Uyquga hayotimizning uchdan bir qismini sarflaymiz. Lekin ko‘pchilik odamlar yotoqni arzonroq deb o‘ylab, sifatsizini tanlaydi. Aslida esa yaxshi yotoq salomatlik, ish qobiliyati va kayfiyatga katta ta’sir qiladi. Olimpiya sportchilari ham eski karavotlarini yangisiga almashtirib, natija ko‘ryapti. Bu dam olish kunlari esa arzonroq narxda yaxshi variantlarni topishga qulay vaqt bo‘lishi mumkin.
Odamlar o‘ng qo‘lini ishlatishni nima uchun shunchalik yaxshi ko‘radi, olimlar o‘nlab yillar bosh qotirib kelishgan. Bu odat boshqa maymunlarga umuman xos emas. Yangi tadqiqot shuni ko‘rsatadiki, bunga ikki katta o‘zgarish sabab bo‘lgan — odamlar tik yurishni o‘rgangan va miyasi kattalashgan.
O‘zbekistonda yo‘q bo‘lib ketgan bir gulli o‘simlik 60 yildan keyin yana topildi. Buni kamerasi bilan tabiatni kuzatib yuradigan oddiy bir odam internetga joylashtirgani uchun bilib oldik. Bu holat shuni ko‘rsatadiki, hozir oddiy odamlar ham telefoni orqali tabiatni o‘rganishda katta rol o‘ynamoqda.
Elektromotorlar elektromobillarda ko'p energiyani isrof qiladi. Bu holat magnit maydon tufayli sodir bo'ladi. Ilgari buni o'rganish qiyin edi. Endi tadqiqotchilar sun'iy intellektdan foydalanib, ichkarida nima sodir bo'layotganini ko'rib chiqdilar. Bu kashfiyot elektromobillarni yanada tejamkor qilishi mumkin.
Tadqiqotchilar platina kabi qimmat materiallarsiz ham toza vodorod yoqilg‘isini olishning yangi usulini topishdi. Bu kashfiyot qayta tiklanadigan energiyani oddiy odamlar uchun ham arzonlashtirishga yordam berishi mumkin.
Kembrij olimlari imkonsiz deb hisoblangan ishni amalga oshirdi. Ular elektr o‘tkazmaydigan materiallarni ham ishlatishga muvaffaq bo‘lishdi. Buning uchun molekulalardan maxsus "antenna"lar yasab, yangi turdagi LED yaratishdi. Bu texnologiya tibbiy tasvirlash va aloqa sohalarida katta foyda keltirishi mumkin. Hozirda ham kutganlaridan yaxshiroq ishlayapti.
Kofe ichish qon bosimiga zarar beradimi, deb yillar davomida ko‘pchilik o‘ylardi. Lekin yangi tadqiqotlar boshqacha natija ko‘rsatdi: aksariyat odamlar uchun kofe zarar keltirmaydi. Lekin agar sizda yurak bilan bog‘liq muammo bo‘lsa, unda vaziyat boshqacha bo‘lishi mumkin.
Markaziy Osiyodagi tog‘lar millionlab yillar avval yo‘qolgan ulkan okean ta’sirida shakllangan bo‘lishi mumkin. Olimlar o‘nlab yillik geologik ma’lumotlarni tahlil qilish orqali shu sirni ochishdi va bu Yerning o‘tmishi haqidagi tasavvurimizni o‘zgartirmoqda.
Quyosh nuri bilan kvant tasvir yaratish mumkin ekan. Oddiy quyosh nuri yordamida tadqiqotchilar kvant tasvir olish tizimini ishlab chiqarishgan. Bu tizim Yerning istalgan joyida ishlay oladi. An’anaviy texnologiyalar ishlamaydigan joylarda ham.
Olimlar miyaning chiqindi tozalash tizimini ishga tushirishning yangi usulini topishdi. Ular maxsus mayda zarralardan foydalanib, miyaning o‘ziga xos “tozalovchi” tizimini tezlashtirishmoqda. Bu usul sichqonlarda Altsgeymer kasalligining belgilari kamaytirayotgani aniqlandi. Tadqiqotchilar kasallikning asosiy sababi bo‘lgan zaharli oqsil to‘planishiga qarshi ishlaydigan to‘siqni tiklashga harakat qilmoqdalar.
Ilmiy tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, ro‘za tutishning eng kuchli ta’siri uchunchi kundan boshlanadi. Minglab oqsillarni o‘rganish natijasida ma’lum bo‘ldiki, uzoq vaqt ro‘za tutish faqat yog‘ni yoqish bilan cheklanmaydi. Asosiy o‘zgarishlar odatdagidan ancha keyin sodir bo‘ladi.
Qovun faqat yozgi issiqda sovutadigan meva emas. Olimlar bu meva tanamizga katta foyda keltirishini aniqlashmoqda. Ovqatlanish sifatini yaxshilashdan tortib, qon tomirlarini sog‘lom saqlashgacha — qizil go‘shtida faqat suv va shakar emas, boshqa foydali narsalar ham bor.
Dunyo bo‘ylab daryolarda kislorod keskin kamayib bormoqda. Bu holat hamma joyda bir xil emas. Eng ko‘p zarar ko‘rayotgan joylar — tropik mintaqadagi daryolar. Bunga asosiy sabab — iqlim o‘zgarishi. Bu holat suv ekotizimlariga va odamlarga jiddiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Saraton o‘simtasini o‘stiradigan oqsil, shu bilan birga, kimyoterapiya tufayli hosil bo‘lgan DNK shikastlanishini ham tuzatib turar ekan. Bu narsa nima uchun ayrim saraton hujayralari davolashlarga qaramay omon qolishini tushuntiradi. Endi shu oqsilni to‘xtatish orqali saratonni yanada samaraliroq davolash imkoniyati paydo bo‘lishi mumkin.
Agar ozgina vazn tashlaganingizdan keyin yana qaytarib olib, o‘zingizni aybdor his qilsangiz, yangilik bor: “yo-yo parhezi metabolizmni buzadi” degan gap aslida yolg‘on ekan. Yaqinda katta ilmiy tahlil shu afsonani butunlay rad etdi va bu millionlab odamlarning vazn yo‘qotish haqidagi fikrini o‘zgartirishi mumkin.
Sport qilib mushak o‘sadi, buni hammamiz bilamiz. Lekin yaqinda olimlar yana bir narsa topishdi. Sportdan keyin ham miya ishini davom ettiradi va shu vaqtda kuchayish jarayoni sodir bo‘ladi.
Dublin tadqiqotchilari Rimda qadimiy qo‘lyozma topishdi. Bu hujjat Angliya adabiyotining boshlanishiga yangicha qarashga imkon beradi. Unda dunyodagi eng qadimiy ingliz she’rlaridan biri bor. Qo‘lyozmaning yozilish uslubi esa o‘rta asrlardagi o‘quvchilar nima uchun baho berishini ko‘rsatadi.
Ispaniyada olimlar stegozavrning juda yaxshi saqlangan bosh suyagini topishdi. Bu topilma olimlarni bu plastinkali dinozavrlarning qanday rivojlangani va qayerga tarqalgani haqidagi fikrlarini o‘zgartirishga majbur qilmoqda. Bu esa hali faqat boshlanishi.
Agar xotira yo‘qolishi oddiygina miya quvvatini tiklash orqali bartaraf etilsa-chi? Olimlar laboratoriya hayvonlarida shu narsani amalga oshirdi. Bu demensiyani davolashda yangi yo‘l ochib bermoqda. Bu kashfiyot siz uchun nima degani?
Qushlarning ko‘zi juda o‘tkir va kuch talab qiladi. Lekin odamlarning ko‘zi kabi qon tomirlari yo‘q. Bu yuzlab yillar davomida olimlarni hayratda qoldirib kelgan. Endi yangi tadqiqot bu sirni ochib berdi. Va bu hech kim kutmagan narsa bo‘lib chiqdi.