Als je zenuwen letterlijk op zijn

We kennen allemaal dat rare tintelende gevoel als je been slaapt. Maar stel je voor dat dit niet weggaat. Dat het nooit stopt. Voor miljoenen mensen is dat dagelijkse realiteit.

Jarenlang zochten artsen vooral naar manieren om pijn te onderdrukken. Alsof je een brandalarm stil probeert te maken, terwijl het huis eigenlijk in brand staat.

Zenuwen hebben energie nodig

Zenuwen zijn net als alle andere cellen: ze draaien op energie. Die komt van mitochondriën, de kleine energiecentrales in elke cel.

Bij zenuwschade — door diabetes, chemotherapie of ouderdom — raken die mitochondriën beschadigd. De zenuw raakt uitgeput en begint fouten te maken. Pijnsignalen vliegen alle kanten op zonder duidelijke reden.

Een verrassende ontdekking

Onderzoekers van Duke University gingen op zoek naar een andere aanpak. In plaats van de pijn te blokkeren, vroegen ze zich af: kunnen we de zenuw weer energie geven?

Ze vonden een onverwachte bondgenoot. Om elke zenuwcel zitten satellietgliacellen. Die bleken meer te kunnen dan alleen ondersteunen. Ze geven hun mitochondriën door aan uitgeputte zenuwen.

Dit gebeurt via piepkleine buisjes tussen cellen. Alsof ze een energiekabeltje leggen. De zenuw krijgt zo nieuwe batterijen.

Minder pijn bij muizen en menselijk weefsel

In proeven met muizen en menselijk weefsel zagen de onderzoekers duidelijke resultaten. Toen ze dit proces stimuleerden, nam het pijnlijke gedrag met bijna de helft af. Het effect hield soms bijna twee dagen aan.

Ze probeerden ook gezonde mitochondriën rechtstreeks in te spuiten. Dat werkte alleen als de mitochondriën echt gezond waren. Van mensen met diabetes hielp het niet. Kwaliteit telt.

Een fundamenteel andere aanpak

De meeste pijnstillers werken op de hersenen: ze maken de pijn minder hoorbaar. Deze methode pakt iets anders aan. Ze probeert de zenuw zelf weer normaal te laten werken.

Een eiwit genaamd MYO10 blijkt belangrijk voor die kleine buisjes. Als wetenschappers dat beter begrijpen, kunnen ze misschien behandelingen ontwikkelen die dit proces aanjagen of versterken.

Nog geen pil voor de patiënt

Dit onderzoek staat nog in de kinderschoenen. Het ging om laboratoriumwerk en muizen, niet om mensen. Er is nog veel onbekend over hoe dit werkt in een echt menselijk lichaam.

Of dit ooit een simpele injectie of pil wordt, is nog onduidelijk. Voorlopig blijft het veelbelovend, maar experimenteel.

Wat dit kan betekenen

Voor mensen met diabetische neuropathie of chemotherapie-bijwerkingen zou dit een echte doorbraak kunnen zijn. Geen symptoombestrijding meer, maar herstel van de oorzaak.

En mitochondriën delen speelt mogelijk ook een rol bij andere aandoeningen, zoals obesitas, kanker en herstel na een beroerte. Dit veld kan dus breder impact hebben dan alleen zenuwpijn.

De kern van het verhaal

Soms zit de oplossing niet in harder roepen tegen het alarmsysteem. Soms moet je gewoon zorgen dat de batterij weer vol zit.