Το έντερό σου ίσως ξέρει κάτι για τον εγκέφαλό σου
Πάρε μια βαθιά ανάσα πριν συνεχίσεις.
Οι βακτηριακοί πληθυσμοί στο έντερό σου μπορεί να έχουν πληροφορίες για τον εγκέφαλό σου που εσύ αγνοείς.
Ναι, ξέρω πώς ακούγεται — σαν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Αλλά οι ερευνητές του UCLA δημοσίευσαν κάτι που μετά βίας χωράει στο μυαλό. Συνδέσεις ανάμεσα σε αυτό που συμβαίνει στο πεπτικό σου σύστημα και στο πώς γερνάει ο εγκέφαλός σου.
Τι βρήκαν λοιπόν;
Για χρόνια, οι επιστήμονες χρησιμοποιούν σαρώσεις εγκεφάλου για να υπολογίσουν την "εγκεφαλική ηλικία" — δηλαδή πόσο γερασμένος φαίνεται ο εγκέφαλός σου με βάση την επικοινωνία ανάμεσα στις διάφορες περιοχές του. Όταν κάποιος έχει εγκέφαλο που δείχνει μεγαλύτερος από την πραγματική του ηλικία, συνήθως εμφανίζει προβλήματα μνήμης και αλλαγές στη διάθεση.
Το ερώτημα όμως παρέμενε: έχει σημασία αυτό για έναν υγιή, νέο άνθρωπο; Ή αφορά μόνο όσους ήδη αντιμετωπίζουν δυσκολίες;
Η ομάδα του UCLA αποφάσισε να το εξετάσει.
Ανέλυσαν σαρώσεις εγκεφάλου από σχεδόν 1.500 ενήλικες σε τρεις διαφορετικές μελέτες. Με μια έξυπνη τεχνική που μετράει τα μοτίβα επικοινωνίας του εγκεφάλου, κατασκεύασαν ένα μοντέλο που υπολόγιζε την "εγκεφαλική ηλικία" κάθε ανθρώπου. Στη συνέχεια τη σύγκριναν με την πραγματική ηλικία. Η διαφορά ονομάστηκε "Δείκτης Εγκεφαλικής Γήρανσης".
Το εύρημα; Ακόμα και σε νέους, υγιείς ενήλικες, ο "μεγαλύτερος σε ηλικία εγκέφαλος" είχε σημασία. Αυτοί οι άνθρωποι είχαν χειρότερη απόδοση σε τεστ μνήμης εργασίας και εκτελεστικών λειτουργιών — αυτών των ικανοτήτων που σε βοηθούν να συγκεντρώνεσαι, να σχεδιάζεις και να κρατάς πληροφορίες στο μυαλό σου. Επιπλέον, ανέφεραν περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης.
Αλλά γίνεται ακόμα πιο περίεργα
Για μία από τις ομάδες της μελέτης, οι ερευνητές ανέλυσαν και δείγματα κοπράνων. Ναι, διάβασες σωστά.
Και εκεί βρήκαν εντυπωσιακά πράγματα.
Άτομα με υψηλότερους δείκτες εγκεφαλικής γήρανσης είχαν συγκεκριμένα προφίλ εντερικών βακτηρίων και ορισμένες μεταβολικές ουσίες στον οργανισμό τους. Εντόπισαν συνδέσεις με λιπαρά μόρια, ενώσεις σχετικές με τη χοληστερόλη και χαμηλότερα επίπεδα μιας ορμόνης που ονομάζεται εστετρόλη. Οι βιολογικές οδοί που εμπλέκονταν αφορούσαν το ανοσοποιητικό, την υγεία των αγγείων και την παραγωγή ενέργειας στα εγκεφαλικά κύτταρα.
Είναι σαν να ανακαλύπτεις ότι το έντερό σου στέλνει κρυφά μηνύματα στον εγκέφαλο — και αυτά τα μηνύματα ίσως επηρεάζουν το πόσο γρήγορα θα δεις πτώση στις νοητικές σου ικανότητες.
Γιατί πρέπει να σε απασχολεί;
Το πιο εντυπωσιακό σημείο της έρευνας ήταν αυτό που είπε η Δρ. Arpana Church, επικεφαλής της μελέτης:
"Η εγκεφαλική γήρανση δεν ξεκινά ξαφνικά όταν μεγαλώνουμε — οι βιολογικές ενδείξεις μπορεί να είναι ανιχνεύσιμες δεκαετίες νωρίτερα."
Άφησέ το αυτό να καθιζήσει.
Οι αλλαγές που τελικά οδηγούν σε νοητική παρακμή μπορεί να έχουν ήδη ξεκινήσει στα είκοσι ή τριάντα σου — πολύ πριν καταλάβεις ότι υπάρχει πρόβλημα. Τα βακτήρια του εντέρου σου ίσως σου στέλνουν προειδοποιήσεις για το μέλλον του εγκεφάλου σου, ενώ εσύ απλά ζεις τη ζωή σου.
Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει να πανικοβληθούμε όλοι και να αρχίσουμε να αναλύουμε εμμονικά το πεπτικό μας σύστημα. Αλλά ανοίγει ενδιαφέρουσες δυνατότητες. Αν οι ερευνητές μπορέσουν να εντοπίσουν νωρίτερα ανθρώπους με υψηλότερο κίνδυνο, ίσως αναπτυχθούν παρεμβάσεις που θα βοηθήσουν. Και το ότι το έντερο φαίνεται να παίζει ρόλο, σημαίνει ότι κάποτε η υποστήριξη της εγκεφαλικής υγείας μπορεί να είναι τόσο απλή όσο η φροντίδα του μικροβιώματός σου.
Το συμπέρασμα
Είμαι άνθρωπος που βλέπει την επιστήμη με επιφύλαξη — έχουμε απογοητευτεί και στο παρελθόν από έρευνες που έμοιαζαν επαναστατικές και μετά δεν επαληθεύτηκαν. Αλλά αυτή η έρευνα μοιάζει διαφορετική. Δεν ισχυρίζεται ότι βρήκε θεραπεία ή λύση. Αντίθετα, δείχνει νέους δρόμους να εξερευνήσουμε, νέες ερωτήσεις να κάνουμε.
Τα βακτήρια του εντέρου σου δεν είναι απλά χρήσιμοι πεπτικοί βοηθοί. Μπορεί να είναι μικροσκοπικοί βιολογικοί αγγελιαφόροι που επηρεάζουν την πορεία του εγκεφάλου σου.
Φρόντισε το έντερό σου. Ο μελλοντικός σου εγκέφαλος μπορεί να σου πει "ευχαριστώ".
Πηγή: ScienceDaily