Η ιδέα που ακούγεται υπερβολική
Κι όμως, κάποιοι φυσικοί υποστηρίζουν ότι κάθε bit πληροφορίας έχει πραγματικό βάρος. Όχι μεταφορικά — κυριολεκτικά. Σύμφωνα με τον Μέλβιν Βόπσον από το Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ, τα δεδομένα που χειριζόμαστε καθημερινά αφήνουν ανιχνεύσιμο ίχνος στη μάζα του σύμπαντος.
Πληροφορία με μάζα;
Η βασική του πρόταση είναι απλή: η πληροφορία δεν είναι μόνο αφηρημένη έννοια, είναι υλική. Κάθε bit φέρει περίπου 3,19 × 10⁻³⁸ κιλά. Ασήμαντο νούμερο, σχεδόν μηδενικό. Όμως, αν το πολλαπλασιάσεις με το σύνολο των bits που υπάρχουν στο σύμπαν, το αποτέλεσμα φτάνει σε τιμές που καλύπτουν την έλλειψη μάζας που παρατηρούμε.
Το πρόβλημα της σκοτεινής ύλης
Οι αστρονόμοι ξέρουν εδώ και χρόνια ότι οι γαλαξίες κινούνται σαν να έχουν περισσότερη μάζα από αυτή που βλέπουμε. Η διαφορά ονομάστηκε «σκοτεινή ύλη». Ο Βόπσον υποστηρίζει ότι δεν χρειάζεται να ψάχνουμε για άγνωστα σωματίδια. Η ίδια η πληροφορία που «κουβαλάνε» τα σωματίδια μπορεί να είναι η απάντηση.
Βαρύτητα και τάξη
Στις πιο πρόσφατες δουλειές του, ο φυσικός συνδέει τη βαρύτητα με την οργάνωση της πληροφορίας. Αντί να τη βλέπουμε μόνο ως δύναμη, την παρουσιάζει σαν μηχανισμό που οδηγεί την ύλη από την αταξία στην τάξη. Αυτό ανοίγει το δρόμο για συζητήσεις που μέχρι χθες ανήκαν μόνο στην επιστημονική φαντασία: μήπως το σύμπαν λειτουργεί σαν υπολογιστής;
Το πείραμα
Για να ελέγξει την ιδέα, ο Βόπσον σχεδίασε ένα συγκεκριμένο πείραμα. Θα συγκρουστούν ηλεκτρόνια με ποζιτρόνια μέσα σε μεταλλικό φύλλο. Η σύγκρουση παράγει φωτόνια. Αν η πληροφορία έχει μάζα, θα πρέπει να επηρεάζει την ενέργεια και τη συμπεριφορά αυτών των φωτονίων. Μια μέτρηση υψηλής ακρίβειας μπορεί να το αποκαλύψει.
Γιατί μας αφορά
Αν η θεωρία αποδειχθεί σωστή, αλλάζει τον τρόπο που βλέπουμε τα μαθηματικά και τη φυσική. Δεν θα είναι πια απλώς εργαλεία περιγραφής, αλλά βασικά συστατικά της πραγματικότητας. Και αν ταυτόχρονα εξηγεί τη σκοτεινή ύλη, μιλάμε για μία από τις μεγαλύτερες ανακαλύψεις του αιώνα.
Το συμπέρασμα
Είτε βγει αληθινή είτε όχι, η πρόταση αυτή δείχνει κάτι ουσιαστικό: η επιστήμη προχωρά όταν κάποιος τολμά να ρωτήσει «μήπως;» και μετά σχεδιάζει πείραμα για να το ελέγξει. Μέχρι να δούμε τα αποτελέσματα, μπορούμε τουλάχιστον να φανταστούμε ότι κάθε διαγραμμένο αρχείο κάνει τον υπολογιστή μας ελάχιστα πιο ελαφρύ.