De mythe die je al jaren achtervolgt
Die zware teleurstelling ken je vast. Je hebt weken of maanden keihard gewerkt, twintig kilo kwijtgeraakt en je voelde je beter dan ooit. Toen kwam het leven ertussen en kwam het gewicht langzaam terug. Ineens vraag je je af of je je lichaam écht schade hebt gedaan. Of je stofwisseling nu voorgoed trager is.
Nieuw onderzoek zegt: nee.
Wat mensen al decennia geloven
Vroeger was het idee wijdverbreid dat jojo-effecten schadelijk zijn. Elke keer dat je afviel en weer aankwam, zou je vooral spiermassa verliezen en vooral vet terugkrijgen. Je verbranding zou voorgoed lager liggen. Veel mensen raakten daardoor bang om überhaupt nog te proberen af te vallen. Ze dachten dat herhaalde pogingen gevaarlijker waren dan gewoon blijven zitten met het extra gewicht.
Wat twee onderzoekers deden
Faidon Magkos en Norbert Stefan besloten om alle beschikbare studies door te spitten. Niet één onderzoek, maar tientallen. Mensstudies, dierproeven, strenge experimenten en langetermijnmetingen. Ze wilden weten of die angst echt op feiten gebaseerd was.
En dat bleek niet zo te zijn.
De verrassende conclusie
Als je rekening houdt met andere factoren zoals bestaande aandoeningen, ouder worden en hoe lang iemand al overgewicht heeft gehad, verdwijnen de gevreesde effecten van jojo-diëten. Het verhaal dat je lichaam kapot zou raken door herhaaldelijk afvallen en aankomen blijkt geen basis te hebben.
De onderzoekers vonden geen overtuigend bewijs dat:
- Jojo-diëten je spiermassa op een bijzondere manier aantasten
- Je stofwisseling voorgood verlaagt
- Je telkens méér aankomt dan je kwijt bent geraakt
- Het risico op diabetes of hartproblemen echt vergroot
Het verschil dat alles explains
Het is natuurlijk zo dat wanneer het gewicht terugkomt, de gezondheidswinsten verdwijnen. Betere bloedsuiker, minder hoge bloeddruk en een lager cholesterol gaan weer terug naar het oude niveau. Maar dat betekent niet dat je erger af bent dan voorheen.
Het gaat om een eenvoudige vergelijking. Net zoals je een huis zes maanden onderhoudt en daarna stopje. Als het weer terugvalt naar een ongeverfde en rustige toestand, ben je niet slechter off dan voordat je begon. Je hebt alleen geen extra stappen meer genomen.
Waarom dit nu belangrijk is
Dit onderzoek komt precies op het juiste moment. Nieuwe medicijnen zoals GLP-1-agonisten maken het makkelijker om af te vallen. Veel mensen verliezen daardoor flink gewicht. Maar als ze de medicijnen stoppen, komt het gewicht vaak terug. De oude verhalen zouden zeggen dat man en vrouw nu een jojo-effect hebben en daardoor meer dan voordat ze begon. 而今 is het antwoord van de wetenschap: nee. Je hebt nog steeds de voordelen gehad van de afname en je lichaam is niet voorgoed beschadigd.
De echte boodschap
Deze studie is een hoopvolle conclusie: het is niet schadelijk om te proberen af te vallen. Het is wel schadelijk om helemaal te stoppen.
Als een poging mislukte, heb je je lichaam niet beschadigd. Je stofwisseling is niet kapot. Je heb alleen een resultaat gehad dat niet permanent aanhield. Probeer nog eens.