Po latach walki z dywanikami samochodowymi, które ciągle się przesuwają, zbierają brud w najgorszych miejscach i wyglądają po prostu żałośnie, w końcu załapałem, dlaczego jedna firma tak się zżyma na ten element wnętrza auta, który pewnie dawno zignorowałeś.

Naukowcy testują przełomowe rozwiązanie, które może sprawić, że niektóre rodzaje ślepoty staną się odwracalne. Wszystko dzięki temu, że starzejące się komórki oka można dosłownie nauczyć znów pracować tak, jakby były młodsze. To nie jest science fiction — a potencjalne znaczenie tej metody wykracza daleko poza sam wzrok.

NASA chce znów wysłać ludzi na Księżyc – i zostawić ich tam na stałe. Ale życie 384 400 kilometrów od najbliższego sklepu spożywczego to jednak spore wyzwanie. Naukowcy robią się coraz bardziej kreatywni: od zamrożonej wody księżycowej po burgery z pyłu asteroidowego. Tak, dobrze czytasz. Więc następnym razem, gdy będziesz narzekać na ceny w sklepie, pomyśl o tym: NASA naprawdę planuje wysłać ludzi, żeby zamieszkali na Księżycu, i ktoś musi wymyślić, czym ich karmić. Agencja kosmiczna ogłosiła ostatnio plany dotyczące „prawie stałej" obecności astronautów na powierzchni Księżyca w latach trzydziestych. Wyobraź to sobie jak taki księżycowy Airbnb – ale zamiast uroczej chatki w lesie dostajesz zaawansowany technologicznie habitat w kraterze, gdzie słońce dosłownie nigdy nie dociera. (Właściwie, darujmy sobie to porównanie z Airbnb. Opinie byłyby fatalne.)

Dlaczego to trudniejsze, niż się wydaje

Jest coś, o czym nikt ci nie mówi, jeśli chodzi o eksplorację kosmosu: absolutnie wszystko jest kosmicznie drogie i logistycznie absurdalne. Wyniesienie czegokolwiek z Ziemi to nie żarty. Mówimy o 1,2 miliona dolarów za kilogram wysyłki na Księżyc. Wyobraź sobie, że twoja dostawa ze sklepu kosztowałaby tyle. Nigdy więcej nie zamówiłbyś przekąsek. A tu pojawia się kolejna myśl: co, jeśli coś pójdzie nie tak podczas startu? Rakieta, która eksploduje, to nie tylko stracony ładunek. To astronauci patrzący, jak ich miesięczne zapasy jedzenia zamieniają się w spadającą gwiazdę. To poziom stresu, z którym naprawdę nie mogę się utożsamić.

Księżyc ma lód – i to naprawdę dobra wiadomość

Zanim zaczniesz myśleć, że cały pomysł budowy bazy na Księżycu jest skazany na porażkę, mamy naprawdę dobrą wiadomość. Księżyc najwyraźniej ma spore złoża zamrożonej wody, szczególnie w okolicach bieguna południowego, ukryte w kraterach, do których nigdy nie dociera słońce. Woda to tak naprawdę superbohater zasobów kosmicznych. Astronauci mogą ją pić, oczywiście. Ale robi się ciekawie, gdy pomyślisz dalej: rozłóż tę wodę na wodór i tlen, i masz paliwo rakietowe. To tak, jakby Księżyc sobie spokojnie siedział na skarbcu pełnym możliwości.

Problem z tlenem (jest większy, niż myślisz)

No to teraz tlen. Udało nam się już wytworzyć tlen na innej planecie – na Marsie. Sonda NASA o nazwie Perseverance dokonała tej sztuki za pomocą urządzenia zwanego MOXIE. Ale tu pojawia się冷水浇头: między 2021 a 2023 rokiem wyprodukowano zaledwie 122 gramy tlenu. Żebyś miał jak to sobie wyobrazić: to mniej więcej tyle, ile oddycha mały pies przez dziesięć godzin. Jeden pies. Dziesięć godzin. Tymczasem masz wielu astronautów, którzy muszą oddychać non stop, dwadzieścia cztery godziny na dobę. Zanim ktokolwiek zamieszka tam wygodnie, będziemy potrzebować poważnego upgrade'u technologii wytwarzania tlenu.

Kwestia jedzenia z asteroid (tak, naprawdę)

I teraz dochodzimy do mojej ulubionej części tej całej rozmowy: możliwości, że astronauci mogliby jeść asteroidy. Wiem, co myślisz. „Tu mnie straciłaś przy jedzeniu z asteroid." Ale wysłuchaj mnie do końca. Naukowcy z Western University opublikowali badania pokazujące, że węgiel zawarty w pyłu asteroidowym teoretycznie można przekształcić w jedzenie. Użyli procesu zwanego pirolizą (zasadniczo podgrzewanie czegoś bez tlenu), żeby zmienić materiały bogate w węgiel w olej, którym bakterie się z zapałem żywiły. Bakterie nie są oczywiście jedzeniem dla ludzi. Ale fakt, że bakterie coś zjadły, oznacza, że jesteśmy na właściwej drodze. To taki proof of concept dla kosmicznej kuchni. Jeden z badaczy porównał to do zastosowań wojskowych – wyobraź sobie, że karmisz żołnierzy w odległych lokalizacjach, przetwarzając ich własne odpady. Fraza „jesteśmy tym, co jemy" nabiera zupełnie nowego znaczenia, gdy „to, co jemy" obejmuje wczorajsze opakowania po jedzeniu.

Czy mieszkańcy Księżyca mogliby uprawiać prawdziwe jedzenie?

Poza asteroidalnymi przekąskami mówi się też o „rolnictwie agrivoltaicznym" – zasadniczo uprawie roślin pod panelami słonecznymi. Ta technika jest już badana na Ziemi, żeby maksymalnie wykorzystać dostępną powierzchnię, i te same zasady mogłyby działać na Księżycu. Dorzuć eksperymentalne panele słoneczne z amorficznego krzemu, i masz system, który pewnego dnia może produkować prawdziwe sałatki dla księżycowych mieszkańców. Choć podejrzewam, że sałata księżycowa nigdy nie będzie smakować tak dobrze jak świeża z przydomowego ogródka.

Podsumowując

Ten plan budowy bazy na Księżycu jest ambitny. Może nawet szaleńczo ambitny. Ale ludzkość ma w zwyczaju sprawiać, że „niemożliwe" rzeczy się dzieją, gdy się do tego przyłożymy. Czy w ciągu następnej dekady astronauci będą chrupać batoniki białkowe z asteroid? Prawdopodobnie nie aż tak szybko. Ale nauka posuwa się do przodu szybciej, niż większość z nas się orientuje. I szczerze mówiąc? Fakt, że naukowcy poważnie rozważają „jedzenie skał kosmicznych" jako realną strategię żywieniową, mówi mi, że ludzie znajdą sposób. Zawsze byliśmy zadziwiająco dobrzy w wymyślaniu, jak przetrwać w niemożliwych miejscach. Księżyc to po prostu następny logiczny krok.

A teraz wybaczcie, muszę iść docenić fakt, że Ziemia ma oddychalne powietrze i pizzę z dostawą.

Źródło: https://www.popularmechanics.com/space/moon-mars/a71785318/lunar-base-astronaut-living

Naukowcy odkryli, że ukwiały wykorzystują zupełnie inną strategię immunologiczną niż ludzie. Polega ona na białku, które hamuje ich obronę przed wirusami. Ta „hamulca" jest jednak niezbędna do przetrwania. Odkrycie to kompletnie zmienia nasze rozumienie tego, jak zwierzęta ewoluowały, by zwalczać infekcje wirusowe.

Znasz to uczucie, gdy jesteś pewien, że ktoś cię ocenia, choć tak naprawdę pewnie w ogóle mu na tym nie zależy? Okazuje się, że twój mózg jest dosłownie zaprogramowany, żeby patrzeć na świat przez pryzmat tego, co przeżyłeś wcześniej. I co najlepsze – naukowcy właśnie odkryli, że Freud miał rację. Dużo większą, niż się wydawało.

Naukowcy z Virginia Tech pokazali coś, co burzy dotychczasowe przekonania o móżdżku. To może całkowicie zmienić sposób, w jaki badamy i leczymy takie schorzenia jak dystonia, ataksja czy drżenie.

Naukowcy wreszcie rozwiązali jedną z najbardziej zagadkowych sztuczek raka – dokładnie dowiedzieli się, jak czerniak utrzymuje się przy życiu, oszukując naturalną śmierć komórki. Klucz tkwi w maleńkich ochronnych czapeczkach na naszych chromosomach, zwanych telomerami, oraz w podwójnym uderzeniu genetycznym, które daje komórkom czerniaka moc życia znacznie dłuższego, niż powinny.

Ciekawe badanie z Japonii pokazuje, że witamina C może robić znacznie więcej niż tylko wzmacniać odporność — prawdopodobnie pomaga też dbać o nasz mózg na starość. Naukowcy odkryli, że osoby starsze z niższym poziomem witaminy C miały widoczne zmiany w strukturze mózgu. To otwiera fascynujące pytania o to, co tak naprawdę ląduje na naszych talerzach.

Nowe badanie wstrząsa Ameryką. Okazuje się, że niemal połowa pacjentów z niewydolnością nerek, którzy zostali skierowani na przeszczep, nigdy nawet nie rozpoczyna procedury oceny. Naukowcy wskazują na niepokojące różnice — i to zależące od tego, gdzie mieszkasz, czy masz partnera i ile zarabiasz. Oto dlaczego to takie ważne — i co można z tym zrobić.

Przez dekady sądziliśmy, że rozumiemy, jak działają superwulkany takie jak Yellowstone. Okazuje się, że mogliśmy się całkowicie mylić. Nowe badania pokazują, że magma pod Yellowstone nie pochodzi stamtąd, skąd wszyscy zakładali — a odpowiedź kryje się w czymś, co naukowcy nazywają „wiatrem płaszcza" płynącym pod Ameryką Północną.

Naukowcy odkryli, że zmodyfikowana postać witaminy B12 może przemycić leki przeciwnowotworowe prosto do guza, omijając naturalne bariery ochronne mózgu. To jak znalezienie ukrytego przejścia do twierdzy, która przez dziesięciolecia skutecznie blokowała wszelkie próby leczenia. A wstępne wyniki? Szczerze mówiąc, musiałem przeczytać je dwukrotnie.

Hawaii testuje coś, co brzmi niemal zbyt pięknie, żeby było prawdziwe — zamienianie sieci rybackich i plastikowych odpadów wyciąganych z oceanu w prawdziwą nawierzchnię drogową. A co ciekawe: wstępne badania sugerują, że te „plastikowe drogi" mogą być równie dobre (a może nawet lepsze) dla środowiska niż tradycyjny asfalt. Pozwólcie, że wyjaśnię, co dokładnie robią i dlaczego to ma znaczenie.

Naukowcy odkryli zaskakujący mechanizm biologiczny stojący za tym nieznośnym przyrostem kilogramów, który wydaje się nieunikniony z wiekiem. Okazuje się, że nasze ciała nie tylko magazynują więcej tłuszczu — one dosłownie go produkują. Wszystko za sprawą pewnego nowo odkrytego typu komórek macierzystych, które w okresie średniego wieku przechodzą na wyższe obroty.

Naukowcy odkryli dwa odległe światy tak niewiarygodnie lekkie, że nawet ptasia watka może przy nich udawać ołów. Te „super-pufiaste" planety znajdują się ponad tysiąc lat świetlnych od nas i dosłownie burzą wszystko, co myśleliśmy o tym, jak planety się tworzą i zachowują. Słuchaj, jak raz dowiesz się, jak są lekkie, nigdy nie spojrzysz na Jowisza tak samo.

Naukowcy odkryli coś fascynującego: każda żywa komórka w naszym ciele emituje maleńkie błyski światła. Są tak słabe, że nie zobaczymy ich gołym okiem, ale przy odpowiednich narzędziach — jak najbardziej. To zjawisko nazywa się biofotonami i może okazać się kluczem do zrozumienia, jak komórki ze sobą „rozmawiają". A kto wie — może pewnego dnia pomoże lekarzom wykrywać nowotwory w sposób, o jakim dziś jeszcze nam się nie śniło.

Ile razy można patrzeć z politowaniem na gadżety, które obiecują wszystko, a nie radzą sobie porządnie z niczym? No ale jak usłyszałem o robocie odkurzającym, który dzieli stację ładującą z bezprzewodowym odkurzaczem pionowym, postanowiłem się temu przyjrzeć. I wiecie co? To, co znalazłem, naprawdę mnie zaskoczyło.

Rewolucyjne badanie pokazuje, że mózg po prostu nie potrafi rozpoznać fruktozy jako sycącego jedzenia — nawet jeśli dostarczyliśmy dokładnie tyle samo kalorii co w przypadku glukozy. Naukowcy odkryli, że te dwa cukry docierają do mózgu zupełnie innymi drogami — i jeden z nich prawie w ogóle nie przekazuje hormonóm głodu żadnych przydatnych informacji.

Twój mały złoty rybek, którego dziecko wygrało na festynie? To może być prawdziwy ekologiczny sabotażysta. Najnowsze badania pokazują, że gdy złote rybki wydostają się na wolność, potrafią wywołać prawdziwe spustoszenie w jeziorach. Naukowcy biją na alarm.

Okazuje się, że te pozornie niegroźne, błyszczące rybki to prawdziwe ekologiczne bomby zegarowe. Kiedy trafiają do naturalnych zbiorników wodnych, zaburzają całą równowagę ekosystemu. Mącą wodę, niszczą roślinność i wyjadają pokarm, który należy do innych gatunków.

To kolejny dowód na to, że nawet najmniejsze zwierzęta mogą siać prawdziwe spustoszenie, gdy trafią tam, gdzie nie powinny.

Naukowcy stworzyli materiał stały, który potrafi zamieniać zwykłe światło słoneczne w promieniowanie ultrafioletowe. Zaledwie kilka lat temu wydawało się to niemożliwe. Ten przełom może wkrótce dać nam oczyszczacze powietrza zasilane słońcem, drukarki 3D działające bez prądu i inne technologie, które jeszcze niedawno brzmiały jak scenariusz filmu sci-fi.

Głęboko w marokańskiej dolinie naukowcy natknęli się na coś, co całkowicie podważyło nasze dotychczasowe wyobrażenia o dawnym życiu. To odkrycie kwestionuje założenia, którymi paleontolodzy kierowali się przez dziesięciolecia, a może nawet oznaczać, że szukaliśmy życia pozaziemskiego w całkowicie niewłaściwych miejscach.

Kiedy ostatnio szedłeś na spacer i nagle zauważyłeś coś, co zupełnie nie pasuje do otoczenia? Może dziwny fotel stojący samotnie w lesie? Albo idealnie okrągły kamień wśród ostrych skał? To uczucie typu „poczekaj, to tutaj nie pasuje" dokładnie tego doświadczyła doktor Rowan Martindale podczas rutynowej wyprawy badawczej w dolinie Dadès w Maroku. Szła właśnie po dawnym dnie oceanicznym razem ze swoim kolegą Stéphane'em Bodin — konkretnie po warstwach skalnych zwanych turbidytami. Powstają one, gdy podwodne lawiny zsuwają muł i piasek w głąb oceanu, nagromadzając się przez miliony lat. Geologicznie rzecz biorąc, nic szczególnego. Ale wtedy Martindale zatrzymała się gwałtownie. „Piękne riple" — tak później to opisała. Ale to nie były zwykłe riple. To były struktury zmarszczkowe — małe grzbiety i bruzdy, które powstają, gdy mikrobiologiczne maty rozrastają się na piaszczystych powierzchniach. Wyobraź to sobie jak bakteryjny odpowiednik trawnika, który rozrasta się po Twoim podwórku i zostawia po sobie teksturę.

I tutaj pojawia się problem: tych struktur zmarszczkowych w ogóle nie powinno tam być.

Prawda o tym odkryciu

Pozwól, że wyjaśnię, dlaczego to znalezisko jest tak zaskakujące. Po pierwsze, te skały powstały w głębokiej wodzie — mówimy o co najmniej 180 metrach poniżej powierzchni oceanu. Na tej głębokości światło słoneczne nie dociera. Bez światła nie ma fotosyntezy. Bez fotosyntezy nie ma glonów. Bez glonów... no to czym były te mikrobiologiczne maty?

Po drugie, skały mają około 180 milionów lat. To długo po eksplozji kambryjskiej, kiedy zwierzęta zaczęły intensywnie ryć w osadach dna morskiego. Te pracowite stworzonka zwykle niszczą delikatne mikrobiologiczne tekstury, zanim zdążą się skamienieć. Znalezienie zachowanych struktur zmarszczkowych z tego okresu jest już nietypowe nawet w płytkich wodach — w głębokich wodach uważano to za praktycznie niemożliwe.

Podsumowując: zła głębokość, zły okres, wszystko nie tak.

Co mogło przetrwać w tak ekstremalnych warunkach?

Tutaj robi się naprawdę fascynująco. Zespół badawczy nie poddał się. Zaczął kopać głębiej (gra słów zamierzona). Ich analiza wykazała podwyższone stężenia węgla w osadach — chemiczny sygnał wskazujący na aktywność biologiczną. Potem sprawdzili, co dzieje się na współczesnych dnach oceanicznych. Okazuje się, że bakterie chemosyntetyczne — organizmy wytwarzające energię z reakcji chemicznych zamiast ze światła słonecznego — mogą tworzyć maty nawet w najciemniejszych, najgłębszych częściach oceanu. Te bakterie „jedzą" związki takie jak siarkowodór czy metan, zasadniczo działając na bazie chemii zamiast światła. To ten sam typ życia, który kwitnie wokół kominów hydrotermalnych — tych dziwacznie wyglądających podwodnych gejzerów, które odkryliśmy w latach siedemdziesiątych. Przez długi czas sądziliśmy, że ekosystemy przy kominach to rzadkość. Teraz uświadamiamy sobie, że mogą być znacznie powszechniejsze, niż zakładaliśmy.

Dlaczego to zmienia wszystko

Oto moja interpretacja, dlaczego to ma takie znaczenie. Zawsze zakładaliśmy, że oznaki dawnego życia oznaczają oznaki organizmów zależnych od światła słonecznego. Nasze modele zrozumienia dawnych ekosystemów, strategie poszukiwania paliw kopalnych, a nawet metody wykrywania biosygnatur na innych planetach — wszystkie opierały się na tym założeniu.

Ale jeśli mikroby chemosyntetyczne tworzyły widoczne tekstury w osadach starożytnego głębokiego dna morskiego 180 milionów lat temu, to życie robiło znacznie więcej, niż sobie wyobrażaliśmy, w ciemnych zakątkach przeszłości naszej planety.

A jeśli życie mogło rozkwitać w ciemnych, głębokich oceanach tutaj na Ziemi... co to oznacza dla księżyców takich jak Europa czy Enceladus, gdzie ciekła woda może istnieć pod lodowymi powierzchniami daleko od jakiegokolwiek światła słonecznego?

Szerszy obraz

To, co kocham w nauce najbardziej, to moment, gdy pojawia się coś, co „nie powinno" istnieć, i zmusza nas do zaktualizowania naszych wyobrażeń. Dokładnie to się tutaj dzieje. Doktor Martindale i jej zespół nie znaleźli po prostu anomalii — systematycznie wykluczyli każde inne wytłumaczenie, aż jedyną pozostałą możliwością było to, że głębinowe życie chemosyntetyczne kształtowało starożytne dna morskie w sposób, jakiego nigdy sobie nie wyobrażaliśmy.

Przypomina mi to moment, gdy przeglądasz szafę i nagle znajdujesz sweter, o którym zupełnie zapomniałeś. Nie szukałeś go. Nie powinien tam być. A jednak jest, zmieniając sposób, w jaki postrzegasz całe pomieszczenie.

Następnym razem, gdy ktoś powie Ci, że głęboki ocean nie ma światła, więc nie ma tam życia, możesz pokazać mu tę historię. Dawne mikrobiologiczne maty cicho robiły swoje w ciemności, zostawiając ślady w sposób, który dopiero teraz zaczynamy rozumieć.

Czasem najbardziej niezwykłe życie to życie, które prawie przeoczyliśmy.