Το μυαλό σου σε κοροϊδεύει (και οι ψυχεδελικές ουσίες το ξέρουν)

Η «πραγματικότητα» που ζεις δεν είναι αληθινή

Κάτι παράξενο συμβαίνει κάθε στιγμή: αυτό που βλέπεις, ακούς και νιώθεις δεν είναι ο κόσμος όπως είναι. Είναι μια εκδοχή του, περασμένη από πολλά φίλτρα. Το μυαλό σου την κόβει, την αλλάζει και την κάνει πιο εύκολη στην κατανόηση.

Δεν είναι θεωρίες. Είναι ό,τι δείχνουν οι μελέτες πάνω στον εγκέφαλο.

Ο θάλαμος: ο θυρωρός του εγκεφάλου

Μέσα στο κεφάλι σου υπάρχει μια μικρή δομή σε σχήμα αυγού. Τη λένε θάλαμο. Μέχρι πρόσφατα οι επιστήμονες την περνούσαν για απλό σταθμό μετάδοσης. Τώρα φαίνεται ότι παίζει πολύ πιο κεντρικό ρόλο.

Ο θάλαμος δέχεται όλη την πληροφορία από τις αισθήσεις και αποφασίζει τι θα περάσει παρακάτω. Δεν αφήνει τα πάντα να φτάσουν στη συνείδηση. Φιλτράρει, συμπιέζει και φτιάχνει μια ενιαία ροή από χιλιάδες ξεχωριστά σήματα.

Γιατί το μυαλό σου «κλέβει»

Αν έπρεπε να επεξεργάζεσαι κάθε λεπτομέρεια που φτάνει στις αισθήσεις σου, θα κατέρρεες. Κάθε ήχος, κάθε σημείο του οπτικού πεδίου, κάθε ερέθισμα στο δέρμα σου θα ήταν υπερβολικό.

Γι’ αυτό το μυαλό σου δεν δείχνει ό,τι υπάρχει. Χρησιμοποιεί μνήμες και προσδοκίες για να προβλέψει τι θα δεις ή θα ακούσεις. Συμπληρώνει κενά και σου δίνει μια εκδοχή που φαίνεται σταθερή. Δεν είναι ακριβής, είναι χρήσιμη. Και τις περισσότερες φορές δουλεύει.

Τι αλλάζουν οι ψυχεδελικές ουσίες

Τα τελευταία χρόνια οι ερευνητές άρχισαν ξανά να μελετούν αυτές τις ουσίες. Οι εγκεφαλικές απεικονίσεις δείχνουν κάτι ενδιαφέρον: ο θάλαμος χαλαρώνει τον έλεγχό του. Πληροφορίες που κανονικά μένουν έξω φτάνουν τώρα στην επιφάνεια.

Η συνηθισμένη τάξη διαταράσσεται. Ήχοι γίνονται χρώματα, το εγώ χάνει τα όριά του, ο χρόνος αλλάζει ρυθμό. Δεν είναι απλώς εντυπώσεις. Είναι αποτέλεσμα μιας προσωρινής μείωσης των φίλτρων.

Γιατί έχει σημασία

Αν καταλάβουμε πώς δουλεύει αυτό το σύστημα φιλτραρίσματος, ίσως φτάσουμε πιο κοντά στην κατανόηση της συνείδησης. Παράλληλα, γίνονται μελέτες για τη χρήση ψυχεδελικών ουσιών σε περιπτώσεις κατάθλιψης και μετατραυματικού στρες. Φαίνεται ότι η χαλάρωση των συνηθισμένων μοτίβων μπορεί να βοηθήσει.

Το συμπέρασμα

Το μυαλό σου δεν σου δείχνει τον κόσμο. Σου δείχνει ό,τι χρειάζεται για να λειτουργήσεις. Οι ψυχεδελικές ουσίες ανοίγουν για λίγο την κουρτίνα. Και πίσω της, τα πράγματα φαίνονται πολύ πιο περίπλοκα απ’ ό,τι νομίζουμε.