Uch yil avval olimlar avvalgi barcha rekordlarni yangilagan juda kuchli neytrino topishgan. Endi tadqiqotchilar bu nima ekanligini aniqlashdi. Bunga javob — koinotdagi eng shiddatli ob’ektlar, ya’ni ulkan qora tuynuklar quvvatlantiradigan blazarlardir.
Gretsiyada arxeologlar shu paytgacha topilgan eng qadimgi yog‘och asboblarni topishdi. Bu asboblar oddiy tayoq emas, ular ustalik bilan ishlangan. Demak, ajdodlarimiz yog‘ochdan foydalanishni ilgari o‘ylaganimizdan ham erta boshlagan ekan.
Uy mushuklaringiz odamlarga o‘xshab saraton kasalligiga gen jihatdan yaqin ekan. Tadqiqotchilar 500 ga yaqin mushuk o‘smalarini o‘rganib, yangi davolash usullarini topishga umid qilishmoqda. Bu kashfiyot ham odamlar, ham hayvonlar uchun foydali bo‘lishi mumkin.
Fiziklar bir kristal ichida g‘alati hodisani kuzatishdi. Aylanma harakat — ya’ni burchak impulsi — material ichidan o‘tayotganda yo‘nalishini o‘zgartirdi. Xalqaro guruh kuchli lazer yordamida bu kvant hodisasini birinchi marta yozib oldi. Bu kashfiyot magnetizmni tushunish va kvant texnologiyalarini rivojlantirishda yangi imkoniyatlar ochishi mumkin.
Agar qarishni sekinlashtirishning kaliti butun vaqt davomida miyangizda yashiringan bo‘lsa-chi? Olimlar bitta oqsil qarish tezligini boshqaruvchi asosiy kalit bo‘lishi mumkinligini aniqlashdi. Ular sichqonlarda oddiy aminokislota qo‘shimchasidan foydalanib, qarish belgisini qaytarishga ham muvaffaq bo‘lishgan.
NASA ning Psyche kosmik kemasi Mars yonidan o‘tib, ajoyib suratlar oldi. Lekin bu sayyohlik emas edi. Kema yoqilg‘ini tejash uchun Marsning tortishish kuchidan foydalandi va hozir sirli, metallarga boy asteroid tomon yo‘naldi. Bu asteroid qadimgi sayyoraning yadrosi bo‘lishi mumkin.
Mango saqlash haqida hammasini unutib qo‘ying. Tadqiqotchilar aniqlashicha, 12 gradus — mango uchun eng yaxshi harorat. Endi nima uchun mango bir kunda shilimshiq bo‘lib qolishini ham bilib oldilar.
Olimlar sichqoncha tanasini to‘liq ko‘ra oladigan kuchli sun’iy intellekt yaratishdi. Bu AI semizlik yuz nervlarini sekin-asta shikastlashini aniqladi. Eng qiziq tomoni shundaki, bu zarar odam to‘qimalarida ham ko‘rinib turibdi.
Yangi tadqiqot shuni ko‘rsatdiki, ba’zi odamlar noto‘g‘ri shakldagi D vitaminini qabul qilishadi. Bu esa tanadagi asosiy kerakli shaklni pasaytirib yuboradi. Shuning uchun qo‘shimcha ichishdan oldin yaxshilab o‘ylab ko‘rish kerak.
Wegovy haqida yangi tadqiqot chiqdi. Bu semizlikka qarshi mashhur ukolning kam uchraydigan, lekin og‘ir ko‘z kasalligi bilan bog‘liq bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi. Tadqiqotchilarning aytishicha, Wegovy boshqa shunga o‘xshash dorilarga qaraganda ko‘proq xavf tug‘dirishi mumkin. Hozircha nimalar ma’lum, nimalar noma’lum — shu haqda gaplashamiz.
2025-yil avgust oyida NASA Quyoshdan g‘alati signal oldi. Odatda quyosh radio portlashlari bir necha kunda so‘nadi. Lekin bu signal deyarli uch hafta davom etdi. Oldingi rekordni yangiladi. Olimlar endi nima uchun bunchalik uzoq davom etayotganini bilishmoqchi.
Elektromobillar dunyoni bosib olmoqda. Lekin bu toza mashinalarning orqasida bir iflos sir yashirinib yotibdi — batareyalari uchun litiyni olish atrof-muhitga katta zarar yetkazmoqda. Endi olimlar uni tezroq va tozaroq olishning yangi usulini topishdi. Bu hammasini o‘zgartirishi mumkin.
Mi yillar davomida miya ongni yaratadi deb o‘ylab kelganmiz. Xuddi kompyuter dastur ishlatgandek. Lekin agar ong miya hosil qiladigan narsa bo‘lmasa-chi? Balki u atom va tortishish kuchidan ham tubroq narsa bo‘lsa-chi? Bu g‘oya ilm-fandagi eng murakkab savollarga javob bo‘lishi mumkin.
Olimlar qiziqarli narsa topishdi. Raqamli tarzda yoshartirilgan o‘z suratingizga qarash bolalikdagi unutgan xotiralaringizni eslashga yordam berishi mumkin. Bu fantastikaga o‘xshaydi, lekin haqiqatan ham ishlaydi. Bu esa xotira haqidagi eski tasavvurlarimizni o‘zgartirib yubormoqda.
Paleontologlar 80 million yil oldin dengizlarni hukmronlik qilgan ulkan yirtqichni noto‘g‘ri aniqlab kelishgan. Yangi topilgan tur — eng tajovuzkor mosazavr bo‘lishi mumkin. Qoldiqlardagi izlar bu hayvonlarning o‘zaro qattiq urushganini ko‘rsatmoqda.
Nemis olimlari odamni WiFi orqali aniqlash mumkinligini isbotlashdi. Oddiy uy routeri ham telefoningiz bo‘lmasa ham, sizni 99 foiz aniqlik bilan tanib oladi. Bu texnologiya allaqachon millionlab uylar va kafelarda ishlayapti.
O‘nlab yillar davomida olimlar bir muammoni hal qila olmay qiynalishdi. Dengiz sathi ko‘tarilayotgani haqidagi o‘lchovlari bir-biriga to‘g‘ri kelmadi. Endi tadqiqotchilar bu sirni ochishdi. Okeanlar qirg‘oqlarni avval o‘ylagandan ham tezroq yutib borayotganini aniqlashdi.
Bir paytlar hayotingizni orqaga aylantirib, o‘tgan lahzalarni aniq-aniq ko‘rib chiqish imkoni bo‘lsa, qanday bo‘lardi? Bir fransuz qizi shunday noyob qobiliyatga ega. Yillar davomida odamlar uni yolg‘on gapiryapti deb o‘ylashgan. Uning hikoyasi xotira haqidagi tushunchamizni tubdan o‘zgartirib yuboradi.
Stol arralash mashinasi sotib olmoqchi bo‘lsangiz, bozorda juda ko‘p variantlar bor. Qaysi biri sizga mosligini aniqlash uchun portativ, ish maydoni va stol usti modellari o‘rtasidagi farqlarni bilib oling. Keraksiz o‘ylashni tashlab, ishni boshlang.
Odamlar asbob to‘plamlarini yo yoqtirib oladi, yo afsuslanib qoladi. Bu asosan shu narsaga bog‘liq: ichidagi asboblar haqiqatan ham ishlatiladimi yoki yo‘q. Men esa shuni aytmoqchimanki, kerakli asboblar bilan keraksizlarni qanday farq qilish mumkin, va nega ba’zida kamroq bo‘lishi yaxshiroq.