Η Ξηρά Εξαφανίζεται Κι Αυτή;

Ας μιλήσουμε για κάτι που δεν ακούμε συχνά.

Όλοι ξέρουμε για την άνοδο της στάθμης της θάλασσας. Τρομακτικό, ναι. Αλλά εδώ έρχεται η πραγματικά ανησυχητική είδηση: σε πολλές παράκτιες περιοχές, δεν ανεβαίνει μόνο η θάλασσα. Βουλιάζει κι ο ίδιος ο βυθός.

Τι Συμβαίνει με Αριθμούς

Επιστήμονες από το Τεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου και το Πανεπιστήμιο Tulane δημοσίευσαν πρόσφατα στοιχεία που με ανησύχησαν σοβαρά. Σε πυκνοκατοικημένες παράκτιες περιοχές, η σχετική άνοδος της θάλασσας φτάνει τα 6 χιλιοστά τον χρόνο.

Ναι, μόλις 6 χιλιοστά. Σαν το πάχος ενός νυχιού.

Μόνο που αυτός ο ρυθμός είναι σχεδόν τριπλάσιος από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Σχεδόν διπλάσιος από αυτόν που θα περιμέναμε μόνο από την κλιματική αλλαγή. Η διαφορά; Το έδαφος κάτω από τα πόδια εκατομμυρίων ανθρώπων βυθίζεται σιγά-σιγά.

Γιατί Γίνεται Αυτό;

Οι αιτίες ποικίλλουν ανά περιοχή, και συχνά μάλιστα συνυπάρχουν πολλές μαζί.

Η υπεράντληση υπόγειων υδάτων παίζει τεράστιο ρόλο. Όταν αδειάζεις έναν υδροφορέα, το χώμα από πάνω καταρρέει και συμπιέζεται. Σκέψου το σαν να πιέζεις ένα σφουγγάρι και να το βλέπεις να λεπταίνει.

Η εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργεί με την ίδια λογική.

Τα ποτάμια δέλτα είναι επίσης πρόβλημα. Μεγάλες πόλεις χτίστηκαν πάνω σε στρώματα άμμου, λάσπης και αργίλου που συσσωρεύτηκαν χιλιάδες χρόνια. Αυτά τα υλικά συμπιέζονται ακόμα.

Το βάρος των ίδιων των πόλεων δεν είναι αμελητέο. Κτίρια, δρόμοι, υποδομές — όλα αυτά πιέζουν τη γη από κάτω.

Φυσικές διαδικασίες όπως τεκτονικές κινήσεις και η προσαρμογή του φλοιού μετά το λιώσιμο αρχαίων παγετώνων συμβάλλουν κι αυτές.

Το ενδιαφέρον εδώ είναι ότι κάποιες αιτίες είναι φυσικές, ενώ άλλες είναι καθαρά ανθρώπινες. Οπότε για ένα μέρος τουλάχιστον του προβλήματος, υπάρχει περιθώριο δράσης.

Ποιες Χώρες Πληρώνουν το Τίμημα

Η έρευνα εντόπισε σοβαρά προβλήματα σε Ταϊλάνδη, Μπανγκλαντές, Νιγηρία, Αίγυπτο, Κίνα και Ινδονησία, όπου η σχετική άνοδος της θάλασσας κυμαίνεται μεταξύ 7 και 10 χιλιοστών ετησίως.

Οι ΗΠΑ, η Ολλανδία και η Ιταλία αντιμετωπίζουν επίσης αυξημένα ποσοστά, γύρω στα 4-5 χιλιοστά.

Πόλεις που Βουλιάζουν

Και τώρα, οι πραγματικά ανησυχητικές λεπτομέρειες:

Τζακάρτα, Ινδονησία: Βυθίζεται κατά μέσο όρο 13,7 χιλιοστά τον χρόνο. Σε κάποιες γειτονιές όμως; 42 χιλιοστά ετησίως. Δηλαδή πάνω από 4 εκατοστά κάθε χρόνο στα χειρότερα σημεία. Δεν είναι τυχαίο που η Ινδονησία ανακοίνωσε σχέδια μεταφοράς της πρωτεύουσας.

Τιαντζίν, Κίνα: 13,5 χιλιοστά

Μπανγκόκ, Ταϊλάνδη: 8,5 χιλιοστά — χτίστηκε πάνω σε μαλακό, ελώδες έδαφος

Λάγος, Νιγηρία: 6,7 χιλιοστά

Αλεξάνδρεια, Αίγυπτος: 4 χιλιοστά

Κάτι που με εξέπληξε; Μέσα στην ίδια πόλη, διαφορετικές γειτονιές μπορεί να κινούνται σε αντίθετες κατευθύνσεις. Στην Τζακάρτα υπάρχουν σημεία που βυθίζονται 42 χιλιοστά, ενώ άλλα ανεβαίνουν. Μια γεωλογική μάχη χωρίς τέλος.

Υπάρχει Ελπίδα

Δεν θέλω να σε αφήσω με πικρή γεύση, γιατί υπάρχουν καλά παραδείγματα.

Η Τόκιο είναι χαρακτηριστική περίπτωση. Παλιότερα βυθιζόταν πάνω από 10 εκατοστά τον χρόνο, και κάποιες περιοχές έφταναν ακόμα και τα 24 εκατοστά ετησίως.

Αλλά η κυβέρνηση αντέδρασε. Ανέπτυξε εναλλακτικές πηγές ύδρευσης, περιόρισε την άντληση υπόγειων υδάτων, και οι ρυθμοί καθίζησης έπεσαν δραματικά.

Το Χιούστον αντιμετώπισε παρόμοιο πρόβλημα. Το 1975 δημιούργησαν μια ειδική περιοχή διαχείρισης ύδατος, ενθάρρυναν την εξοικονόμηση και βρήκαν εναλλακτικές πηγές. Λειτούργησε.

Το συμπέρασμα; Δεν μπορούμε να ελέγξουμε τις τεκτονικές κινήσεις ή τη μετα-παγετωνική ανύψωση (Σουηδία και Φινλανδία, είστε τυχερά — ανεβαίνετε λόγω αρχαίων παγετώνων). Αλλά μπορούμε να ελέγξουμε πώς αντλούμε τα υπόγεια νερά.

Τι Σημαίνει Αυτό για Εμάς

Πάνω από μισό δισεκατομμύριο άνθρωποι — 500 εκατομμύρια — ζουν σε αυτές τις ευάλωτες ζώνες. Μεγαλουπόλεις, οικονομικά κέντρα, ανεκτίμητη πολιτιστική κληρονομιά.

Η θετική πλευρά; Η έρευνα αυτή μπορεί να βοηθήσει τις τοπικές κυβερνήσεις να πάρουν καλύτερες αποφάσεις για τη χρήση γης και τη διαχείριση των υδάτων.

Την επόμενη φορά που θα ακούσεις για άνοδο της στάθμης της θάλασσας, να θυμάσαι: δεν φταίει πάντα μόνο το νερό. Κάποιες φορές, το ίδιο το έδαφος συνωμοτεί.

Αλλά σε αντίθεση με τον ωκεανό, το έδαφος μπορεί να είναι δικό μας να το σώσουμε. Και αυτό αξίζει την προσοχή μας.