Τα Μάτια είναι Παράθυρο στην Ψυχή — Κυριολεκτικά

Κάτι που με ενθουσίασε διαβάζοντας αυτή την έρευνα: οι επιστήμονες μπορούν να παρατηρήσουν πώς αναπτύσσεται η κατάθλιψη σε παιδιά, απλά βλέποντας πού κοιτάζουν.

Ναι, ακούγεται σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Αλλά ερευνητές στο Binghamton University έκαναν κάτι πραγματικά εντυπωσιακό. Ανακάλυψαν ότι ο τρόπος που τα παιδιά αντιδρούν σε συναισθηματικές εκφράσεις — χαμόγελα, θλιμμένα πρόσωπα, θυμωμένες ματιές — μπορεί να δώσει σημαντικές ενδείξεις για την ψυχική τους υγεία.

Τι Βρήκαν Λοιπόν;

Η ερευνητική ομάδα παρακολούθησε 242 παιδιά για δύο χρόνια, κάνοντάς τους εξετάσεις κάθε έξι μήνες. Σε κάθε επίσκεψη, τα παιδιά κάθονταν μπροστά σε οθόνες που έδειχναν ζευγάρια προσώπων — ένα ουδέτερο, ένα με έκφραση. Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν τεχνολογία παρακολούθησης βλεμματος για να δουν ακριβώς πού πήγαινε η προσοχή τους και πόσο μένανε εκεί.

Τα αποτελέσματα; Ας το πω έτσι — πραγματικά ανοιχτήκαν τα μάτια μου.

Η Κατάθλιψη δεν Επηρεάζει Όλα τα Παιδιά Ίδια

Αυτό είναι το ενδιαφέρον σημείο. Εξαρτάται πολύ από το αν υπάρχει οικογενειακό ιστορικό κατάθλιψης.

Για Παιδιά με Οικογενειακό Ιστορικό

Στα παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν περάσει κατάθλιψη, τα αυξανόμενα καταθλιπτικά συμπτώματα συνδέονταν με περισσότερη προσοχή στα θλιμμένα πρόσωπα. Σκέψου τι σημαίνει αυτό — η κατάθλιψη δημιουργεί ένα βαρυτικό πεδίο προς τη θλίψη.

Ο Dr. Brandon Gibb, που ηγήθηκε της μελέτης, είπε χαρακτηριστικά: «Για όσους έχουν ήδη αυξημένο κίνδυνο, όσο περισσότερο βιώνουν τα ίδια κατάθλιψη, τόσο περισσότερο χάνουν την ικανότητα να αποσπάσουν την προσοχή τους από τα θλιμμένα πράγματα γύρω τους.»

Αυτή η φράση με συγκλόνισε. Η ιδέα ότι η κατάθλιψη μπορεί να παγιδεύσει την προσοχή κάποιου σε αυτά ακριβώς που τον κάνουν να νιώθει χειρότερα; Είναι ένας σκληρός φαύλος κύκλος.

Η επικεφαλής ερευνήτρια Kelly Gair έχει μια ενδιαφέρουσα θεωρία: τα παιδιά των οποίων οι μητέρες είχαν κατάθλιψη εκτίθενται σε περισσότερες θλιμμένες εκφράσεις κατά την αλληλεπίδραση με τους γονείς τους. Έτσι, όταν τα ίδια βιώνουν κατάθλιψη, τα θλιμμένα πρόσωπα γίνονται πιο «εντυπωσιακά» — τραβάνε πιο εύκολα το βλέμμα.

Για Παιδιά Χωρίς Οικογενειακό Ιστορικό

Εκεί όμως άλλαξε όλο το μοτίβο. Τα παιδιά χωρίς οικογενειακό ιστορικό δεν κολλάνε στα θλιμμένα πρόσωπα. Αυτό που συνέβαινε ήταν ότι άρχιζαν να δίνουν λιγότερη προσοχή στα χαρούμενα πρόσωπα.

Ο Gibb το περιγράφει σαν η κατάθλιψη να «διαβρώνει έναν προστατευτικό παράγοντα» — την φυσική τάση να παρατηρείς και να εκτιμάς τα θετικά πράγματα.

Γιατί Έχει Σημασία

Αυτό που κάνει την έρευνα πραγματικά καινοτόμο είναι ότι είναι η πρώτη μελέτη που δείχνει πως η κατάθλιψη και τα μοτίβα προσοχής επηρεάζουν το ένα το άλλο με την πάροδο του χρόνου. Δεν είναι απλά ότι τα καταθλιπτικά παιδιά κοιτάνε περισσότερο τα θλιμμένα πρόσωπα — ή ότι αυτό προκαλεί κατάθλιψη. Είναι δρόμος δύο κατευθύνσεων. Ένας φαύλος κύκλος που μπορεί να πάρει την κατιούσα ή την ανιούσα.

Και συμβαίνει στην παιδική ηλικία, όταν ο εγκέφαλος ακόμα αναπτύσσεται και είναι πιο ευάλωτος.

«Μπορείς να πιάσεις πράγματα όσο αναπτύσσονται, αντί να τα μελετάς μόνο όταν έχουν ήδη εδραιωθεί», είπε ο Gibb.

Αυτό μου δίνει τεράστια ελπίδα. Αν μπορούμε να εντοπίσουμε αυτά τα μοτίβα νωρίς — όσο οι συνήθειες προσοχής των παιδιών ακόμα διαμορφώνονται — ίσως υπάρξουν ευκαιρίες για παρέμβαση. Μελλοντικές θεραπείες ίσως βοηθήσουν τα παιδιά να ενισχύσουν την ικανότητα να προσέχουν τα χαρούμενα πράγματα, ή να τους μάθουν δεξιότητες να μετατοπίζουν την προσοχή μακριά από θλιμμένες εκφράσεις, πριν ριζώσει η κατάθλιψη.

Τι Ακολουθεί;

Η ομάδα συνεχίζει να παρακολουθεί αυτά τα παιδιά στην εφηβεία, για να δει αν αυτά τα μοτίβα προσοχής προβλέπουν ποιος θα αναπτύξει κλινική κατάθλιψη αργότερα. Εκεί είναι η πραγματική δοκιμασία: η παρακολούθηση θλιμμένων προσώπων προκαλεί κατάθλιψη, ή απλά είναι σύμπτωμα;

Είμαι πραγματικά περίεργος να μάθω.

Αυτό που σκέφτομαι συνεχώς είναι πώς αλλάζει τη συζήτηση γύρω από την πρόληψη ψυχικής υγείας. Δεν μιλάμε πια μόνο για ψυχοθεραπεία ή φάρμακα — σύντομα ίσως έχουμε εργαλεία που μας βοηθούν να καταλάβουμε ακριβώς πώς ο εγκέφαλος ενός παιδιού επεξεργάζεται τον συναισθηματικό κόσμο γύρω του.

Μερικές φορές οι πιο μικρές παρατηρήσεις — όπως ποιο πρόσωπο τραβάει το μάτι ενός παιδιού — μπορούν να αποκαλύψουν τις πιο μεγάλες αλήθειες για το τι συμβαίνει μέσα στο κεφάλι του.

Πηγή: ScienceDaily - Scientists found an early depression clue hidden in children's eyes