Όταν φτάνεις τα 90 και ο εγκέφαλός σου είναι ακόμα κοφτερός — τι σημαίνει αυτό;

Κάτι που ίσως σε εκπλήξει: το να φτάνεις τα 90 με καθαρό μυαλό δεν σημαίνει ότι γλίτωσες από την άνοια.

Ναι, ξέρω — ακούγεται βαρύ. Αλλά άσε με να σου δείξω τι ανακάλυψαν πρόσφατα ερευνητές. Είναι πραγματικά εντυπωσιακό.

Η Έρευνα που Άλλαξε τα Δεδομένα

Από το 2018, επιστήμονες από το UC Davis Health και την Kaiser Permanente τρέχουν τη μελέτη LifeAfter90. Παρακολούθησαν πάνω από 800 ανθρώπους που ήταν ήδη 90 ετών και χωρίς άνοια όταν ξεκίνησαν.

Το ερώτημα; Τι συμβαίνει σε αυτούς τους ανθρώπους μετά;

Και η απάντηση; Το να έφτασες τα 90 δεν σημαίνει ότι είσαι ασφαλής.

Το πιο εντυπωσιακό εύρημα: Οι γυναίκες στα 90 τους αντιμετωπίζουν περίπου διπλάσιο κίνδυνο άνοιας σε σχέση με τους άνδρες ίδιας ηλικίας. Γνωρίζαμε ότι οι γυναίκες έχουν υψηλότερο κίνδυνο γενικά, αλλά το να συνεχίζεται αυτό μέχρι τα 90 είναι εντελώς νέο στοιχείο.

Φυλή και Εθνικότητα — Υπάρχει Ακόμα Χάσμα

Η έρευνα έδειξε επίσης διαφορές ανάλογα με τη φυλή. Οι μαύροι συμμετέχοντες είχαν περίπου 75% υψηλότερο κίνδυνο σε σχέση με τους Ασιάτες. Γενικά, μαύροι και ισπανόφωνοι είχαν σημαντικά υψηλότερα ποσοστά από λευκούς και Ασιάτες.

Δεν είναι καινούργια πληροφορία — ξέραμε ότι αυτές οι ανισότητες υπάρχουν. Αλλά το να επιμένουν μέχρι τα 90; Αυτό μας υπενθυμίζει πόσο πολλά έχουμε ακόμα να κάνουμε.

Το Γονίδιο που Δεν Παίζει Μόνο του

Έχεις ακούσει για το APOE; Είναι το γονίδιο που συνδέεται με τον κίνδυνο Αλτσχάιμερ.

• APOE2 — φαίνεται να προστατεύει. Όσοι το είχαν είχαν 60% χαμηλότερο κίνδυνο άνοιας. Εντυπωσιακό, ακόμα και σε τόσο μεγάλη ηλικία.
• APOE4 — το "επικίνδυνο" γονίδιο. Θα περίμενες να αυξάνει πάντα τον κίνδυνο, σωστά;

Όχι ακριβώς.

Σε όλον τον πληθυσμό της μελέτης, το APOE4 δεν έδειξε σημαντική αύξηση. Αλλά όταν κοίταξαν πιο βαθιά; Διπλασίαζε τον κίνδυνο άνοιας στους μαύρους συμμετέχοντες και είχε διαφορετικές επιδράσεις ανάλογα με το φύλο.

Τι μας λέει αυτό; Ότι τα γονίδια δεν λειτουργούν μόνα τους. Αλληλεπιδρούν με το φύλο, τη φυλή και πιθανώς δεκάδες άλλους παράγοντες που ακόμα αγνοούμε.

Το Ερώτημα-Κλειδί

Κάτι που με συναρπάζει: κάποιοι συμμετέχοντες είχαν προφανείς παράγοντες κινδύνου στα 60 και τα 70 τους — υπέρταση, υψηλή χοληστερόλη — αλλά έφτασαν τα 90 με τον νου τους ακέραιο. Κάποιοι μάλιστα είχαν και το APOE4.

Πώς;

Αυτό είναι το παζλ που προσπαθούν να λύσουν οι ερευνητές. Αν καταλάβουμε τι προστάτευσε αυτούς τους ανθρώπους, ίσως βρούμε τρόπους να βοηθήσουμε όλους τους υπόλοιπους.

Τι Σημαίνει για Εμάς

Η Dr. Rachel Whitmer, επικεφαλής της μελέτης, είπε κάτι σημαντικό: οι γιατροί δεν μπορούν να υποθέσουν ότι κάποιος από ομάδα υψηλού κινδύνου που έφτασε τα 90 χωρίς άνοια είναι αυτόματα ασφαλής. Πρέπει να μιλάμε για την υγεία του εγκεφάλου σε κάθε ηλικία.

Είναι ταυτόχρονα ανακουφιστικό και λίγο αποθαρρυντικό. Ανακουφιστικό γιατί δείχνει ότι το σώμα και ο νους έχουν απίστευτη ανθεκτικότητα που δεν καταλαβαίνουμε πλήρως. Αποθαρρυντικό γιατί μας υπενθυμίζει ότι η γήρανση είναι περίπλοκη — δεν υπάρχει τερματισμός όπου χαλαρώνεις.

Η γνώμη μου; Μελέτες σαν αυτή μου δίνουν ελπίδα. Κάθε κομμάτι του παζλ μας φέρνει πιο κοντά στην κατανόηση του πώς να προστατεύσουμε τον εγκέφαλό μας.

Και εν τω μεταξύ, τα βασικά που ξέρουμε εδώ και χρόνια — να μένουμε δραστήριοι, να τρώμε σωστά, να διατηρούμε κοινωνικές επαφές, να ελέγχουμε την πίεση — πιθανώς έχουν μεγαλύτερη σημασία απ' ό,τι νομίζαμε.

Γιατί όπως φαίνεται, τα 90 είναι απλά η αρχή της συζήτησης.

Πηγή: ScienceDaily