια εποχή όπου η επιστημονική έρευνα έχει προχωρήσει τόσο πολύ που μπορούμε κυριολεκτικά να επανασχεδιάσουμε οργανισμούς. Αυτό είναι απίστευτο για την ιατρική, για την κατανόηση ασθενειών, για την πιθανή εξάλειψη απειλών κατά της ανθρωπότητας.
Αλλά σημαίνει επίσης ότι οι πιθανές συνέπειες από ατυχήματα — ή χειρότερα, από ηθελημένη κακή χρήση — είναι μεγαλύτερες από ποτέ.
Το περιστατικό του Irkutsk είναι υπενθύμιση ότι αυτά τα επικίνδυνα παθογόνα δεν είναι απλά θεωρητικές συζητήσεις σε σχολικά βιβλία. Μελετώνται ενεργά σε εργαστήρια σε όλο τον κόσμο, συμπεριλαμβανομένων (ειδικά;) σε μέρη με περίπλοκες πολιτικές καταστάσεις.
Πρέπει να τρομάξουμε; Μάλλον όχι. Αλλά πρέπει να δίνουμε προσοχή σε αυτές τις ιστορίες και να σκεφτόμαστε σοβαρά τη βιοασφάλεια; Οπωσδήποτε.
Μερικές φορές αναρωτιέμαι τι θα γινόταν αν κάποιο από αυτά τα σχεδιασμένα υπερ-παθογόνα διέφευγε ποτέ. Τα σενάρια σε εκείνο το βιβλίο ζωγραφίζουν ένα αρκετά ζοφερό τοπίο — κοινωνία που καταρρέει, υποδομές που γκρεμίζονται, χάος που εξαπλώνεται πιο γρήγορα από οποιαδήποτε απάντηση.
Ας ελπίσουμε ότι δεν θα χρειαστεί ποτέ να μάθουμε αν εκείνα τα φανταστικά σενάρια ταιριάζουν με την πραγματικότητα.
Τι πιστεύεις για αυτή την ιστορία; Σε κάνει να σκέφτεσαι διαφορετικά για την ασφάλεια των εργαστηρίων και τα βιολογικά όπλα; Θα ήθελα να ακούσω τις σκέψεις σου στα σχόλια.
Πηγή: https://www.popularmechanics.com/science/a74033608/russia-plague-lab-worker-dies/